I SA/Łd 458/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział I w składzie następującym: Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda po rozpoznaniu w dniu 2 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 8 sierpnia 2016 r. o odmowie przyznania skarżącym prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. S. i A. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. Nr [...], [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 rok p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. J. S. i A. S., reprezentowani przez pełnomocnika w osobie adwokata, złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2010, w wysokości 209.448 zł. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od powyższej skargi w kwocie 2.000 zł pełnomocnik skarżących pismem z dnia 9 czerwca 2016 r. wniósł o przyznanie skarżącym prawa pomocy, załączając złożony na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych wraz z dokumentami źródłowymi. W związku z powyższym wnioskiem zobowiązano pełnomocnika skarżących do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podpisanie formularza urzędowego (PPF) przez skarżącą A. S. - w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Jednocześnie na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718) – powoływanej dalej w skrócie: "P.p.s.a." zobowiązano pełnomocnika skarżących do złożenia dodatkowych dokumentów i informacji dotyczących ich sytuacji majątkowej, w tym do: przedstawienia wyciągów z posiadanych przez skarżącego i skarżącą rachunków i lokat bankowych z okresu ostatnich dwóch miesięcy, podania kwoty dochodu osiąganego przez skarżącego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej – zgodnie z rubryką nr 10 urzędowego formularza PPF, przedstawienia decyzji właściwego urzędu pracy potwierdzającej status skarżącej – jako osoby bezrobotnej, wskazania pochodzenia źródła środków przeznaczanych na pokrycie wydatków w wysokości 10.000 zł tytułem rat leasingowych oraz pozostałych wydatków rodziny, złożenia odpisu zeznania podatkowego skarżącego i skarżącej za 2015 rok - w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik skarżących przy piśmie z dnia 11 lipca 2016 r. przedstawił dodatkowe dokumenty i oświadczenia dotyczące ich sytuacji majątkowej oraz formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy podpisany przez skarżącą A. S.. Postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2016 r. referendarz sądowy odmówił skarżącym prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Ocenił, że skarżący nie wykazali, iż znajdują się w wyjątkowej sytuacji majątkowej uzasadniającej uwzględnienie wniosku. Pełnomocnik skarżących wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia, w którym zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., poprzez błędne stwierdzenie, że skarżący nie wykazali w sposób wystarczający i przekonywający, że nie są w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, w sytuacji gdy z dokumentów załączonych do wniosku jednoznacznie wynika, że posiadane przez wnioskodawców środki finansowe wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb, a co za tym idzie nie pozwalają na poczynienie oszczędności, aby móc ponieść koszty sądowe. Uzasadniając sprzeciw pełnomocnik skarżących podniósł, że odmawiając uwzględnienia wniosku referendarz sądowy argumentował, że w okresie za który skarżący nadesłali wyciągi z rachunków bankowych, tj. maj i czerwiec 2016 r. dysponowali znaczną ilością gotówki, która mogła zostać przeznaczona na uiszczenie wpisu od skargi. Zdaniem pełnomocnika referendarz sądowy pominął istotną okoliczność, że kwoty otrzymywane przez J. S. z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej były w całości przeznaczane na spłatę zobowiązań firmowych oraz na zaspokojenie bieżących podstawowych potrzeb rodziny. Pełnomocnik podkreślił, że z treści wyciągów bankowych wynika, że usprawiedliwione wydatki znacznie przewyższają dochody skarżących. W ocenie pełnomocnika strony skarżącej za odmową przyznania prawa pomocy nie może przemawiać okoliczność, iż A. S. jest osobą bezrobotną i dokonywała wpłat gotówkowych na rachunek oraz że wpłacała środki niewidomego pochodzenia. Pełnomocnik wyjaśnił, że środki, które wpłacała na rachunek pochodziły z działalności gospodarczej J. S.. A. S. dokonywała wpłat na rachunek bankowy ponieważ niektórzy kontrahenci jej męża regulowali należności gotówką. Jednocześnie jako osoba nie pracująca zawodowo była bardziej dyspozycyjna i mogła dokonywać wpłat. Pełnomocnik podkreślił, że dochód wnioskodawcy za rok 2015 wyniósł 14.029,42 zł, co oznacza, że miesięczny dochód wyniósł 1.170 zł. Pełnomocnik wyjaśnił, że rachunek bankowy wnioskodawców, wykorzystywany do prowadzonej działalności gospodarczej został zajęty w związku z egzekucją prowadzoną na podstawie tytułu wykonawczego nr SM [...]. Skarżący nie są zatem w stanie korzystać z środków, które wpływają na wskazany rachunek bankowy. Wojewódzki Sąd Administracyjnym w Łodzi zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Z treści przepisów art. 243, art. 244, art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 252 tej ustawy wynika, iż osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy i przedstawionych dodatkowych dokumentów i oświadczeń wynika, że skarżący są małżeństwem i prowadzą wspólne gospodarstwo domowe wraz z 17-letnim synem B., 10-letnim synem K. oraz 2-letnim synem F.. Zgodnie ze złożonymi oświadczeniami jedynym źródłem utrzymania rodziny jest dochód J. S. z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, którego wysokość, według oświadczenia skarżącego wynosi od 4.000 do 8.000 zł netto miesięcznie. Skarżąca jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Zobowiązania i stałe wydatki rodziny wynoszą około 17.270 zł. Skarżący spłacają raty leasingowe za samochody wykorzystywane w działalności gospodarczej w wysokości około 10.000 zł, kredyt konsumpcyjny w wysokości około 1.000 zł, czynsz za najem mieszkania w wysokości 800 zł, ponoszą wydatki związane ze szkołą w wysokości 1.400 zł, należności za gaz, telefon, wyżywienie, środki czystości – 2.500 zł, odzież – 800 zł, leki 400 zł, prąd – 230 zł i telewizję 140 zł. Wnioskodawcy oświadczyli, że są zadłużeni z tytułu podatku od towarów i usług za niektóre miesiące 2010 r. w kwocie 17.600 zł. W tym miejscu należy zauważyć – uzupełniając stan faktyczny wynikający z wniosku, że wyrokiem z dnia 21 czerwca 2016 sygn. akt I SA/Łd 292/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uwzględnił częściowo skargę w sprawie dotyczącej ww. należności. Przeciwko wnioskodawcy toczą się postępowania egzekucyjne dotyczące zaległości w podatku VAT za okres: sierpień, wrzesień i listopad 2014 oraz styczeń-sierpień 2015 roku na łączną kwotę ok. 36.000 zł. Wystawione są wobec niego także tytuły wykonawcze obejmujące zaległości wobec ZUS na łączną kwotę ok. 11.000 zł. Skarżący posiada również zadłużenie z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 rok. Z załączonego do sprzeciwu zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego wynika, że należność główna z tego tytułu wynosi 186.228 zł, koszty egzekucyjne 17.040 zł zaś odsetki 97.772 zł. Sąd podziela, wyrażoną w sprzeciwie, konkluzję pełnomocnika skarżących, iż miesięczne wydatki wnioskodawców przekraczają posiadane przez nich dochody. Nawet jeśli uwzględnić, że miesięczne dochody skarżącego wynoszą 8.000 zł to kwota ta nie wystarcza na zapłatę rat leasingowych. Różnicy między wydatkami a dochodami wnioskodawców nie niweluje świadczenie wychowawcze, które wnioskodawcy otrzymali w czerwcu 2016 r. w wysokości 4.500 zł (za okres od kwietnia do czerwca 2016 r.). Powyższe dowodzi, że skarżący nie ujawnili faktycznej wysokości swoich aktualnych dochodów albo posiadają oszczędności, których nie wykazali we wniosku. Sąd ocenił, że w tym kontekście zawarte w sprzeciwie wyjaśnienie pełnomocnika wnioskodawców, iż skarżący nie korzystają z rachunku bankowego związanego z działalnością gospodarczą ponieważ został zajęty, jest niewystarczające. Referendarz sądowy trafnie dostrzegł, że na rachunku bankowym skarżącej w okresie występowania z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy miały miejsce wpłaty w znaczących kwotach, tj. 8.000 zł (przelew uznaniowy w dniu 7 czerwca 2016 r.), wpłaty gotówkowe w kwotach: 600 zł i 1.000 zł (odpowiednio w dniach: 9 i 10 czerwca 2016 roku). Wpływy na konto skarżącej następowały także w miesiącu maju 2016 roku w wysokości: 8.000 zł (skarżąca zamazała adnotację zawierającą opis tej operacji mającej miejsce w dniu 6 maja 2016 roku), 1.000 zł i 7.700 zł (wpłaty własne skarżącej i skarżącego w dniu 13 maja 2016 roku), 12.700 zł (operacja w dniu 23 maja 2016 roku – opis zamazany), 9.000 zł (operacja w dniu 25 maja 2016 rok – opis zamazany). Sąd podziela ocenę referendarza, iż dokonywane przez skarżących wpłaty środków pieniężnych na rachunek bankowy w czasie gdy wystąpili z wnioskiem o zwolnienie od kosztów, oznaczają, że posiadali znaczące środki finansowe, które pozwalały im na uiszczenie wpisu od skargi. Powyższe prowadzi do konkluzji, iż wniosek skarżących nie zasługuje na uwzględnienie przede wszystkim dlatego, że nie wykazali oni swojej rzeczywistej sytuacji majątkowej, a po drugie wysokość wpłat na rachunek bankowy niejednokrotnie przewyższa wysokość wpisu od skargi. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 260 § 1 oraz § 3 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. Ake.