I SA/Łd 503/25
WyrokWSA w Łodzi2025-11-13
Skład orzekający: Joanna Grzegorczyk – Drozda, Grzegorz Potiopa, Agnieszka Gortych-Ratajczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy ogłoszenie upadłości jednego z małżonków solidarnie odpowiedzialnych za zobowiązanie podatkowe stanowi podstawę do zawieszenia postępowania egzekucyjnego wobec drugiego małżonka, mimo że wierzyciel ma możliwość dochodzenia roszczeń w postępowaniu upadłościowym?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że ogłoszenie upadłości jednego z małżonków solidarnie odpowiedzialnych za zobowiązanie podatkowe nie stanowi podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego wobec drugiego małżonka. Organy prawidłowo zinterpretowały przepisy, zgodnie z którymi wierzyciel może dochodzić całości lub części świadczenia od każdego z dłużników solidarnych z ich majątków osobistych, a powstanie rozdzielności majątkowej i wejście majątku wspólnego do masy upadłości jednego z małżonków nie wyłącza możliwości prowadzenia egzekucji z majątku osobistego drugiego małżonka.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi M. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Pabianicach o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne było prowadzone wobec M. S. i jej męża K. S. w związku z solidarną odpowiedzialnością za zobowiązanie podatkowe. Po ogłoszeniu upadłości K. S., M. S. wniosła o zawieszenie postępowania egzekucyjnego wobec niej, argumentując, że majątek wspólny wszedł do masy upadłości męża, a jej odpowiedzialność ma charakter akcesoryjny. Organy odmówiły zawieszenia, a WSA oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk – Drozda (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Potiopa, Asesor WSA Agnieszka Gortych-Ratajczyk, Protokolant Starszy specjalista Małgorzata Kowalczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2025 r. sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 30 czerwca 2025 r. nr 1001-IEE.7192.141.2025.3.ACU w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 30 czerwca 2025 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Pabianicach z dnia 29 kwietnia 2025 r. o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec M. S. na podstawie tytułu wykonawczego z " [...]r." nr [...].
Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w stanie faktycznym, zgodnie z którym Naczelnik Urzędu Skarbowego w Pabianicach (organ egzekucyjny) wszczął wobec K. S. i M. S. - małżonków odpowiedzialnych solidarnie za zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2015 r. w kwocie 448.831 zł - postępowanie egzekucyjne na podstawie własnego tytułu wykonawczego z dnia [...]r. nr [...], którym zobowiązanie to objęto.
Podstawę wystawienia powyższego tytułu wykonawczego stanowi decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 22 grudnia 2023 r. nr 1001-IOD-2.4102.21.2023.30/U16/AP UNP: 1001-23-160509.
W dniach 14 marca 2024 r. oraz 15 stycznia 2025 r. spisane zostały z K. S. protokoły o jego stanie majątkowym.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w Pabianicach skierował do "C" Sp. z o.o. z siedzibą w Z. zawiadomienie z dnia 24 kwietnia 2024 r. nr 1016-SEE.7110. 104024129.2024.1.PAP o zajęciu M. S. wynagrodzenia za pracę.
Pismem z dnia 20 maja 2024 r. Spółka poinformowała, iż zobowiązana nie jest pracownikiem firmy, gdyż jej zatrudnienie ustało z dniem 30 kwietnia 2024 r.
Dnia 5 marca 2025 r. do organu egzekucyjnego wpłynęły dwa pisma (jedno M. S. a drugie K. S.) datowane na dzień 28 lutego 2025 r. Oba zawierały wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego (sygn. akt [...]) oraz tożsamą argumentację. Małżonkowie, niezależnie, wskazali na okoliczność przesłania w załączeniu swoich pism obwieszczenia postanowienia z dnia 15 stycznia 2025 r. sygn. postępowania [...] o ogłoszeniu upadłości K. S..
Zawiadomili, w oparciu o dyspozycję art. 176 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1228 – dalej jako: "P.up."), że postanowieniem z dnia 15 stycznia 2025 r. Sąd Rejonowy dla Ł. – Ś. w Łodzi, XIV Wydział Gospodarczy ds. Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych ogłosił upadłość K. S., PESEL: [...], nieprowadzącego działalności gospodarczej. Syndykiem masy upadłości ustanowiona została M. W.. Wskazali, iż zgodne z art. 146 ust. 1 P.up., wszelkie postępowania egzekucyjne skierowane do majątku wchodzącego w skład masy upadłości, wszczęte przed dniem jej ogłoszenia, ulegają zawieszeniu z mocy prawa z dniem ogłoszenia upadłości. Następnie postępowania te ulegają umorzeniu z mocy prawa po uprawomocnieniu się postanowienia o ogłoszeniu upadłości.
M. S. dodatkowo, wskazując na akcesoryjność jej zadłużenia względem długu małżonka, zaznaczyła, iż zgodnie z treścią art. 174 § 1 pkt. 4 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t. jed. z 2023 r. poz. 1247 ze zm. – dalej jako: "Kpc"), postępowanie ulega zawieszeniu z mocy prawa w przypadku ogłoszenia upadłości jednej ze stron. Oznacza to, że jeśli wobec jednego z małżonków ogłoszono upadłość, postępowanie dotyczące długów podatkowych ulega zawieszeniu również względem drugiego małżonka.
Obwieszczenie postanowienia z dnia 15 stycznia 2025 r. o ogłoszeniu upadłości K. S. zostało przesłane wraz z pismami, każdego z małżonków odrębnie, z dnia 3 marca 2025 r.
Na wezwania organu egzekucyjnego, dnia 4 kwietnia 2025 r. małżonkowie złożyli dokumenty pełnomocnictwa udzielonego przez każdego z nich, odrębnie przesłane przy pismach z dnia 31 marca 2025 r.
Postanowieniem z dnia 27 marca 2025 r. nr 1016-SEE.7113.9.2025.46 UNP: 1016-25-022812 Naczelnik Urzędu Skarbowego w Pabianicach umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec K. S. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 31 stycznia 2024 r. nr [...]. Jako przyczynę rozstrzygnięcia organ wskazał fakt uprawomocnienia się dnia 15 lutego 2025 r. postanowienia Sądu Rejonowego dla Ł. – Ś. w Ł. [...] Wydział Gospodarczy ds. Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych z dnia [...] r. sygn. akt [...] o ogłoszeniu upadłości K. S. jako osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej.
Powyższe postanowienie doręczono zobowiązanemu dnia 22 kwietnia 2025 r. w trybie art. 44 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (dalej jako: "KPA").
Dnia 29 kwietnia 2025 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Pabianicach wydał postanowienia o numerach:
1016-SEE.7113.75.2025.16 UNP: 1016-25-030850 o odmowie wszczęcia postępowania dotyczącego wniosku z dnia 28 lutego 2025 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec K. S. na podstawie tytułu wykonawczego z "[...]r." nr [...];
1016-SEE.7113.75.2025.15 UNP: 1016-25-030831 o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec M. S. na podstawie tytułu wykonawczego z "[...] r." nr [...].
Oba wskazane powyżej postanowienia doręczono pełnomocnikowi każdego z małżonków dnia 6 maja 2025 r. Dnia 13 maja 2025 r. małżonkowie, każde reprezentowane przez pełnomocnika zawodowego, nie zgadzając się z treścią orzeczeń, zaskarżyli je zażaleniami.
W wyniku rozpatrzenia wniesionych zażaleń, postanowieniami z dnia 30 czerwca 2025 r. o numerach odpowiednio:
1001-IEE.7192.140.2025.3.ACU UNP: 1001-25-103732 (dotyczy K. S.),
1001-IEE.7192.141.2025.3.ACU UNP: 1001-25-105274 (dotyczy M. S.),
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi orzekł o utrzymaniu w mocy obu rozstrzygnięć organu I instancji z dnia 29 kwietnia 2025 r. Postanowienia organu odwoławczego doręczono pełnomocnikowi każdego z małżonków dnia 1 lipca 2025 r.
Ponieważ M. S. nie zgodziła się z powyżej wskazanym rozstrzygnięciem, złożyła na nie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. W skardze zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie:
przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 56 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. jed. Dz. U. z 2025 r. poz. 132 – dalej jako: "u.p.e.a.") w związku z art. 124 P.up., poprzez błędną, izolowaną i literalną wykładnię, a w konsekwencji niezastosowanie tego przepisu oraz nieuwzględnienie, że szczególna sytuacja prawna dłużnika solidarnego (skarżącej), powstała na skutek ogłoszenia upadłości jej małżonka i objęcia całości majątku wspólnego masą upadłości, stanowi "inny przypadek" przewidziany w ustawach;
przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynika sprawy, tj.:
art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 KPA w związku z art. 18 u.p.e.a., poprzez zaniechanie wszechstronnego zbadania sprawy i ograniczenie się do formalnej oceny możliwości prowadzenia egzekucji z majątku osobistego skarżącej, z całkowitym pominięciem fundamentalnego wpływu, jaki na jej sytuację prawną i faktyczną ma objęcie całego majątku wspólnego (stanowiącego główny substrat zaspokojenia długu) masą upadłości jej małżonka,
art. 8 ustawy KPA, poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zaufanie do organów władzy publicznej, polegające na przyjęciu wykładni przepisów w sposób skrajnie profiskalny i nieproporcjonalny, prowadzący do przerzucenia całego ciężaru długu solidarnego na skarżącą, w sytuacji, gdy wierzyciel ma możliwość dochodzenia roszczeń w postępowaniu upadłościowym z majątku wspólnego;
art. 107 § 3 w związku z art. 126 ustawy KPA, poprzez niewystarczające uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonego postanowienia, w szczególności poprzez brak merytorycznego odniesienia się do argumentacji dotyczącej akcesoryjności zobowiązania skarżącej i celowości wstrzymania egzekucji do czasu ustalenia stopnia zaspokojenia wierzyciela w postępowaniu upadłościowym.
Z uwagi na zakres i charakter wskazanych naruszeń, strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Pabianicach.
W uzasadnieniu strona wskazała, iż istota problemu niniejszej sprawy sprowadza się do oceny prawnej sytuacji, w której znalazła się skarżąca jako dłużnik solidarny w zderzeniu dwóch postępowań - administracyjnego postępowania egzekucyjnego i postępowania upadłościowego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga podlega oddaleniu jako bezzasadna.
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 – dalej jako: "p.u.s.a."). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jed. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 – dalej jako: "p.p.s.a."), zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji. Zgodnie z art. 151 p.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Rozpoznając przedmiotową sprawę, sąd przyjął za podstawę rozstrzygnięcia ustalenia faktyczne poczynione przez organy podatkowe, albowiem stan faktyczny został ustalony z zachowaniem reguł procedury administracyjnej. Nadto sąd w pełni podziela stanowisko wyrażone w zaskarżonym rozstrzygnięciu, w związku z tym uznał, że nie ma potrzeby powielania wszystkich kwestii w niniejszym uzasadnieniu i z tego względu swoje rozważania skupi przede wszystkim na kwestiach spornych między stronami.
Zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, a przy jego wydaniu nie doszło do naruszenia zarówno prawa procesowego jak i prawa materialnego. Dokonano prawidłowej wykładni przepisów prawa oraz właściwie je zastosowano.
W rozpatrywanej sprawie, M. S. przyznała, że ona oraz jej mąż - K. S., ponoszą solidarną odpowiedzialność za zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2015 r., a odpowiedzialność ta wynika z regulacji zawartej w treści art. 92 § 3 O.p. w związku ze wspólnym rozliczeniem małżonków.
Dnia [...]r. Sąd Rejonowy dla Ł.- Ś. w Ł. i ogłosił upadłość K. S.. Strona wskazała, iż zgodnie z dyspozycją art. 124 ust. 1 P.up., z dniem ogłoszenia upadłości między małżonkami powstała z mocy prawa rozdzielność majątkowa, a ich cały majątek wspólny wszedł w skład masy upadłości K. S.. W konsekwencji, postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec męża skarżącej uległo umorzeniu z mocy prawa (art. 146 ust. 1 P.up.), co organ egzekucyjny potwierdził postanowieniem z dnia 27 marca 2025 r.
Strona wskazała, iż mimo wskazanych powyżej okoliczności, organ egzekucyjny kontynuuje wobec niej postępowanie egzekucyjne, kierując je do jej majątku osobistego i odmawiając zawieszenia tego postępowania. Zarzuciła, że działanie organu doprowadziło do powstania głębokiej asymetrii w jej sytuacji prawnej i faktycznej, która z jednej strony ponosi wciąż 100% odpowiedzialności za wspólny, solidarny dług, a z drugiej strony, została całkowicie pozbawiona dostępu do majątku wspólnego, który stanowił główny i naturalny substrat zaspokojenia tego długu. Majątek ten bowiem został w całości włączony do postępowania upadłościowego, w którym wierzyciel - Skarb Państwa ma pełną i uprzywilejowaną możliwość dochodzenia swoich roszczeń.
Podniosła, że odmowa zawieszenia egzekucji we wskazanych okolicznościach jest nie tylko niesprawiedliwa, ale także sprzeczna z systemową i celowościową wykładnią obowiązujących przepisów.
Skarżąca zarzuciła, że organy obu instancji dokonały błędnej, bo nadmiernie literalnej i zawężającej wykładni art. 56 § 1 pkt. 5 u.p.e.a. Wskazała, iż przepis ten jest klauzulą generalną, mającą na celu zapewnienie harmonii i i spójności systemu prawnego na styku różnych gałęzi prawa - w tym przypadku prawa egzekucyjnego w administracji i prawa upadłościowego, wobec czego nie można jej interpretować w oderwaniu od fundamentalnych zasad i celów, jakim służą te regulacje.
Przedstawiając cel postępowania upadłościowego wskazała, że jest on formą egzekucji uniwersalnej (generalnej) i podniosła, iż włączenie do masy upadłości majątku wspólnego małżonków (na podstawie art. 124 P.up.) służy realizacji tego celu, gdyż umożliwia syndykowi kompleksową likwidację całego majątku dłużnika i podział uzyskanych funduszy pomiędzy wszystkich wierzycieli upadłego, w tym Skarb Państwa. Pozwolenie jednemu z wierzycieli (organowi podatkowemu) na prowadzenie równoległej egzekucji singularnej z majątku osobistego współdłużnika solidarnego za ten sam dług, który jednocześnie zaspokajany jest w ramach egzekucji uniwersalnej, podważa ratio legis P.up. i prowadzi do niespójności systemowej. Sytuacja taka stwarza bowiem ryzyko podwójnego (lub nadmiernego) zaspokojenia wierzyciela oraz w nieuzasadniony sposób przerzuca cały ciężar długu na jednego z dłużników, podczas gdy główny składnik ich wspólnej odpowiedzialności majątkowej jest likwidowany w innym, uprzywilejowanym trybie. Niespójności tej musi zapobiegać właściwa, prokonstytucyjna i prosystemowa wykładnia art. 56 § 1 pkt. 5 u.p.e.a. Taka interpretacja nakazuje uznać, że sytuacja prawna skarżącej, powstała na skutek zastosowania przepisów Prawa upadłościowego (tj. art. 124 i art. 146), uzasadnia zawieszenie postępowania egzekucyjnego, co znajduje także potwierdzenie w komentarzach do cytowanej ustawy, które potwierdzają otwarty charakter katalogu przesłanek zawieszenia.
M. S. zarzuciła, że działaniem nielogicznym i przedwczesnym jest kontynuowanie egzekucji z jej majątku osobistego w odniesieniu do całej kwoty zobowiązania, bowiem ostateczna wysokość tego zobowiązania jest bezpośrednio uzależniona od wyniku postępowania upadłościowego jej męża.
Wskazała, że zgodnie z zasadami odpowiedzialności solidarnej (stosownie do art. 373 Kodeksu cywilnego w związku z art. 91 O.p.), każda kwota uzyskana przez wierzyciela z masy upadłości (do której wszedł majątek wspólny) pomniejsza solidarny dług obciążający Skarżącą. Z tego względu, prowadzenie wobec niej egzekucji w odniesieniu do pełnej, pierwotnej kwoty jest egzekwowaniem długu o nieustalonej jeszcze, ostatecznej wysokości, gdyż pewne jest, że kwota ta zmniejszy się, nie wiadomo jedynie o ile.
Strona uważa, że wskazana zależność powoduje, iż wynik postępowania upadłościowego w zakresie stopnia zaspokojenia wierzyciela podatkowego stanowi zagadnienie wstępne (prejudycjalne) dla dalszego prowadzenia egzekucji wobec M. S.. Pomimo braku uregulowania wprost przez przepisy u.p.e.a. tego rodzaju sytuacji, w jej ocenie, sięgnąć należy do ugruntowanego orzecznictwa sądów cywilnych, które w sprawach dotyczących dłużników solidarnych wielokrotnie uznawały, że ogłoszenie upadłości jednego z nich stanowi podstawę zawieszenia postępowania przeciwko pozostałym w oparciu o art. 177 § 1 pkt. 1 ustawy Kodeks postępowania cywilnego, z uwagi na zależność rozstrzygnięcia od wyniku postępowania upadłościowego.
Strona podniosła, iż działanie organu, polegające na jednoczesnym dochodzeniu wierzytelności z dwóch źródeł (masy upadłości i majątku osobistego skarżącej), stanowi nadmierną i nieproporcjonalną ingerencję w jej prawa majątkowe, naruszając tym samym zasadę proporcjonalności. Wskazała, iż zasada ta wyrażona w art. 7 u.p.e.a. (zasada stosowania środków najmniej uciążliwych) i mająca swoje źródło w art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, nakazuje organom państwa stosowanie środków niezbędnych i adekwatnych do osiągnięcia celu, a przy tym najmniej dotkliwych dla obywatela.
W ocenie M. S., zawieszenie wobec niej postępowania egzekucyjnego jest środkiem, który doskonale równoważy interes publiczny (zabezpieczenie wierzytelności) z prawami jednostki (ochrona przed nadmiernym obciążeniem i niepewnością prawną). Jednocześnie podniosła, iż złożony przez nią wniosek nie zmierzał do uchylenia się od odpowiedzialności, a jedynie do czasowego wstrzymania egzekucji do momentu wyjaśnienia stopnia zaspokojenia wierzyciela w postępowaniu upadłościowym.
Analizując przedmiotową sprawę, sąd doszedł do przekonania, iż stanowisko strony nie zasługuje na uwzględnienie.
Objęte tytułem wykonawczym z dnia 31 stycznia 2024 r. nr [...] zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2015 rok wynika z decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 22 grudnia 2023 r. nr 1001-IOD-2.4102.21.2023.30/U16/AP UNP: 1001-23-160509, którą utrzymano w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Pabianicach z dnia 7 lipca 2023 r. nr 1016-SKP.4102.14.1.2022.95 1016-SKP-2.4102.2.1.2021 określającą wskazane zobowiązanie w kwocie 448.831 zł w związku ze wspólnym rozliczeniem podatku dochodowego od osób fizycznych za 2015 rok przez M. i K. małżonków S..
Zgodnie z treścią art. 92 § 3 O.p., małżonkowie opodatkowani łącznie od sumy swoich dochodów na podstawie odrębnych przepisów ponoszą solidarną odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe oraz solidarna jest ich wierzytelność o zwrot nadpłaty podatku od sumy dochodów małżonków, z zastrzeżeniem § 3a.
W razie śmierci jednego z małżonków, o których mowa w § 3, drugi z małżonków ponosi odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe oraz przysługuje mu wierzytelność o zwrot nadpłaty podatku (art. 92 § 3a przywołanej ustawy).
Organ zasadnie zauważył, iż konsekwencją wspólnego rozliczenia małżonków może być obniżenie podstawy opodatkowania i zapłata niższego podatku dochodowego od osób fizycznych, ale także przeniesienie ciężaru odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe przez tego małżonka, który np. nie uzyskał żadnych dochodów w danym roku rozliczeniowym. Wynikająca ze wspólnego rozliczenia małżonków ich solidarna odpowiedzialność za zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych oznacza, iż zobowiązanie to może być egzekwowane zarówno z majątku wspólnego obojga małżonków, jak też z ich majątków osobistych.
Zgodnie z dyspozycją zawartą w treści art. 366 § 1 Kc (mającego zastosowanie do odpowiedzialności solidarnej za zobowiązania podatkowe na mocy upoważnienia zawartego w art. 91 O.p.), kilku dłużników może być zobowiązanych w ten sposób, że wierzyciel może żądać całości lub części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych (solidarność dłużników). Aż do zupełnego zaspokojenia wierzyciela wszyscy dłużnicy solidarni pozostają zobowiązani (§ 2 przywołanego artykułu). Zatem słusznie organ podatkowy zauważył, że w rozpatrywanej sprawie ma on prawo żądać spłaty podatku wynikającego ze wspólnego zeznania małżonków od nich łącznie albo od każdego z nich z osobna, a małżonkowie odpowiadają w tym przypadku wszystkim, co posiadają. Podnoszona przez M. S. okoliczność postawienia w stan upadłości jej męża - K. S. nie ma wpływu, jak słusznie zauważył organ, na prowadzone względem niej postępowanie egzekucyjne.
Oczywistym jest, że upadłość męża strony skutkowała niemożnością egzekwowania należności objętej wskazanym tytułem wykonawczym z jego majątku osobistego (z powodu umorzenia z mocy prawa postępowania egzekucyjnego prowadzonego względem niego w oparciu o ten tytuł wykonawczy, po uprzednim jego zawieszeniu również z mocy prawa) oraz z majątku wspólnego obojga małżonków. Zgodnie bowiem z art. 146 ust. 1 P.up., postępowanie egzekucyjne skierowane do majątku wchodzącego w skład masy upadłości, wszczęte przed dniem ogłoszenia upadłości, ulega zawieszeniu z mocy prawa z dniem ogłoszenia upadłości. Postępowanie to umarza się z mocy prawa po uprawomocnieniu się postanowienia o ogłoszeniu upadłości. Z dniem ogłoszenia upadłości jednego z małżonków powstaje między nimi rozdzielność majątkowa, o której mowa w art. 53 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2023 r. poz. 2809; dalej: k.r.o. - art. 124 ust. 1 P.up.). Jeżeli małżonkowie pozostawali w ustroju wspólności majątkowej, majątek wspólny małżonków wchodzi do masy upadłości, a jego podział jest niedopuszczalny. Zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 53 § 1 k.r.o., rozdzielność majątkowa powstaje z mocy prawa, w razie ubezwłasnowolnienia lub ogłoszenia upadłości jednego z małżonków. W razie uchylenia ubezwłasnowolnienia, a także umorzenia, ukończenia lub uchylenia postępowania upadłościowego, między małżonkami powstaje ustawowy ustrój majątkowy (art. 53 § 2 k.r.o.).
Jak słusznie zauważył organ, żaden z obowiązujących przepisów, w szczególności P.up. czy też k.r.o., nie zakazuje prowadzenia postępowania egzekucyjnego (w sposób czasowy lub trwały) wobec małżonka podmiotu postawionego w stan upadłości z majątku osobistego tegoż małżonka.
Mając na względzie wskazaną powyżej argumentację, sąd, podobnie jak organ, nie dopatrzył się aby zaistniała przesłanka zawieszenia postępowania egzekucyjnego określona w art. 56 § 1 pkt. 5 u.p.e.a., na którym M. S. oparła żądanie zawieszenia prowadzonego wobec niej postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z przywołaną regulacją prawną, postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Znamiennym jest jednak fakt, iż regulacje zawarte w innych ustawach nie przewidują zawieszenia postępowania egzekucyjnego w okolicznościach zaistniałych w niniejszej sprawie. Zatem bezzasadny jest zarzut, że nie zastosowanie w przedmiotowej sprawie regulacji wynikającej z treści jest wynikiem błędnej, izolowanej i literalnej wykładni niniejszego przepisu.
Na uwagę zasługuje fakt, iż wbrew twierdzeniom skarżącej, organ w zaskarżonym postanowieniu szczegółowo i wyczerpująco wyjaśnił przyczyny podjętego rozstrzygnięcia, przytaczając stosowne przepisy prawa. Dlatego też, zarzut strony w tym zakresie, również jest bezpodstawny.
W ocenie sądu, wykładnia art. 56 § 1 pkt. 5 u.p.e.a. przedstawiona przez stronę jest nieprawidłowa, natomiast zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, odpowiadają prawu a podniesione w skardze zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego są chybione.
Biorąc pod uwagę powyżej wskazane okoliczności oraz przedstawioną argumentację, sąd w oparciu o treść art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
P.C.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło