I SA/Łd 47/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Adamczyk Sędziowie: Sędzia WSA Bożena Kasprzak (spr.) Sędzia WSA Cezary Koziński Protokolant: St. sekretarz sądowy Edyta Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2018 r. sprawy ze skargi G. S.-B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr UNP: [...] [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji określającej zobowiązanie podatkowe wraz z należnymi odsetkami oraz orzekającej o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe członka rodziny w podatku od towarów i usług za styczeń 2012 r. oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. stwierdził uchybienie przez G. S.-B. terminu do złożenia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...]r. W uzasadnieniu powyższego postanowienia przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w dniu [...]r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. wydał dla G. S.-B., jako członka rodziny R. B., decyzję określającą zobowiązanie podatkowe R. B. w podatku od towarów i usług za styczeń 2012 r. i orzekającą solidarną z podatnikiem odpowiedzialność G. S.-B. za zaległości podatkowe członka rodziny R. B. w podatku od towarów i usług za styczeń 2012 r. oraz należne od tej zaległości odsetki za zwłokę liczone od ustawowego terminu płatności do dnia wydania przedmiotowej decyzji. Przedmiotowa decyzja została wysłana do pełnomocnika strony - zgodnie z art. 144 § 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm.- dalej jako: O.p.) w dniu 15 maja 2017 r. na adres elektroniczny wskazany w treści pełnomocnictwa szczególnego (PPS-1) z dnia 15 grudnia 2016 r., za pośrednictwem platformy e-PUAP. Z uwagi jednak na fakt, że przekazana korespondencja zawierała błędny plik, w dniu 30 maja 2017 r. decyzję organu I instancji ponownie wysłano na adres elektroniczny pełnomocnika strony za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Pełnomocnik strony nie odebrał przesłanej korespondencji (po dwukrotnym zawiadomieniu o możliwości odebrania pisma w formie elektronicznej), zatem przyjęto, zgodnie z art. 152a § 3 O.p., że została ona doręczona w formie dokumentu elektronicznego za pośrednictwem platformy e-PUAP w dniu 14 czerwca 2017 r. W tym stanie rzeczy termin do złożenia odwołania od decyzji organu I instancji upłynął w dniu 29 czerwca 2017 r. Odwołanie strony zostało nadane w urzędzie pocztowym w dniu 18 lipca 2017r. Wraz z odwołaniem złożono wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia ww. środka zaskarżenia. Wniosek o przywrócenie terminu - z uwagi na nieuprawdopodobnienie braku winy strony w uchybieniu terminowi – przywołanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] r. został rozpatrzony odmownie. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania i przywołując zapisy art. 223 § 2 pkt 1 O.p. podkreślił, iż odwołanie od decyzji organu I instancji wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia stronie decyzji. W niniejszej sprawie decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w S.z dnia [...] r. została doręczona pełnomocnikowi strony - zgodnie z art. 152a § 3 O.p. w dniu 14 czerwca 2017 r. W tym stanie rzeczy termin do złożenia odwołania upłynął w dniu 29 czerwca 2017 r., zaś jak wynika ze stempla zamieszczonego na kopercie odwołanie zostało nadane w placówce pocztowej w dniu 18 lipca 2017 r. Niezachowanie zaś terminu do wniesienia odwołania jest okolicznością obiektywną i obliguje organ do stwierdzenia jego uchybienia. Organ podkreślił, że w sytuacji, gdy niesporne jest uchybienie terminu do wniesienia odwołania, art. 228 § 1 pkt 2 O.p. obliguje organ podatkowy do wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Uchybienie ww. ustawowego terminu powoduje bezskuteczność złożonego odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] r. Nr [...]. Treść ww. przepisu, jak wskazał organ, została sformułowana w sposób kategoryczny i bezwzględny, a zatem stwierdzenie niedotrzymania terminu do złożenia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego, gdyż obowiązek taki wynika wprost z ustawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pełnomocnik G. S.-B. zarzucił naruszenie: - art. 228 § 1 pkt 2 O.p., gdyż decyzja nie została prawidłowo doręczona, bowiem na mailu nie odnaleziono zawiadomień o przesłaniu decyzji w systemie epuap; - art. 120, 121 § 1 O.p. poprzez nieprawidłowe prowadzenie postępowania w sprawie w sposób nie budzący zaufanie do organów podatkowych; poprzez błędne ustalenia, iż choroba pełnomocnika nie stanowiła okoliczności uprawdopodabniającej brak winy w ww. uchybieniu terminu do złożenia odwołania przez stronę; bezpodstawne przyjęcie, iż pełnomocnik był w stanie ustanowić substytuta, napisać odwołanie mimo choroby, potwierdzonej zaświadczeniem biegłego lekarza sądowego oraz orzeczeniem o niezdolności do pracy lekarza orzecznika ZUS; nadto, mylne przyjęcie, iż decyzja organu I instancji została wysłana prawidłowo, ponieważ na mailu pełnomocnika nie odnotowano zawiadomienia o wysłaniu decyzji w systemie e- puap; nie wyjaśniono także przyczyn dwukrotnego wysyłania decyzji w systemie epuap, która pierwotnie miała być wysłana wcześniej. Pełnomocnik strony wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przewidzianych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Na rozprawie w dniu 21 marca 2018 r. Sąd postanowił, na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 – dalej jako: p.p.s.a.) połączyć sprawy o sygnaturach akt I SA/Łd 47/18 oraz I SA/Łd 48/18 do wspólnego rozpoznania i odrębnego rozstrzygnięcia. Nadto pełnomocnik skarżącej poparł skargę i wniósł o uchylenie zaskarżonych postanowień, natomiast pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga podlega oddaleniu stosownie do art. 151 p.p.s.a. Nadto, co istotne, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Merytoryczną ocenę zaskarżonych rozstrzygnięć poprzedzić należy wyjaśnieniem zasadności postanowienia wydanego na rozprawie w dniu 21 marca 2018 r., mocą którego połączono do wspólnego rozpoznania i odrębnego rozstrzygnięcia sprawy o sygnaturach akt I SA/Łd 47/18 oraz I SA/Łd 48/18. Podstawą prawną przywołanego postanowienia był przepis art. 111 § 2 p.p.s.a. zgodnie z którym, Sąd może zarządzić połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli pozostają one ze sobą w związku. W niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, iż zastosowanie przywołanej normy prawnej uzasadnione jest względami ekonomiki procesowej, gdyż obie sprawy łączy tożsamość podmiotowa a przedmioty zaskarżonych rozstrzygnięć pozostają z sobą w związku. Wobec powyższego Sąd połączył wszystkie sprawy do wspólnego rozpoznania i odrębnego rozstrzygnięcia, co nie oznacza, że takie połączenie tworzy z tych spraw jedną nową sprawę, każda ze spraw zachowuje swą odrębność. Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Dyrektora izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. stwierdzające uchybienie przez stronę skarżącą terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. Dla rozstrzygnięcia, czy strona uchybiła terminowi do dokonania określonej czynności, niezbędne jest na wstępie ustalenie, czy rozpoczął bieg termin, któremu strona mogłaby uchybić. W okolicznościach niniejszej sprawy rozstrzygnięcia wymaga zatem kwestia, czy organ zasadnie ocenił, iż decyzja organu I instancji została skutecznie doręczona w trybie art. 152 § 3 O.p., a co za tym idzie, czy rozpoczął bieg termin do wniesienia odwołania. W efekcie końcowym rozstrzygnięciu podlega, czy organ miał podstawy do wydania zaskarżonego postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Zdaniem Sądu, przedstawione przez organ okoliczności faktyczne i prawne, odzwierciedlone w materiale dowodowym, uzasadniając ocenę, iż decyzja organu I instancji z dnia [...] r. została skutecznie doręczona w trybie art. 152a § 3 O.p. Jak wynika z akt, przy piśmie z dnia 28 grudnia 2016 r. profesjonalny pełnomocnik przedłożył organowi I instancji pełnomocnictwo szczególne, gdzie podał adres skrzynki mail. W następstwie organ, zgodnie z art. 144 § 5 O.p., wysłał decyzję z dnia [...] r. na adres elektroniczny za pośrednictwem e-PUAP. Dodać należy, iż pod pojęciem adresu elektronicznego profesjonalnego pełnomocnika (adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego), o którym mowa w art. 138c § 1 O.p. w zw. z art. 144 § 5 O.p., należy rozumieć jakikolwiek wskazany przez niego adres elektroniczny (na przykład adres e-mail). Nie musi to być zatem adres konta na platformie e-PUAP, gdyż profesjonalny pełnomocnik nie został przez ustawodawcę zobowiązany do posiadania takiego adresu (wyrok WSA w Olsztynie z dnia 25 września 2017 r., sygn.akt I SA/Ol 576/17 – dostępny, jak i pozostałe przywołane w uzasadnieniu, w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://cbosa.nsa.gov.pl). Ponieważ, jak wyjaśnia organ, przekazana korespondencja zawierała błędny plik, w dniu 30 maja 2017 r. organ I instancji ponownie wysłał na adres elektroniczny pełnomocnika decyzję organu I instancji. I jak potwierdza Urzędowe Poświadczenie Doręczenia organ I instancji uznał dokument za doręczony w trybie art. 152a § 3 O.p. z dniem 14 czerwca 2017 r. Reasumując, mając do dyspozycji wymieniony w pełnomocnictwie szczególnym adres elektroniczny, organ podatkowy był uprawniony do zastosowania art. 20a ust. 1 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2014 r. poz. 1114 ze zm.) oraz art. 152a O.p. Zgodnie z art. 152a § 1 O.p. doręczanie pisma następuje dwuetapowo. W pierwszym etapie organ przesyła zawiadomienie zawierające informacje o tym, że adresat może odebrać pismo w formie dokumentu elektronicznego. Na wskazany adres elektroniczny przychodzi zatem jedynie informacja, w formie zawiadomienia, wraz z linkiem umożliwiającym - po spełnieniu określonych warunków - zapoznanie się z treścią dokumentu oraz jego pobranie. Konieczne w tym celu jest podpisanie urzędowego poświadczenia doręczenia. Można to uczynić na dwa sposoby: z użyciem bezpiecznego podpisu elektronicznego weryfikowanego za pomocą kwalifikowanego certyfikatu lub podpisem potwierdzonym profilem zaufanym e-PUAP. Brak adresu skrzynki na platformie e-PUAP, co należy wyraźnie zaakcentować, nie uniemożliwia zapoznania się z treścią dokumentu. Z dokumentów sprawy wynika, iż organ I instancji skorzystał z profilu zaufanego e-PUAP i decyzję z dnia 15 maja 2017 r. doręczył pełnomocnikowi za pomocą tegoż narzędzia informatycznego, którym jest ogólnopolska platforma teleinformatyczna, służąca do komunikacji obywateli z jednostkami administracji publicznej (tryb uwierzytelniania korespondencji). Dowodem doręczenia postanowienia jest Urzędowe Poświadczenie Doręczenia. Przesyłka znalazła się w bezpiecznym systemie e-PUAP, zaś adres elektroniczny, służył jedynie do przekazania w trybie art. 152a § 1 pkt 1 O.p., zawiadomienia o "właściwej przesyłce oczekującej" na adresata do odbioru. Taki sposób postępowania przewidziany przez ustawodawcę w Ordynacji podatkowej de facto zastąpił w tej sprawie awizo pocztowe, umożliwiając zapoznanie się z treścią rozstrzygnięcia (decyzji, postanowienia, pisma) w dowolnym miejscu i czasie. W przypadku nieodebrania pisma w formie dokumentu elektronicznego organ podatkowy po upływie 7 dni, licząc od dnia wysłania zawiadomienia, przesyła, zgodnie z treścią art. 152a § 2 O.p., powtórne zawiadomienie o możliwości odebrania tego pisma (por. wyrok NSA z dnia 18 maja 2017 r., sygn. akt II FSK 455/17). Z tych wszystkich względów, w ocenie Sądu, zarzuty skargi zmierzające do podważenia rzetelności doręczenia decyzji organu I instancji nie znajdują potwierdzenia, w szczególności wobec argumentacji organu potwierdzonej Urzędowymi Poświadczeniami Doręczenia. Pełnomocnik nie przywołał żadnej argumentacji, która podważyłaby ustalenia i wywiedzioną ocenę organu. Wskazuje jedynie, iż nie odnotował na swojej skrzynce elektronicznej zawiadomienia o wysłaniu decyzji w dniu [...] r. Dostrzec jednocześnie trzeba, iż pełnomocnik nie neguje, że takiego zawiadomienia nie otrzymał w dniu 30 maja 2017 r., kiedy to organ ponownie wysyłał swe rozstrzygnięcie. Podsumowując, skuteczne doręczenie decyzji organu I instancji pełnomocnikowi strony skarżącej otworzyło termin na wniesienie odwołania. Zgodnie bowiem z art. 223 § 2 pkt 1 O.p. odwołanie od decyzji organu I instancji wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Oczywistym jest, iż regulacja ta ma zastosowanie również, w przypadku doręczenia w trybie art. 152a § 3 O.p. Zatem skoro decyzja organu I instancji została uznana za doręczoną z dniem 14 czerwca 2017r., to termin czternastodniowy na złożenie odwołania upływał z dniem 29 czerwca 2017 r. Oznacza to, iż bezsprzecznie odwołanie nadane za pośrednictwem operatora pocztowego z dniem 18 lipca 2017 r. jest odwołaniem złożonym z uchybieniem terminu. W tych okolicznościach organ zobligowany był do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia dowołania stosownie do art. 228 § 1 pkt 2 O.p. Uchybienie terminu jest bowiem okolicznością obiektywną. Konieczność stwierdzenia uchybienia terminowi do złożenia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującego przepisu prawa i każde, nawet nieznaczne przekroczenie terminu do wniesienia odwołania zobowiązuje organ odwoławczy do wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu. Jednocześnie bez wpływu na istotę niniejszej sprawy pozostają zarzuty i argumenty skargi dotyczące wniosku o przywrócenie uchybionego terminu i okoliczności, które zdaniem pełnomocnika uprawdopodobniają jego brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Podnoszone okoliczności mogą odnieść ewentualny skutek jedynie w ramach postępowania z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, które inicjuje odrębne postępowanie. Instytucja przywrócenia uchybionego terminu i instytucja stwierdzenia uchybienia terminu uregulowane są w odmienny sposób, a przed ich zastosowaniem organy badają wystąpienie indywidualnie opisanych w art. 162 i art. 228 O.p. przesłanek. Niemiej jednak jedynie na marginesie przypomnieć można, iż wyrokiem z dnia 21 marca 2018 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Łd 48/18, połączonej do wspólnego rozpoznania i odrębnego rozstrzygnięcia, Sąd oddalił skargę strony skarżącej na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z dnia 15 maja 2017 r. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę jako bezzasadną należało oddalić. P.C.