I SA/Łd 46/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda Sędzia NSA Paweł Janicki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 maja 2022 r. sprawy ze skargi K. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. numer [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę. Naczelnik I Urzędu Skarbowego Ł.-G. (dalej: organ egzekucyjny, NUS) prowadzi wobec K.B. (dalej: skarżący) postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 11 kwietnia 2007 r. (nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], z dnia 1 czerwca 2007 r. nr [...], nr [...], nr [...], nr [...]), z dnia 4 czerwca 2007 r. (nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...]), z dnia 24 maja 2010 r. (nr [...]), z dnia 17 listopada 2014 r. (nr [...], nr [...]), z dnia 14 września 2016 r. (nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...]), obejmujących zaległości w podatku VAT za okresy: grudzień 2004 r., styczeń-wrzesień 2005 r., listopad 2006 r., marzec i lipiec 2007 r., marzec, maj, czerwiec 2009 r. oraz sierpień-październik 2009 r. W ramach postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ww. tytułów wykonawczych (tytuły zostały doręczone skarżącemu po ich wydaniu, o czym świadczą zwrotne potwierdzenia odbioru, znajdujące się aktach) organ egzekucyjny skierował do [...] Bank Polska S.A. zawiadomienie z dnia 9 lipca 2021 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, które skarżący odebrał w dniu 26 lipca 2021 r. Na czynność egzekucyjną zajęcia skarżący złożył skargę, którą NUS oddalił postanowieniem z dnia [...] r. Po rozpatrzeniu zażalenia skarżącego na to postanowienie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. (dalej: DIAS, organ odwoławczy) postanowieniem z dnia [...] r. utrzymał je w mocy. W uzasadnieniu DIAS wyjaśnił, że w dniu 30 lipca 2020 r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i niektórych innych ustaw. Stosownie do przepisu art. 13 ust. 1 ww. ustawy, do postępowań egzekucyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, stosuje się przepisy dotychczasowe. Jednakże w myśl art. 13 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy, do egzekucji z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego oraz rachunku prowadzonego przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo kredytową, wszczętych po wejściu w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą. Oznacza to, że w niniejszym postępowaniu w zakresie skargi na czynność egzekucyjną, dokonaną 9 lipca 2021 r., zastosowanie znalazły przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w brzmieniu obowiązującym od 30 lipca 2020 r. Czynność egzekucyjna została dokonana zgodnie z art. 80 § 1 i § 3 ustawy w brzmieniu obowiązującym od 30 lipca 2020 r., legalność samego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w [...] Bank Polska S.A. nie może budzić żadnych wątpliwości. Ponadto podnoszone w zażaleniu kwestie dopuszczalności postępowania egzekucyjnego i przedawnienia należności wykraczają poza zakres przedmiotowy skargi na czynności egzekucyjne i nie mogą podlegać merytorycznej ocenie w ramach tego środka zaskarżenia. W trybie skargi na czynność egzekucyjną ocenie podlegają wyłącznie kwestie formalnoprawne, które odnoszą się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności. Kwestia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego jest przedmiotem odrębnego postępowania organu. W skardze na to postanowienie skarżący zarzucił naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. z uwagi na to, że: 1. decyzje stanowiące podstawę do dokonania czynności egzekucyjnych zostały wydane w wyniku przestępstwa, jak również to, że dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne są fałszywe; 2. zobowiązania podatkowe wynikające z tytułów wykonawczych uległy przedawnieniu, co dotyczy zarówno kwot głównych, jak i odsetek. W związku z tym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga była bezzasadna. Kontroli Sądu poddano postanowienie DIAS utrzymujące w mocy postanowienie NUS o oddaleniu skargi na czynność egzekucyjną zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, dokonaną na podstawie zawiadomienia o zajęciu z dnia 9 lipca 2021 r. skierowanego do [...] Bank Polska SA (zawiadomienie o zajęciu – k. 74 akt adm.). Zawiadomienie zostało doręczone skarżącemu w dniu 26 lipca 2021 r. (ZPO – k. 75 akt adm.). W odpowiedzi na to pismo bank wyjaśnił, że nie prowadzi rachunku bankowego dla skarżącego (zawiadomienie o braku rachunku – k. 76 akt adm.). Oznacza to, jak słusznie zauważył organ, że czynność egzekucyjna była bezskuteczna. Powstaje w związku z tym pytanie, czy na taką czynność przysługuje skarga, o której mowa w art. 54 u.p.e.a. Jak wynika z art. 1a pkt 2 u.p.e.a., przez czynność egzekucyjną rozumie się "wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego". Płynie stąd wniosek, że również na nieskuteczną czynność zajęcia rachunku bankowego służy skarga, skoro dla uznania czynności organu egzekucyjnego za czynność egzekucyjną wystarcza, by czynność ta "zmierzała" do zastosowania środka egzekucyjnego (jakim w tym przypadku było zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego) niekoniecznie wywołując skutek prawny. Jakkolwiek by nie oceniać sensu takiej regulacji, przepis uzasadnia pogląd o dopuszczalności skargi na czynność egzekucyjną w opisanym przypadku. Drugą kwestią jest stan prawny, który należało wziąć pod uwagę w tej sprawie. Otóż, jak wiadomo, ustawą z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2070) doszło do istotnej nowelizacji u.p.e.a., również w zakresie dotyczącym skargi na czynności egzekucyjne. Zgodnie z art. 13 ustawy nowelizującej, do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 (chodzi o u.p.e.a.) i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (ustawa weszła w życie 30 lipca 2020 r.) stosuje się przepisy dotychczasowe (ust. 1). Do egzekucji z: 1) pieniędzy, 2) rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego oraz rachunku prowadzonego przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową, 3) wierzytelności z tytułu nadpłaty lub zwrotu podatku, 4) praw z instrumentów finansowych zapisanych na rachunku papierów wartościowych lub innych rachunkach oraz wierzytelności z rachunków pieniężnych, 5) ruchomości - wszczętych po wejściu w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą (ust. 2). Do skargi na czynność egzekucyjną dokonaną w egzekucji, o której mowa w ust. 2, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą (ust. 5). Przepisy te, mimo że nie są one jasne, należy rozumieć tak, jak to przyjęły organy, tzn. mimo że do egzekucji z rachunku bankowego nie doszło (nie została ona więc "wszczęta" po dniu wejścia w życie ustawy nowelizującej), to jednak została "dokonana" w tym sensie, że "zmierzała" do zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego. Dlatego zastosowanie miał ust. 5 powołanego art. 13 ustawy nowelizującej, który nakazuje stosowanie nowego stanu prawnego do podjętych czynności egzekucyjnych, nawet jeśli finalnie okazały się one bezskuteczne, bo – jak w rozpoznanej sprawie – bank rachunku bankowego zobowiązanego nie prowadził. Zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. (w stanie prawnym z daty podjęcia czynności egzekucyjnej), zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest: 1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy; 2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Z przepisu tego wynika, że skarga na czynność egzekucyjną może się opierać wyłącznie na jednej ze wskazanych podstaw. W orzecznictwie nie budzi najmniejszych wątpliwości, że w ramach postępowania zainicjowanego skargą na czynności egzekucyjne możliwe jest zbadanie zgodności z prawem oraz prawidłowości dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej, w tym okoliczności, czy zastosowany środek egzekucyjny jest dopuszczalny w świetle przepisów u.p.e.a. (np. wyrok NSA z dnia 8 września 2021 r., III FSK 2232/21, CBOSA), nie może ona natomiast być traktowana jako regulacja umożliwiająca kwestionowanie wszelkiego rodzaju nieprawidłowości składających się na dopuszczalność prowadzenia egzekucji administracyjnej (np. wyrok NSA z dnia 18 marca 2020 r., II OSK 241/19, CBOSA). W szczególności, nie mogą na skutek jej wniesienia podlegać analizie kwestie dotyczące prawidłowości samego wymiaru podatku, tak jak tego oczekuje skarżący. Wynika to wprost z art. 29 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Stąd argumenty skarżącego podniesione w skardze na czynność egzekucyjną, w zażaleniu, a następnie w skardze do Sądu, zorientowane na wykazanie wadliwości decyzji stanowiących podstawę wystawienia tytułów wykonawczych z powodu wydania ich w wyniku przestępstwa i fałszerstwa dowodów, jak również zmierzające do wykazania przedawnienia objętych tytułami wykonawczymi należności – nie mogły odnieść zamierzonego przez skarżącego skutku. Pierwsza grupa argumentów kwalifikuje się do zgłoszenia ich w ramach postępowania podatkowego (w nadzwyczajnym trybie wznowienia postępowania, które skarżący – jak stwierdził, już zainicjował), druga zaś grupa argumentów uzasadnia wniesienie zarzutów egzekucyjnych (art. 33 u.p.e.a.). Skarżący w zawiadomieniu o zajęciu został pouczony o podstawach, na których może opierać się skarga na czynność egzekucyjną, jednak mimo to sformułował ją w nawiązaniu do okoliczności, które czyniły ją z gruntu niezasadną. Dlatego nie mogła ona zostać uwzględniona. Sąd stwierdza jednocześnie, że nie doszło do formalnych uchybień przy czynności zajęcia – czynność ta została podjęta z zachowaniem rygorów przewidzianych w art. 80 w zw. z art. 67 u.p.e.a. (na podstawie prawidłowo wystawionego zawiadomienia o zajęciu, sporządzonego z wykorzystaniem urzędowego formularza, określonego w rozporządzeniu Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 1 grudnia 2020 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych, Dz. U. z 2021 r. poz. 26, doręczonego zarówno bankowi, jak i zobowiązanemu). W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji (art. 151 p.p.s.a.) is