I SA/Łd 441/10

Dnia 7 października 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Paweł Janicki (spr.) Sędziowie sędzia NSA Teresa Porczyńska sędzia WSA Cezary Koziński Protokolant asystent sędziego Adrian Król po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2010 roku sprawy ze skargi M. J. na uchwałę Rady Gminy Z. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia stawek podatku od nieruchomości oddala skargę. I SA/Łd 441/10 UZASADNIENIE W dniu 12 listopada 2008 roku Rada Gminy Z. podjęła uchwałę Nr XX/134/08 w sprawie ustalenia stawek podatku od nieruchomości. W § 1 ust. 7 ww. uchwały zapisano, iż od budowli wykorzystywanych bezpośrednio do wytwarzania energii elektrycznej lub ciepła, linii elektroenergetycznych przesyłowych i rozdzielczych, rurociągów i przewodów sieci rozdzielczej gazów, ciepła, paliw i wody, od budowli służących do odprowadzania i oczyszczania ścieków – ustala się stawkę podatku od nieruchomości w wysokości 2 % ich wartości. Na powyższą uchwałę w dniu 14 grudnia 2009 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. wpłynęła skarga M. J., który wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały i obniżenie stawki podatku od rurociągów i przewodów sieci rozdzielczej wody - z 2% ich wartości do 1% ich wartości. W swoim środku zaskarżenia wskazał, iż uchwała jest niezgodna z kryterium legalności, ponieważ zapadła z naruszeniem art. 6, 7 i 8 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tj. Dz. U. z 2007 r., Nr 155, poz. 1095 ze zm.), które nakazują organom władzy wszystkich szczebli popieranie działalności gospodarczej i tworzenie przedsiębiorcom korzystnych warunków do rozwoju i do prowadzenia działalności gospodarczej. Skarżący wskazał, iż podniesienie podatku poprzez ust. 7 ww. uchwały w jego przypadku skutkuje 90% wzrostem obciążenia podatkowego, co grozi likwidacją prowadzonej przez skarżącego firmy i pozbawia go warunków do rozwoju. W ocenie skarżącego uchwała jest ponadto niezgodna z kryteriami: celowości, gospodarności i rzetelności. Rada Gminy stosując bowiem maksymalną stawkę podatku przewidzianą ustawowo miała bowiem na uwadze wyłącznie względy fiskalne, bez oglądania się na inne cele, które powinny być ważne dla Gminy Z., jak np. ożywienie gospodarcze, stworzenie zachęty do podejmowania działalności gospodarczej, czy wreszcie zaopatrywanie mieszkańców Gminy w wodę bez nadmiernego obciążenia. Tymczasem wzrost obciążenia podatkowego oznacza dla skarżącego konieczność likwidacji działalności lub też drastyczny wzrost opłat za wodę. Gmina Z. ma charakter gminy rolniczej, nie przyciągającej inwestycji, co z kolei ma wpływ na nikły wzrost możliwości zarobkowych prowadzonego przeze skarżącego przedsiębiorstwa. W opinii M. J. 2% stawki podatku można stosować, w bogatych gminach, gdzie szybko "krąży pieniądz" np. w Gminie W.-M., gdyż możliwości uzyskania dochodu w takich gminach powodują, że koszty tytułu podatku stanowią ułamek kosztów prowadzenia działalności gospodarczej i w niewielkim stopniu obciążają przychód. W przypadku skarżącego koszty z tytułu 2% podatku od nieruchomości w 2009 r. pokrywać będą w zasadzie cały przychód, co podważa sens istnienia jego firmy. W odpowiedzi na skargę Rada Gminy Z. wskazała, że skarżący nie wykazał, aby uchwała naruszała kryterium celowości, rzetelności czy gospodarności. Rada Gminy Z. uchwaliła stawki na poziomie określonym w ww. uchwale ze względu na ciągły wzrost kosztów realizacji zadań Gminy. Z powodu konieczności realizowania ustawowych zadań Gminy zachodzi potrzeba pozyskiwania dochodów w celu zachowania równowagi budżetowej. Odnośnie niezgodności z kryterium legalności Rada Gminy Z. wskazała, że stawki podatku określone uchwałą nie naruszają obowiązujących przepisów prawa, gdyż nie są wyższe niż maksymalne stawki podatku określone w ustawie z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844). Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 1 pkt 3 powołanej powyżej ustawy stawka podatku od budowli nie może przekroczyć 2% ich wartości. W odpowiedzi na skargę wskazano również, iż analiza przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, na które powołuje się skarżący, prowadzi do wniosku, że żaden z tych przepisów nie został powołaną uchwałą naruszony. Ustawa nakłada obowiązek udzielania pomocy, w tym również pomocy publicznej określonej w art. 7 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, przez organy administracji publicznej. Jednakże obowiązek ten przede wszystkim obciąża ustawodawcę, a dopiero organy administracji w ramach przyznanych im uprawnień mogą wspierać przedsiębiorców. Pomoc dla przedsiębiorców może polegać na ustalaniu podatków na niskim poziomie, jednakże organy, w tym Rada Gminy, muszą uwzględniać konieczność zapewnienia równowagi budżetowej jak również zabezpieczenia środków finansowych niezbędnych do realizacji nałożonych na nich zadań np. na inwestycje. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona uchwała nie narusza prawa. W pierwszej kolejności zaznaczyć trzeba, że nie można odmówić skarżącemu prawa do zaskarżania do sądu administracyjnego przedmiotowej uchwały Rady Gminy Z. z dnia 12 listopada 2008 r. Istnieje bowiem ścisły i niepodważalny związek sytuacji prawnej skarżącego z treścią zaskarżonej uchwały. To zaś oznacza, iż przymiot strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym, toczącym się na podstawie art. 101 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity Dz. U. nr 142 z 2001 r., poz. 1591 ze zmianami) ma skarżący, będący osobą, której uprawnienie (interes prawny) zostało wzruszone zaskarżoną uchwałą organu gminy. Interes prawny (uprawnienie), o którym mowa w art. 101 przywołanej ustawy o samorządzie gminnym to interes znajdujący ochronę w obowiązującym systemie prawa. Interes prawny jest pojęciem obiektywnym. A zatem, skargę w trybie art. 101 ustawy o samorządzie gminnym może wnieść ten, kto wykaże, że jego interes znajduje ochronę w aktualnie funkcjonującym porządku prawnym i został naruszony kwestionowaną uchwałą rady gminy. Naruszenie tak rozumianego interesu prawnego (uprawnienia) w przypadku uchwały rady gminy w przedmiocie ustalenia stawek podatku od nieruchomości z pewnością może wykazywać podatnik podatku od nieruchomości objętych taką uchwałą. Dokonując kontroli zaskarżonej uchwały Sąd doszedł do przekonania, że nie narusza ona obowiązujących przepisów prawa. Została podjęta przez uprawniony do tego organ, a jej treść nie wykracza poza ramy ustawowego upoważnienia. W myśl art. 18 ust. 2 punkt 8 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym rada gminy jest organem uprawnionym do podejmowania uchwał w sprawach podatków i opłat w granicach określonych w odrębnych ustawach. Jest to przepis kompetencyjny centralny. Poza nim istotne znaczenie ma art. 5 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Stanowi on, że rada gminy, w drodze uchwały, określa wysokość stawek podatku od nieruchomości, z tym, że stawki nie mogą przekroczyć rocznie wskazanych w tym przepisie wielkości. Zawarte w tym przepisie upoważnienie ma charakter obligatoryjny, co oznacza, że rada gminy jest zobowiązana do uregulowania w drodze uchwały wysokości stawek w podatku od nieruchomości. W myśl art. 5 ust. 1 punkt 3 cytowanej ustawy podatkowej wysokość stawek podatku od budowli nie może przekroczyć 2% ich wartości, zaś zgodnie z ustępem 4 rada gminy może różnicować wysokość stawek dla poszczególnych rodzajów przedmiotów opodatkowania, uwzględniając w szczególności rodzaj prowadzonej działalności. Tak więc prawo do różnicowania stawek podatku od nieruchomości przyznane przez ustawodawcę radzie gminy ma charakter przedmiotowy. Tego ograniczenia nie narusza, wbrew wywodom skargi, zaskarżona uchwała przewidując w § 7 jednakową stawkę podatku od wszystkich, bez wyjątku budowli wykorzystywanych bezpośrednio do wytwarzania energii elektrycznej lub ciepła, linii elektroenergetycznych przesyłowych i rozdzielczych, rurociągów przewodów sieci rozdzielczej gazów, ciepła paliw i wody, od budowli służących do odprowadzania i oczyszczania ścieków. Skoro zatem wszystkie budowle wykorzystywane w przewidzianych cytowanym zapisem uchwały zostały opodatkowane w jednakowy sposób, niezależnie od wykorzystującego podmiotu będącego podatnikiem podatku od nieruchomości to nie może być mowy o dyskryminowaniu w uchwale któregokolwiek podatnika, w tym skarżącego. Powyższe przekonanie wzmacnia dodatkowo zapis § 8 uchwały, zgodnie z którym organ samorządu zrównał stawki podatku dla wymienionych wyżej budowli z wszelkimi innymi budowlami podlegającymi podatkowi od nieruchomości. O dyskryminacji podatnika, czy grupy podatników można zasadnie wywodzić wówczas gdyby rada gminy dopuściła się różnicowania stawek według kryterium podmiotowego, np. rozróżniając stawki dla osób fizycznych i prawnych, gdyż wówczas wykroczyłaby poza ustawowe upoważnienie, o którym mowa w cytowanym art. 5 ust. 4. Nie można zaś upatrywać dyskryminacji w podwyższeniu stawki podatku, bez przekraczania granic wyznaczanych przez ustawę, jednakowym dla wszystkich podatników. Sąd nie dostrzegł również naruszenia art. 6, 7 i 8 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Treść art. 6 stanowiącego rozwinięcie konstytucyjnej zasady wolności gospodarczej (art. 20 Konstytucji RP), a zwłaszcza zapis, że "podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej jest wolne dla każdego na równych prawach, z zachowaniem warunków określonych przepisami prawa" wskazujący na szeroki zakres podmiotowy zasady równouprawnienia przedsiębiorców oznacza, że równoprawność obejmuje z reguły wszystkich przedsiębiorców, bez względu na formę prowadzenia działalności gospodarczej. Zasada ta odnosi się zatem w jednakowym stopniu do osób fizycznych, osób prawnych i jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej prowadzących działalność gospodarczą. Wszystkie te osoby i jednostki powinny mieć jednakowe "warunki" prawne na prowadzenie działalności gospodarczej. Zaskarżona uchwała, wbrew stanowisku zawartemu w skardze sprostała zasadzie wolności gospodarczej, wprowadzając równe warunki, w zakresie danin publicznych, dla różnych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Stąd też, zasadne jest stwierdzenie, że zaskarżona uchwała przewiduje równe traktowanie podatników prowadzących działalność gospodarczą, bez faworyzowania lub dyskryminowania któregokolwiek z nich. Z kolei co do naruszenia zasad o których mowa w art. 7 i 8 cytowanej ustawy o swobodzie działalności gospodarczej sąd, nie negując wynikającego z nich obowiązku udzielania pomocy przedsiębiorcom i wspierania przedsiębiorczości pragnie zwrócić uwagę, że nie mają one charakteru nieograniczonego, polegającego na prawie domagania się tej pomocy w pełnym zakresie niezależnie od sytuacji społecznej i fiskalnej w danej jednostce samorządu terytorialnego. Jednostka ta musi baczyć na realizację wszystkich postawionych przez nią zadań, ze szczególnym uwzględnieniem tych, które umożliwiają płynne i niezachwiane funkcjonowanie gminy i zachowania równowagi budżetowej, będącej podstawą funkcjonowania gminy. Już stąd nie sposób zasadnie wywodzić o dyskryminacyjnym, względem skarżącego charakterze, zaskarżonej uchwały, podnoszącej podatek dla wszystkich podatników i to bez przekraczania granic zakreślonych przez ustawę podatkową. Nie bez znaczenia w rozpoznawanej sprawie jest i to, że skarżący stał się podatnikiem podatku od nieruchomości na skutek zawarcia umowy dzierżawy z jednostką samorządu terytorialnego z dnia 17 marca 2003 r., w trybie art. 3 ust. 1 punkt 4 litera a cytowanej ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych. Jest to istotne w sprawie o tyle tylko, że jeśli skarżący upatruje niekorzystnych dla siebie skutków w podwyższeniu stawki podatku od nieruchomości to bez zwalczania zaskarżonej uchwały, może przedsięwziąć środki przewidziane w § 10 umowy, aby doprowadzić do pożądanego przez siebie stanu rzeczy. Jednocześnie zaś zauważyć należy, że zarzuty skarżącego dotyczącego nieprawidłowego ustalania przez gminę wartości podstawy opodatkowania, jako niedotyczące treści zaskarżonej uchwały, nie mają znaczenia w rozpoznawanej sprawie, wobec czego pozostają poza polem niniejszych rozważań. Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności i nie znajdując podstaw do stwierdzenia nieważności uchwały, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1270 ze zmianami) należało orzec jak w sentencji. Sz.Ch.