I SA/Łd 467/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Porczyńska Sędziowie: Sędzia WSA Cezary Koziński Sędzia WSA Joanna Tarno (spr.) Protokolant: Asystent Sędziego Tomasz Furmanek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2016 r. sprawy ze skargi J. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania w sprawie ustalenia podatku od nieruchomości za 2016 rok 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszy Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat K. W. – M. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o kwotę podatku VAT tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. stwierdziło niedopuszczalność odwołania J. J. od decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] r., w przedmiocie ustalenia podatku od nieruchomości na 2016 r. Podstawą postanowienia były następujące ustalenia i wnioski organów prowadzących postępowanie: Decyzją z [...] r. Prezydent Miasta P. dokonał ustalenia podatku od nieruchomości na 2016 rok w kwocie 273,00 zł od nieruchomości położonej w P. przy ul. A 10, stanowiącej współwłasność małżonków M. i J. J.. Od ww. decyzji J. J. złożył odwołanie, które wpłynęło do Kancelarii Urzędu Miasta P. w dniu [...] r. Podatnik wniósł w nim o zwolnienie z płacenia podatku, gdyż nie będzie opłacać wydatków Prezydenta Miasta i urzędników. Do odwołania załączył kopię kwestionowanego rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. stwierdzając niedopuszczalność odwołania w postanowieniu z [...] r., podkreśliło, że ze znajdującego się w aktach sprawy potwierdzenia odbioru wynika, iż egzemplarz decyzji z dnia [...] r. w sprawie ustalenia podatku od nieruchomości na 2016 rok, skierowany do J. J. na adres: [...] P. T., ul. B 62A/7, został doręczony sąsiadce w dniu 10 marca 2016 r., która podjęła się przekazać pismo adresatowi (data i podpis na potwierdzeniu odbioru). Wobec powyższego organ stwierdził, że w dacie wniesienia przez J. J. odwołania, tj. w dniu [...] r., nie nastąpiły jeszcze skutki prawne wiążące się z doręczeniem mu decyzji, w tym także dotyczące rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia odwołania. Zgodnie bowiem z art. 223 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.), powoływanej dalej "O.p.", odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego dopiero doręczenie decyzji adresatowi – J. J. - rozpoczynało dla niego bieg terminu do wniesienia odwołania. Wniesienie tego środka zaskarżenia przed rozpoczęciem biegu terminu do dokonania tej czynności (przed doręczeniem decyzji), jest przedwczesne i nie może wywołać skutków prawnych. Odwołanie jest w takiej sytuacji niedopuszczalne i nie ma znaczenia prawnego okoliczność, że skarżący dowiedział się o wydaniu decyzji wcześniej, tj. przed jej doręczeniem (w przedmiotowej sprawie mogło to nastąpić na wskutek wcześniejszego doręczenia decyzji małżonce strony – M. J.). Ponieważ decyzja organu pierwszej instancji adresowana do J. J., została doręczona w dniu 10 marca 2016 r. (zgodnie z art. 149 O.p.) - od tej daty rozpoczął się dla strony bieg 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania. Zatem zgodnie z art. 228 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej Kolegium obowiązane było wydać postanowienie o niedopuszczalności odwołania J. J. z dnia [...] r. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem podatnik złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, stwierdzając, że postanowienie Kolegium narusza "podstawowe prawa i zasady współżycia międzyludzkiego, narusza wszelkie prawa dyskryminacji i korupcji". Skarżący nie wyjaśnił jednak na czym to naruszenie miałoby polegać. Nie przedstawił też żadnych konkretnych zarzutów co do zaskarżonego postanowienia. Skarżący oświadczył, że nie będzie opłacał "korupcyjnej administracji" i "terrorystów", którzy próbowali go zabić. Podniósł, że jest na rencie z powodu choroby zawodowej i nie stać go na ponoszenie opłat. W odpowiedzi na skargę SKO w P. wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż z zupełnie innych przyczyn niż zostały w niej wskazane. Z okoliczności omawianej sprawy jednoznacznie wynika, że po wydaniu decyzji wymiarowej, skarżący faktycznie wszedł w jej posiadanie i zapoznał się z jej treścią, a w konsekwencji złożył środek zaskarżenia w postaci odwołania, do którego załączył tę decyzję. Skarżący posłużył się decyzją skierowaną do jego żony – współwłaścicielki nieruchomości od której został ustalony podatek. W decyzji tej wskazano jednak, że współwłaścicielami nieruchomości są oboje małżonkowie, wymienieni z imienia i nazwiska. W myśl art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (j.t. Dz.U. z 2016, poz. 716) jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach. W odniesieniu do osób fizycznych decyzja w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości wydawana jest na podstawie art. 21 § 1 pkt 2 O.p. (zobowiązanie powstaje z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania). Przy współwłasności gruntów taka decyzja może być wystawiona na któregokolwiek ze współwłaścicieli (posiadaczy), zaś każdy z pozostałych współwłaścicieli (posiadaczy), ma zarówno interes faktyczny, jak i prawny, aby taką decyzję zaskarżyć, nawet w sytuacji gdy organ mu jej nie doręczył. Zgodnie bowiem z art. 91 O.p. do odpowiedzialności solidarnej za zobowiązania podatkowe stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dla zobowiązań cywilnoprawnych. Natomiast na gruncie prawa cywilnego w przypadku gdy jeden z kilku zobowiązanych zaspokaja wierzyciela, ma prawo regresu do pozostałych dłużników. W tej sytuacji skuteczne doręczenie decyzji wymiarowej żonie skarżącego, będącej współwłaścicielką nieruchomości, daje skarżącemu (jako drugiemu współwłaścicielowi) uprawnienie do złożenia odwołania. Odrębną kwestią natomiast jest ustalenie czy skarżący dotrzymał terminu wynikającego z art. 223 § 2 pkt 1 O.p. (14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie). Do dokonania ustaleń w tym zakresie zobowiązany będzie organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Należy zauważyć ponadto, że doręczenie zastępcze, na które powołuje się organ, (licząc od niego termin do złożenia odwołania), zostało dokonane w sposób wadliwy. Zgodnie z art. 149 O.p. w przypadku nieobecności adresata w miejscu zamieszkania albo pod adresem do doręczeń w kraju pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, a gdyby go nie było lub odmówił przyjęcia pisma - sąsiadowi, zarządcy domu lub dozorcy - gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Zawiadomienie o doręczeniu pisma sąsiadowi, zarządcy domu lub dozorcy umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata, lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję, na której zamieszkuje adresat lub której adres wskazano jako adres do doręczeń. Wprawdzie na drugiej stronie zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy, listonosz podkreślił, że z powodu nieobecności adresata w mieszkaniu, pismo doręczył sąsiadowi, jednak we właściwym miejscu na druku nie zostało wskazane imię i nazwisko tej osoby. Podpis M. M. znajduje się natomiast w miejscu przeznaczonym dla adresata. Sąsiadka nie zobowiązała się również w sposób prawidłowy do przekazania korespondencji adresatowi poprzez złożenie podpisu we właściwym miejscu. Nie można zatem stwierdzić – jak przyjmuje to organ, że w odniesieniu do skarżącego skutek doręczenia powstał w dniu 10 marca 2016 r., tj. w dacie wskazanej na w.w. zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Nie zostały bowiem spełnione wymogi wynikające z art. 149 O.p., czego organ nie zauważył, dopuszczając się naruszenia tego przepisu, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 200 i art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji. P.C.