I SA/Łd 487/09

Dnia 16 października 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Adamczyk Sędziowie Sędzia NSA Teresa Porczyńska Sędzia NSA Paweł Janicki (spr.) Protokolant Asystent Sędziego Adrian Król po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2009 roku sprawy ze skargi Z. K. i B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2005 oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta S. ustalił Z. i B.K. wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 2005 w kwocie 12.254,70 zł. Wydając to rozstrzygnięcie organ podatkowy oparł się na złożonej przez B.K. informacji w sprawie podatku od nieruchomości, w której zgłosił do opodatkowania 5.000 m2 gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, 45.347 m2 pozostałych gruntów i 300 m2 budynków i ich części związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Postanowieniem z dnia [...] Prezydent Miasta S. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia zobowiązania podatkowego, gdyż w toku przeprowadzonej kontroli podatkowej wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta S. uchylił w całości swoją decyzję z dnia [...] i ustalił małżonkom K. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2005 r. na kwotę 16.708,- zł. Organ podatkowy wskazał, że przedmiotem opodatkowania winny być cztery budynki znajdujące się na nieruchomości podatników tj.: hala produkcyjna o pow. 715,56 m2, parterowy budynek murowany o pow. 187,20 m2, w którym w czasie kontroli znajdowały się środki transportowe, budynek drewniany o pow. 71,30 m2, w połowie wykorzystywany na biuro oraz budynek murowany o pow. 94,25 m2. Organ zaznaczył, że wprawdzie na nieruchomości tej znajdował się jeszcze budynek o pow. 86,24 m2 jednak jego zdaniem nie podlegał opodatkowaniu, gdyż powołany w toku postępowania biegły zakwalifikował go jako ruinę. Cztery pozostałe obiekty były natomiast budynkami w rozumieniu prawa budowlanego, podlegającymi opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości na podstawie art. 1a ust. 1 pkt 1 i art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 121, poz. 844 ze zmianami). Zdaniem organu bez znaczenia dla powstania obowiązku podatkowego był stan techniczny tych budynków i ewentualnie wady w ich wykonaniu, bowiem na gruncie wymienionej ustawy nie było możliwe zwolnienie budynków od opodatkowania, nawet w sytuacji zaprzestania ich użytkowania ze względów technicznych. Możliwe było natomiast wyłączenie ich z tego powodu z kategorii budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, co w konsekwencji miało wpływ na wysokość stawki podatkowej. Organ pierwszej instancji uznał za wiarygodną informację podatnika, że w prowadzonej działalności gospodarczej wykorzystuje tylko 300 m2 w budynku o pow. 715,56 m2 i 35,65 m2 w budynku drewnianym o pow. 71,30 m2. Opodatkowaniem według stawki przewidzianej dla budynków lub ich części związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą objęto więc powierzchnię 335,65 m2, natomiast pozostałą powierzchnię użytkową budynków (732,66 m2) uznano za niewykorzystywaną ze względów technicznych do prowadzenia działalności gospodarczej i opodatkowano według stawki dla pozostałych budynków lub ich części. Odnośnie do gruntów, na których posadowione były ww. budynki, organ administracji przyjął stawkę podatkową przewidzianą dla gruntów wykorzystywanych na cele gospodarcze. Po rozpoznaniu odwołania od tej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji tak co do faktów, jak i co do ich oceny prawnej. W skardze na decyzję organu drugiej instancji podatnicy podnieśli przede wszystkim zarzut naruszenia art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Przepis ten w ich ocenie wyłączał z przedmiotu opodatkowania grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, które nie mogły być wykorzystane w prowadzeniu tej działalności ze względów technicznych. W ich ocenie sam opis stanu technicznego budynków, zawarty w opinii biegłego powołanego w sprawie (popękane ściany, nadproża, dziury w dachu, brak instalacji elektrycznej w budynkach nr 2 i 5), świadczył o złym stanie technicznym budynków, co z kolei wykluczało możliwość ich wykorzystywania do prowadzenia działalności gospodarczej. Wskazali ponadto, że już w chwili nabycia ww. budynków od przedsiębiorstwa A., wszystkie (prócz murowanej hali do produkcji rur o pow. 729 m2) powinny być zburzone, ponieważ nie przedstawiały wartości użytkowej. Ze względu na koszty skarżący nie dokonali jednak ich rozbiórki. Taką też ocenę wartości przedmiotowych budynków stosowało ww. przedsiębiorstwo, które, z wyjątkiem wspomnianej hali do produkcji rur i jednej jeszcze budowli (płuczki do płukania żwiru), nie zgłosiło do opodatkowania żadnych budynków. W ocenie skarżących niemożność prowadzenia w budynkach działalności ze względów technicznych występowała w sytuacji określonej w art. 68 ustawy prawo budowlane i dotyczyła budynków grożących zawaleniem. Według opinii biegłego wszystkie budynki były właśnie w tak złym stanie faktycznym, a zatem nie mogły być wykorzystane do prowadzenia działalności gospodarczej. Dodatkowo skarżący podnieśli, że w świetle art. 3 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, drewniany budynek położony na ich nieruchomości w istocie nie był budynkiem, gdyż nie posiadał wkopanego w grunt fundamentu, a tym samym nie był trwale związany z gruntem. Zdaniem skarżących brak było również podstaw do opodatkowania należących do nich gruntów, ponieważ grunty te, podobnie jak budynki, nie mogły być ze względów technicznych wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej. Skarżący nie zgodzili się z zakwalifikowaniem ww. gruntów w ewidencji gruntów i budynków do "terenów różnych" (symbol Tr) i oświadczyli, że wystąpią z wnioskiem o zmianę ich klasyfikacji na "nieużytki". Skarżący podnieśli ponadto zarzut braku podstawy prawnej dla wszczęcia z urzędu kontroli podatkowej w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, w szczególności w sytuacji, gdy faktyczną przyczyną wszczęcia tejże kontroli był donos. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 15 grudnia 2008 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Łd 1052/08 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W uzasadnieniu sąd uznał przede wszystkim, że organy podatkowe wszczynając postępowanie w trybie wznowienia postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 i art. 282a § 1 Ordynacji podatkowej, nie dopuściły się naruszenia ww. przepisów. Uznał również za słuszne stanowisko, że nieruchomości gruntowe i budynkowe związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, podlegały opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości według stawek ustalonych uchwałą rady gminy zgodnie z art. 5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, natomiast nieruchomości gruntowe i budynkowe nie związane z taką działalnością podlegały opodatkowaniu według stawek przewidzianych dla gruntów i budynków określonych w ustawie jako "pozostałe". Sąd podzielił pogląd organu, iż zły stan techniczny budynku, a nawet przeznaczenie go do rozbiórki, nie stanowiło jeszcze okoliczności uprawniającej do zastosowania obniżonej stawki podatku, bądź zwolnienia z opodatkowania. Zdaniem sądu jeżeli podatnik wykorzystywał w działalności gospodarczej nieruchomości mimo ich złego stanu technicznego, był zobowiązany płacić podatek według stawki przewidzianej dla nieruchomości związanych z prowadzeniem tej działalności. Natomiast pozostałe budynki, bez względu na ich stan techniczny podlegały opodatkowaniu według stawek przewidzianych dla "budynków pozostałych", chyba że stanowiły ruinę nie mieszczącą się w definicji budynku. Sąd podzielił również pogląd, iż zwolnienie z opodatkowania gruntów niezwiązanych z działalnością gospodarczą możliwe było tylko w odniesieniu do nieużytków, tj. gruntów tak zaklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków. Kontrolując powyższe rozstrzygnięcie sąd uznał jednak, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej, nie pozwalało przyjąć jednoznacznie, że zastosowane przez organy podatkowe stawki podatku od nieruchomości były prawidłowe przy uwzględnieniu treści art. 5 § 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, według którego przy określaniu wysokości stawek podatkowych, rada gminy może różnicować ich wysokość dla poszczególnych rodzajów przedmiotów opodatkowania, uwzględniając w szczególności lokalizację, sposób wykorzystywania, rodzaj zabudowy, stan techniczny oraz wiek budynków. Organy podatkowe nie wyjaśniły, czy zastosowane stawki były jedynymi obowiązującymi stawkami. Mając na uwadze fakt, że budynki były wybudowane jeszcze w latach czterdziestych, rodzaj zabudowy, oraz to że nie były w pełni wykorzystywane także z uwagi na ich stan techniczny, sąd, wobec braku w uzasadnieniu informacji o ewentualnym skorzystaniu przez organy z możliwości wynikających z powołanego przepisu, nie mógł jednoznacznie przesądzić o prawidłowości zastosowanych stawek. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. ponownie utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał m.in., że podatek wymierzono w oparciu o stawki określone w uchwale Rady Miejskiej w Sieradzu nr XXVI/219/2004 r. z dnia 2 grudnia 2004 r. w sprawie podatku od nieruchomości (Dziennik Urzędowy Województwa Łódzkiego z 17 grudnia 2004 r., nr 348, poz. 3680). Organ odwoławczy podkreślił, że ww. uchwała różnicowała wprawdzie stawki podatku dla budynków innych niż zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej, jednak zróżnicowanie to nie miało wpływu na stawkę jaką można było zastosować w sytuacji skarżących. W skardze na tę decyzję podatnicy podnieśli zarzuty: - naruszenia art. 165 i 165a Ordynacji podatkowej, przez wszczęcie postępowania podatkowego na żądanie osoby, która nie była stroną w sprawie, tj. na podstawie wniosku J.K. o zbadanie prawidłowości naliczenia przez skarżących podatku od nieruchomości; - błędnej oceny opinii przedstawionych przez powołanych w sprawie rzeczoznawców, co do stanu technicznego budynków należących do skarżących i możliwości wykorzystania ich w prowadzonej działalności gospodarczej; - naruszenia art. 32 Konstytucji RP przez pominięcie faktu, że poprzedni właściciel przedmiotowych budynków nie płacił podatku za większość znajdujących się na nieruchomości budynków. W ocenie skarżących badający ponownie sprawę organ podatkowy nie wypełnił również zaleceń zawartych w wyroku WSA w Łodzi z dnia 15 grudnia 2008 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W pierwszym rzędzie wypada podnieść, że w myśl art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zmianami) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia, co ma o tyle istotne znaczenie w sprawie, iż część zarzutów sformułowanych w skardze była już przedmiotem rozważań sądu administracyjnego. W wyroku z dnia 15 grudnia 2008 r. sygn. akt I SA/Łd 1052/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi przedstawił swe stanowisko co do zarzutu niezasadnego wszczęcia postępowania podatkowego na skutek żądania osoby nie będącej stroną postępowania. Sąd wywiódł, że fakt, iż źródłem informacji był donos, pozostaje bez wpływu na ocenę prawidłowości działania organów, albowiem donos nie ma charakteru wniosku o wszczęcie postępowania a jest jedynie źródłem informacji, które spowodowało wszczęcie postępowania z urzędu. Przedmiotowa informacja miała charakter istotny, gdyż na jej podstawie organ podatkowy uzyskał sygnał, iż deklaracja podatkowa w podatku od nieruchomości złożona przez skarżących nie jest zgodna ze stanem rzeczywistym, to zaś uzasadniało wszczęcie postępowania w trybie wznowieniowym. Chodziło w tym zakresie o dane dotyczące ilości budynków znajdujących się na gruncie stanowiącym własność podatników, a więc o nowe istotne dla sprawy okoliczności. W tym miejscu powołać się należy jeszcze raz na cytowany wyrok stwierdzając, że sąd administracyjny bada legalność zaskarżonych decyzji organów podatkowych, nie ma zaś uprawnień do oceny wydźwięku społecznego składania donosów. Dlatego też, jak wyżej wskazano nie może być mowy o naruszeniu art. 165a § 1 o.p. gdyż donos nie miał charakteru wniosku o wszczęcie postępowania, a samo wszczęcie tegoż postępowania nastąpiło z urzędu. Po wtóre sąd w cytowanym wyżej wyroku sąd ustosunkował się także do zarzutu, iż wobec rozbieżności między opiniami wydawanymi w sprawie przez biegłych istniała konieczność powołania trzeciego biegłego. Sąd wywiódł bowiem, że obie opinie biegłych jednoznacznie stwierdzając, iż zarówno obiekty wykorzystywane w działalności gospodarczej, jak i te nie wykorzystywane w takiej działalności, są budynkami w rozumieniu art. 1a ust. 1 punkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jednolity Dz. U. nr 121 z 2006 r., poz. 844 ze zmianami), w tym także drewniany budynek wykorzystywany w części na biuro. W tej sytuacji sąd ponownie rozpoznając sprawę jest związany powyższą oceną, co wynika wprost z treści cytowanego wyżej art. 153 p.p.s.a., a ponadto nie dostrzega potrzeby nakazywania dopuszczania przez organ podatkowy dowodu z opinii trzeciego biegłego. Nie ma istotnego znaczenia z punktu widzenia legalności zaskarżonej decyzji argument skargi, iż poprzedni podatnik (przedsiębiorstwo A.) nie płacił podatku za budynki mimo, iż był wieczystym użytkownikiem gruntów i właścicielem budynków należących obecnie do skarżących. Ramy sprawy, w której wydano zaskarżoną decyzję wyznacza jej przedmiot to jest zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2005 rok, podmiot czyli skarżący oraz okres rozliczeniowy, a więc rok podatkowy, zgodnie z wolą ustawodawcy zrównany z rokiem kalendarzowym – art. 11 ordynacji podatkowej. W polu widzenia organu podatkowego rozpatrującego daną sprawę winny zatem pozostawać wyłącznie te okoliczności, które mają znaczenie prawne dla powyżej zakreślonych ram granic sprawy. Nie ma wśród nich okoliczności, iż uprzedni podatnik nie płacił podatku za budynki. Pozostaje ona bez znaczenia tak dla organu prowadzącego postępowanie podatkowe, jak i dla sądu badającego zgodność z prawem wydanej przezeń decyzji. Jest także nieistotna z punktu widzenia zasady zaufania, której zarzutu naruszenia można domyślać się z lektury skargi. Zaufanie do organów podatkowych, o czym mowa w art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej nie może oznaczać konieczności akceptowania i zatwierdzania przez organ nieprawidłowości, a zwłaszcza stanu niezgodnego z prawem. Prowadziłoby to wydawania decyzji na podstawie fałszywie pojętej solidarności i lojalności i stanowiłoby zaprzeczenie zasady działania organów podatkowych na podstawie przepisów prawa – art. 120 Ordynacji podatkowej. Wreszcie nie mógł zostać uwzględniony i ten zarzut, w którym skarżący stwierdzili, iż organ odwoławczy w ponownej decyzji, wydanej po cytowanym wyroku z dnia 15 grudnia 2008 r. nie wykonał zaleceń sądu. Przypomnieć należy, że w wyroku tym sąd wskazał, iż uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie pozwala zbadać, czy zastosowane przez organy podatkowe stawki są prawidłowe przy uwzględnieniu treści art. 5 § 3 cytowanej ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. Zgodnie zaś z powołanym przepisem przy określaniu wysokości stawek podatku rada gminy może różnicować ich wysokość dla poszczególnych rodzajów przedmiotów opodatkowania, uwzględniając w szczególności lokalizację, sposób wykorzystania, rodzaj zabudowy, stan techniczny oraz wiek budynków. Mając na uwadze fakt, że budynki były wybudowane w latach czterdziestych, rodzaj zabudowy oraz to, że były nie w pełni wykorzystane także w związku z ich stanem technicznym sąd, wobec braku w uzasadnieniu informacji o możliwości skorzystania z tego przepisu nie mógł jednoznacznie przesądzić o prawidłowości zastosowanych stawek podatkowych. Wbrew stanowisku wyrażonemu w skardze organ odwoławczy wypełnił powyższe zalecenia. Załączył do akt sprawy uchwałę Rady Miejskiej w Sieradzu XXVI/219/2004 r. z dnia 2 grudnia 2004 r. w sprawie podatku od nieruchomości i wskazał w uzasadnieniu ponownej (obecnie zaskarżonej) decyzji, że stawki podatku wymierzonego skarżącym są zgodne z wymienionym aktem prawa miejscowego oraz, że akt ten nie przewiduje dla budynków innych niż zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej stawki odmiennej od zastosowanej wobec skarżących. Wobec treści zarzutu godzi się podnieść, że zgodnie z powoływanym wyżej art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. to radzie gminy służy uprawnienie różnicowania wysokości stawek podatku dla poszczególnych rodzajów przedmiotów opodatkowania. Organy podatkowe takich uprawnień nie posiadają, baczyć muszą jedynie, by stosowane stawki były zgodne z ustalonymi przez radę gminy. W ocenie sądu warunek ten w rozpoznawanej sprawie został spełniony przez organy obu instancji. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 cytowanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. należało orzec jak w sentencji. P.Pij.