I SA/Łd 432/09

Dnia 11 sierpnia 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Cezary Koziński (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Bogdan Lubiński Sędzia WSA Joanna Tarno Protokolant: Edyta Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi CL na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w celu stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za marzec 2005 r. oddala skargę. I SA/Łd 432/09 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia [...], Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.-W. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku C.L. z dnia 23 października 2008 r. o wszczęcie postępowania w celu stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za marzec 2005 r. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, iż decyzją z dnia [...], Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł. – W. określił C. L. zobowiązanie w podatku od towarów i usług za marzec 2005 r. w kwocie 89.198 zł. Powyższe rozstrzygnięcie było konsekwencją ustalenia poczynionego podczas kontroli podatkowej przeprowadzonej za wskazany okres, tj. nieuwzględnienia przez podatnika sprzedaży ruchomości dokonanej w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, udokumentowanej fakturami o łącznej wartości netto 322.792 zł; VAT : 71.013 zł. W świetle powyższego w ocenie C. L. jego wniosek o stwierdzenie nadpłaty jest zasadny albowiem podatek VAT związany ze sprzedażą ruchomości (znajdującej się w posiadaniu C. L. z tytułu przewłaszczenia za zobowiązania), dokonanej przez Komornika Skarbowego Urzędu Skarbowego w O., został niesłusznie naliczony. Z przepisów ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.) nie wynika bowiem, aby w przypadku sprzedaży w trybie egzekucyjnym istniał obowiązek pobierania i odprowadzania podatku VAT. Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.-W. odmawiając wszczęcia postępowania jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał regulację zawartą w art. 165a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacji podatkowej (tj. Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.), wyjaśniając, że nie jest możliwe prowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty podatku, w sytuacji gdy w obrocie prawnym istnieje ostateczna decyzja określająca wysokość zobowiązania podatkowego w tymże podatku. Na powyższe postanowienie podatnik wniósł zażalenie, w którym podniósł, że wystawienie spornych faktur sprzedaży nastąpiło bez uzyskania stanowiska wierzyciela. Postanowieniem z dnia [...], Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy podzielił ustalenia Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. - W. wskazując dodatkowo, iż nie jest możliwe wszczęcie i prowadzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty podatku za dany okres w sytuacji, gdy w odniesieniu do tego okresu została wydana (obowiązuje) decyzja podatkowa (wymiarowa). W takiej sytuacji, w ocenie organu, należy stwierdzić, że sprawa, która jest przedmiotem wniosku o stwierdzenie nadpłaty, została już wcześniej przesądzona w postępowaniu podatkowym (wymiarowym) zakończonym decyzją ustalającą bądź określającą wysokość zobowiązania podatkowego. Z tego też względu bez wzruszenia w/w decyzji nie jest możliwe prowadzenie odrębnego postępowania, którego przedmiotem miałoby być stwierdzenie nadpłaty, gdyż ewentualne pozytywne rozpatrzenie wniosku strony w tym przedmiocie prowadziłoby do współistnienia sprzecznych ze sobą decyzji - jednej stwierdzającej nadpłatę i drugiej wcześniej wydanej, w której ustalono w stosunku do tego samego podatku i za ten sam okres, istnienie i wysokość zobowiązania podatkowego. Na powyższe postanowienie organu odwoławczego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniósł C. L. W swoim środku zaskarżenia wniósł o uchylenie w/w postanowienia zarzucając mu naruszenia art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez brak jakiegokolwiek dążenia do ustalenia stanu faktycznego sprawy, zebrania w tym zakresie wszelkich istotnych dowodów i wyjaśnienia wszelkich nasuwających się w sprawie wątpliwości, a tym samym prowadzeniu postępowania w celu ustalenia prawdy wygodnej dla organu podatkowego, a nie prawdy obiektywnej. Nadto w ocenie skarżącego doszło do naruszenia przez organy art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez uchylenie się od wszechstronnego działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, pomimo aktywnego udziału strony wskazującej dowody. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, wnosząc o jej oddalenie. Wojewódzki Sad Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie była decyzja wydana na podstawie przepisów zawartych w rozdziale 9 działu III Ordynacji podatkowej, dotyczących instytucji "nadpłaty". Zgodnie z art. 72 § 1 pkt 1 tej ustawy za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku. Natomiast, w myśl § 2 tego artykułu, jeżeli wpłata dotyczyła zaległości podatkowej, na równi z nadpłatą traktuje się także część wpłaty, która została zaliczona na poczet odsetek za zwłokę. Przyjmuje się, iż nadpłata podatku ma miejsce, gdy świadczenie podatkowe w świetle obowiązującego prawa w ogóle nie powinno mieć miejsca - świadczenie nienależne, albo też świadczenie dłużnika podatkowego jest wyższe, niż powinno to wynikać z treści obowiązującego prawa - świadczenie nadpłacone (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki - Ordynacja podatkowa - Komentarz 2004, wyd. Unimex 2004 r., str. 312). W rozpoznawanej sprawie skarżący domagał się od organu podatkowego wszczęcia postępowania w sprawie nadpłaty, która w jego ocenie, wynikała z niesłusznie pobranego podatku określonego decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. – W. z [...], Nr [...]. Sąd uznał, iż organy podatkowe zasadnie odmówiły wszczęcia postępowania w sprawie nadpłaty. Zauważyć bowiem wypada, iż rozpatrywany przez organy wniosek o stwierdzenie nadpłaty dotyczy w/w ostatecznej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. – W. z dnia [...], którą to decyzją określono C. L. zobowiązanie w podatku od towarów i usług za marzec 2005 r. w kwocie 89.198 zł. Tym samym w ocenie Sądu brak było możliwości wszczęcia postępowania w sprawie nadpłaty. Świadczą o tym w szczególności następujące argumenty: żeby uniemożliwić prowadzenie odrębnych postępowań, w istocie rzeczy w tej samej sprawie, i aby nie dopuścić do wydawania przeciwstawnych decyzji wprowadzono do ordynacji podatkowej przepis zawarty w art. 79, który uniemożliwia wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty w czasie trwania postępowania podatkowego lub kontroli podatkowej oraz w okresie między zakończeniem kontroli a wszczęciem postępowania - w zakresie zobowiązań podatkowych, których dotyczy postępowanie lub kontrola. Przepis obejmujący swoim zakresem tak wczesną fazę (biorąc za punkt odniesienia moment wydania decyzji), jaką jest postępowanie kontrolne, wprowadzono, jak należy przyjąć, właśnie po to, aby okoliczności dotyczące uiszczenia podatku w prawidłowej wysokości, a tego też dotyczy postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty - badać tylko raz. Nie byłoby bowiem zasadne i racjonalne rozstrzyganie w sprawie wniosku o stwierdzenie nadpłaty w sytuacji, gdy prowadzona jest bądź dopiero kontrola podatkowa, bądź już postępowanie podatkowe, które swoim zakresem obejmują także badanie prawidłowości uiszczenia podatku, a więc również kwestie istnienia ewentualnej nadpłaty. Skoro istnieją przeciwwskazania prawne do wszczęcia i prowadzenia postępowania w sprawie nadpłaty równolegle z kontrolą podatkową, to tym bardziej nie jest możliwe prowadzenie postępowania w sprawie nadpłaty, gdy inne postępowanie podatkowe jest na bardziej zaawansowanym etapie, a w szczególności gdy zostały one zakończone poprzez wydanie decyzji, która następnie – tak jak w niniejszej sprawie – stała się ostateczna. Podobnie zresztą ujmują problem komentatorzy stwierdzając, że zasadne jest wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sytuacji, gdy w sprawie zapadło już rozstrzygnięcie i to niezależnie od tego, czy jest ono ostateczne, gdyż organy podatkowe i strona są nim związane (B. Adamiak, Ordynacja Podatkowa Komentarz 2006 r., s. 655, Wrocław 2006, Wydawnictwo UNIMEX). Zatem należy w pełni podzielić stanowisko organów podatkowych i stwierdzić, że nie jest możliwe rozstrzyganie w sprawie żądania zawartego we wniosku o stwierdzenie nadpłaty podatku w sytuacji, gdy wcześniej w odniesieniu do tego samego podatku została wydana decyzja ustalająca wysokość zobowiązania podatkowego i postanowienie w przedmiocie nadpłaty. Organ podatkowy powinien w takim wypadku odmówić wszczęcia postępowania. Nie można, bowiem w takim przypadku rozstrzygnąć merytorycznie, tj., co do istoty żądania podatnika, dopóki w obrocie prawnym pozostaje przedmiotowa decyzja i przedmiotowe postanowienie, których dotyczy rozpatrywany wniosek o stwierdzenie nadpłaty. Za tym stanowiskiem przemawia też wyrażona w art. 128 Ordynacji podatkowej zasada trwałości decyzji ostatecznych. Zawarte, w ostatecznej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. – W. z dnia [...], rozstrzygnięcie o wysokości należnego podatku obowiązują dopóty, dopóki decyzje te nie zostaną wyeliminowane z obrotu prawnego w przewidzianym przez prawo trybie nadzwyczajnym. Stwierdzenie nadpłaty w tej sytuacji prowadziłoby do uchylenia skutków prawnych tych decyzji, gdyż jest ono uzależnione od stwierdzenia, że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż określona w w/w decyzji. W świetle powyższego, Sąd nie podzielił zarzutów skarżącego zawartych w skardze, a dotyczących nienależytego zebrania przez organy podatkowe dowodów oraz błędnego ustalenia stanu faktycznego. Stan faktyczny bowiem w niniejszej sprawie był prawidłowo przyjęty przez organy i właściwie bezsporny. Wszak żadna ze stron nie kwestionowała istnienia w obrocie prawnym wymienianej już decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. – W. z dnia [...]. Z kolei podnoszone przez skarżącego argumenty, a odnoszące się do owej decyzji, nie mogły mieć znaczenia w niniejszym postępowaniu, które swoim zakresem nie obejmowało kontroli legalności tejże decyzji. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), oddalił skargę. t.n.