I SA/Łd 408/24

Dnia 9 października 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Kasprzak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Cezary Koziński, Asesor WSA Agnieszka Gortych-Ratajczyk, po rozpoznaniu w dniu 9 października 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 17 maja 2024 r. nr 1001-IOD-2.603.1.2024.2/U10/AP w przedmiocie zawieszenia do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd administracyjny wznowionego postępowania w sprawie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2017 i 2018 rok 1) oddala skargę; 2) przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi radcy prawnemu R. G. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 17 maja 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymał w mocy postanowienie tego organu z dnia 9 kwietnia 2024 r., na podstawie którego zawieszono, do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd administracyjny, wznowione na wniosek K. B. (dalej: skarżący), postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 4 grudnia 2023 r., wydaną w wyniku rozpatrzenia odwołania od decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Górna z dnia 30 września 2022 r., określającej zobowiązanie w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2017 r. i 2018 r. oraz orzekającej o obowiązku zapłaty podatku na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 ze zm.), dalej: ustawa o VAT, za okresy rozliczeniowe marzec-grudzień 2017 r., lipiec i październik 2018 r. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło na podstawie poczynionych ustaleń faktycznych. Decyzją z dnia 30 września 2022 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Górna określił nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za styczeń - grudzień 2018 r.; zobowiązanie w podatku od towarów i usług: za styczeń - grudzień 2017 r., październik 2018 r. a także orzekł o obowiązku zapłaty podatku na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT wynikającego z wystawionych faktur VAT za: marzec - grudzień 2017 r., lipiec 2018 r. i październik 2018 r. W wyniku przeprowadzonego postępowania odwoławczego, DIAS decyzją z dnia 4 grudnia 2023 r. uchylił ww. decyzję w części dotyczącej rozliczenia podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe: styczeń - luty 2017 roku i w tej części umorzył postępowanie w sprawie, zaś w pozostałej części tj. dotyczącej rozliczenia podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od marca 2017 roku do grudnia 2018 roku oraz orzeczenia o obowiązku zapłaty podatku na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT wynikającego z wystawionych faktur VAT za okresy rozliczeniowe: marzec - grudzień 2017 roku, lipiec 2018 roku i październik 2018 roku - utrzymał tą decyzję w mocy. Od powyższej decyzji organu odwoławczego skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Wyrokiem z 12 kwietnia 2024 r. sygn. akt I SA/Łd 56/24 WSA w Łodzi oddalił skargę na decyzję ostateczną DIAS z dnia 4 grudnia 2023 r. Wyrok nie jest prawomocny. Następnie, w dniu 25 marca 2024 r. skarżący złożył wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją ostateczną DIAS z dnia 4 grudnia 2023 r. Wobec braku formalnych przeszkód, DIAS postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2024 r. wznowił postępowanie w sprawie określenia wysokości zobowiązań w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2017 i 2018 roku, zakończonej decyzją ostateczną DIAS z dnia 4 grudnia 2023 r. po czym, postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2024 r. zawiesił wznowione postępowanie, do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd administracyjny. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie, podnosząc w jego treści, że DIAS nie przeprowadził wnioskowanych dowodów, a także nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w celu uzupełnienia dowodów i materiałów. W wyniku rozpoznania powyższego zażalenia, postanowieniem z dnia 17 maja 2024 r. DIAS utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z dnia 9 kwietnia 2024 r. W uzasadnieniu wymienionego postanowienia organ odwoławczy wskazał, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy ma miejsce sytuacja, gdy po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego złożony został wniosek o zastosowanie jednego z trybów nadzwyczajnych do decyzji, która jest przedmiotem rozpoznania przed sądem administracyjnym. W konsekwencji, doszło do zbiegu trybów postępowania — zwykłego i nadzwyczajnego. W ocenie DIAS sposób rozstrzygnięcia sądu administracyjnego w przedmiocie skargi na decyzję ostateczną DIAS z dnia 4 grudnia 2023 r., której dotyczy wniosek o wznowienie postępowania, jest zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 2383 ze zm.), dalej: O.p. Wznowione na wniosek skarżącego postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną DIAS z dnia 4 grudnia 2023 r. należało zatem zawiesić, skoro nadzwyczajne postępowanie administracyjne nie może toczyć się równolegle do wszczętego uprzednio postępowania przed sądem administracyjnym. Zawieszając postępowanie, DIAS doprowadził zatem do sytuacji, w której decyzja ostateczna jest przedmiotem tylko jednego postępowania weryfikacyjnego (przed sądem administracyjnym). Tym samym uniknięto prowadzenia jednocześnie dwóch postępowań, w ramach których badana byłaby ta sama decyzja ostateczna. DIAS stwierdził jednocześnie, że argumentacja podniesiona w treści zażalenia, w żadnej mierze nie dowodzi niezasadności zawieszenia wznowionego postępowania. Przedstawione przez skarżącego okoliczności ocenić bowiem należy, jako stanowiące uzasadnienie dla wznowienia postępowania, nie zaś jako mogące być kontrargumentacją wobec twierdzeń organu podatkowego zawartych w zaskarżonym postanowieniu o zawieszeniu postępowania. W złożonej skardze, skarżący zakwestionował zapadłe postanowienie z dnia 17 maja 2024 r. w całości nie zgadzając się z zawartą w jego uzasadnieniu argumentacją i wskazując, że DIAS nie wypowiedział się na temat fałszowania faktur za 2017 rok, jak również nie powołał grafologa, o co skarżący wnosił do protokołu przesłuchania strony z dnia 24 września 2021 r. Skarżący oświadczył także, że podtrzymuje uwagi zawarte we wniosku o wznowienie postępowania. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie. W piśmie z dnia 7 października 2024 r. pełnomocnik skarżącego ustanowiony z urzędu podtrzymał dotychczasowe stanowisko skarżącego w sprawie i wniósł o zasądzenie na jego rzecz kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Rację przyznać należy organowi odwoławczemu stwierdzającemu, że istota sporu w rozpoznawanej sprawie dotyczy dopuszczalności równoległego prowadzenia postępowania podatkowego w jednym z trybów nadzwyczajnych (wznowieniowym) i postępowania sądowoadministracyjnego, których przedmiotem jest ta sama ostateczna decyzja podatkowa. Zagadnienie to było podejmowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, w tym w szczególności w uchwale 7 sędziów NSA z dnia 5 czerwca 2017 r., sygn. akt II GPS 1/17. Zgodnie z tezą wymienionej uchwały, w trakcie postępowania sądowoadministracyjnego można wszcząć postępowanie administracyjne w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania w sprawie kontrolowanego przez sąd rozstrzygnięcia, jednakże organ administracji publicznej obowiązany jest zawiesić to postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), dalej: k.p.a., do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego. W kontekście powyższej tezy, w rozpoznawanej sprawie sformułować należy szereg wniosków niezbędnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia sporu między stronami. Po pierwsze należy zauważyć, że art. 97 § 1 punkt 4 k.p.a., na podstawie którego zapadła przedmiotowa uchwała, ma brzmienie tożsame z art. 201 § 1 punkt 2 O.p. będącego podstawą prawną zaskarżonego postanowienia. Oznacza to, że treść tej uchwały znajduje zastosowanie w rozpoznawanej sprawie. Po drugie, treść powyższej uchwały zapadła w stanie faktycznym analogicznym ze stanem faktycznym w rozpoznawanej sprawie. W obu przypadkach zawieszeniu podlegało nadzwyczajne postępowanie, mające za przedmiot wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją administracyjną. Po trzecie, powyższa uchwała została podjęta na podstawie art. 15 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), dalej: p.p.s.a., ma charakter abstrakcyjny i wiąże wszystkie sądy administracyjne. Moc wiążąca uchwał tego typu wynika z art. 269 § 1 p.p.s.a. i polega na tym, że stanowisko zajęte w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych. Dopóki więc nie nastąpi zmiana tego stanowiska, dopóty sądy administracyjne mają obowiązek je respektować. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że sąd jest związany stanowiskiem wyrażonym w cytowanej wyżej uchwale 7 sędziów NSA z dnia 5 czerwca 2017 r., co w konsekwencji oznacza, iż jest zobowiązany stwierdzić prawidłowość stanowiska organu wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu. Jednocześnie zauważyć należy, że stanowisko powyższe jest akceptowane w doktrynie. Z zagadnieniem wstępnym mamy do czynienia także w przypadku, gdy w trakcie postępowania sądowoadministracyjnego wszczęto postępowanie podatkowe w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu (decyzji podatkowej) lub wznowienia postępowania w sprawie kontrolowanego przez sąd rozstrzygnięcia – por. L. Etel, Komentarz do art. 201 Ordynacji podatkowej, Lex 2024. Z powyższych względów należało uznać zaskarżone postanowienie za zgodne z obowiązującym prawem. Ustosunkowując się do treści skargi i pisma uzupełniającego skargę podnieść należy, że zaskarżone postanowienie nie zamyka skarżącemu drogi do wzruszenia ostatecznej decyzji podatkowej. Drogą pierwotną jest skierowanie skargi kasacyjnej do NSA od nieprawomocnego wyroku WSA w Łodzi z dnia 12 kwietnia 2024 r. sygn. akt I SA/Łd 56/24. Wspomnieć w tym miejscu należy, że w dacie złożenia wniosku o wznowienie postępowania w sprawie określenia wysokości zobowiązań w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2017 i 2018 roku (25 marca 2024 r.) trwało postępowanie przed WSA zakończone nieprawomocnym wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2024 r. Z kolei, obrana przez skarżącego droga nadzwyczajnego wzruszenia ostatecznej decyzji poprzez wznowienie postępowania, może być zastosowana dopiero po prawomocnym zakończeniu postępowania sądowoadministracyjnego w przedmiocie decyzji wymiarowej. Stąd, za przedwczesne należy uznać zarzuty pisma procesowego z dnia 7 października 2024 r. dotyczące braku wszechstronnego zgromadzenia i rozpatrzenia postępowania dowodowego. Mogą one znaleźć zastosowanie dopiero w ramach podjętego postępowania wznowieniowego. Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności i nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi po myśli art. 151 p.p.s.a. należało skargę oddalić. O wynagrodzeniu ustanowionego z urzędu radcy prawnego z tytułu udzielonej z urzędu i nie opłaconej w żadnej części pomocy prawnej w wysokości 480 zł Sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a w zw. z § 23 ust 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2024 r., poz. 764). Ake.