I SA/Łd 512/17

Dnia 5 września 2017 roku P O S T A N O W I E N I E Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział I w składzie następującym: Sędzia WSA Cezary Koziński po rozpoznaniu w dniu 5 września 2017 roku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia Referendarza Sądowego z dnia 2 sierpnia 2017 r. w sprawie ze skargi R. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. (obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł.) z dnia [...] roku nr [...] UNP:[...] w przedmiocie: określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 rok p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy postanowienie Referendarza Sądowego z dnia 2 sierpnia 2017 r. W dniu 29 marca 2017 roku R. P. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...] roku określającą mu wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowy od osób fizycznych za 2011 rok. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 5.396 zł skarżący wystąpił z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego na urzędowym formularzu PPF oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach oraz informacji udzielonych na wezwanie referendarza sądowego wynika, że skarżący wspólnie z żoną, synem, córką, zięciem i wnukiem prowadzi gospodarstwo domowe, którego źródłem utrzymania są dochody z tytułu zatrudnienia wnioskodawcy w firmie transportowej należącej do jego zięcia w wysokości 1.459 zł, świadczenia pielęgnacyjnego pobieranego przez jego żonę w wysokości 1.400 zł, renty socjalnej syna 530 zł oraz z działalności gospodarczej prowadzonej przez zięcia w wysokości ok. 1.500 zł netto miesięcznie. Z nadesłanej kopi zeznania podatkowego zięcia wnioskodawcy za 2016 rok wynika, że przychody z jego działalności gospodarczej zamknęły się kwotą 489.989 zł, koszty wyniosły 624.253 zł powodując stratę na poziomie 134.264 zł. Z nadesłanych deklaracji VAT-7 wynika, że w okresie od lutego do maja 2017 roku miesięczne przychody zięcia wnioskodawcy wahały się w graniach od 395.424 zł do 456.299 zł. Rodzina zamieszkuje w domu należącym do córki skarżącego, którego miesięczne koszty utrzymania udokumentowane przez stronę wynoszą ok. 750 zł (woda, energia elektryczna i telefon), oraz 100 zł opłaty za telewizję cyfrową, dodatkowo rodzina wydaje 200 zł na leczenie syna wnioskodawcy. Z dokumentów nadesłanych przez wnioskodawcę do sprawy sygn. akt I SA/Łd 1043/16 wynika, że córka wnioskodawcy jest właścicielem gospodarstwa rolnego, którego powierzchni mimo wystosowanego w tym zakresie wezwania nie wskazała, podobnie jak wysokości dopłat do rolnictwa ze środków UE. Z danych Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że w marcu 2017 roku zięć wnioskodawcy sprzedał założoną rok wcześniej spółkę z ograniczona odpowiedzialnością A. z siedzibą w Ł., w której skarżący pełnił funkcje Prezesa zarządu informacji tych nie wskazał w oświadczeniu na formularzu PPF ani w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego. Postanowieniem Referendarza Sądowego z dnia 2 sierpnia 2017 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 1000 zł i oddalono wniosek w pozostałym zakresie. Od postanowienia z 2 sierpnia 2017 r. strona skarżąca wniosła sprzeciw. W ocenie skarżącego powyższe rozstrzygnięcie jest nieprawidłowe i prowadzi w konsekwencji do nieuzasadnionego pozbawienia drogi sądowej w sprawie. Ciężar spoczywający na skarżącym co do wykazania spoczywa na wnioskodawcy i został, w ocenie skarżącego, wykonany. W ocenie wnoszącego sprzeciw starszy referendarz sądowy w ogóle nie wziął pod uwagę kosztów jakie strona podnosi w życiu codziennym. Podniesiono, że trudno jest udokumentować wydatki ponoszone za zakup art. spożywczych, żywności czy innych podstawowych kosztów życia codziennego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 t.j.), dalej "p.p.s.a.", w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zasadniczym celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu tym podmiotom, które ze względu na swoją trudną sytuację ekonomiczną nie są w stanie uiścić kosztów sądowych, bądź skorzystać z pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Tak rozumiane prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez strony pełnych kosztów postępowania wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Skoro zaś przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, okoliczności przytoczone przez stronę ubiegającą się o to prawo powinny uzasadniać takie (wyjątkowe) traktowanie (por. postanowienie NSA z dnia 19.11.2004r., FZ 463/04, niepubl.). Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa pomocy. Przyznanie tego prawa uzależnione jest od spełnienia ściśle określonych przesłanek. W rozpoznawanej sprawie Sąd podzielił stanowisko starszego referendarza sądowego, że skarżący wykazał spełnienie przesłanek wynikających z treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Powołany przepis stanowi, że osobie fizycznej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Użycie przez ustawodawcę zwrotu "gdy wykaże" rozwiewa wątpliwości do kogo należy udowodnienie istnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie. To zatem strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie przez nią pełnych kosztów postępowania. Ponadto powinna należycie uzasadnić i wykazać okoliczności, na które się powołuje. Jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 9 września 2004 r., FZ 360/04, niepubl., postanowienie NSA z 29 lipca 2005 r. II FZ 470/05, niepubl.). W orzecznictwie podkreśla się, że przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie oraz rodzinie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z 29.01.2008 r., sygn. akt I FZ 437/07, niepubl.), natomiast przez wydatki utrzymania koniecznego należy rozumieć wydatki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, takie jak żywność, mieszkanie, odzież i niezbędne opłaty. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz akt sprawy wynika, że R. P. wspólnie żoną, synem, córką, zięciem i wnukiem prowadzi gospodarstwo domowe, którego źródłem utrzymania są dochody w łącznej kwocie 3.400 zł netto miesięcznie oraz dochody z działalności gospodarczej zięcia wnioskodawcy w deklarowanej kwocie 1.500 zł miesięcznie. Skarżący nie posiada żadnego majątku. Rodzina zamieszkuje w domu należącym do córki skarżącego, która pozostaje także właścicielem gospodarstwa rolnego, którego powierzchni nie wskazała. Miesięczne koszty utrzymania rodziny udokumentowane przez stronę wynoszą ok. 750 zł (woda, energia elektryczna i telefon), dodatkowo rodzina wydaje 200 zł na leczenie syna wnioskodawcy, opłaca abonament telewizji cyfrowej 100 zł miesięcznie. Wnioskodawca również na etapie sprzeciwu nie udzielił informacji o wielkości posiadanego przez córkę gospodarstwa rolnego, uzyskiwanych z tego tytułu dochodach oraz wysokości dopłat do rolnictwa, które mogą stanowić dodatkowe źródło utrzymania. Skarżący zataił także fakt sprzedaży przez zięcia utworzonego rok wcześniej podmiotu gospodarczego i nie udzielił żadnych informacji o dochodach z tego tytułu. Ponadto mimo strat z prowadzonej przez zięcia wnioskodawcy działalności gospodarczej za 2016 rok w bieżącym roku działalność ta uległa znacznemu rozszerzeniu. Miesięczne obrotu z jej tytułu w bieżącym roku kształtują się na poziomie obrotów z cały ubiegły rok podatkowych i przekraczają kwoty 400.000 zł miesięcznie. W ocenie Sądu starszy referendarz sądowy zasadnie uznał, że skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Mając na uwadze powyższe, jak również fakt, że przed sądem równocześnie zawisło kilka spraw ze skarg wnioskodawcy i jego żony zasadnym jest przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 1000 zł. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 § 1 i § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w postanowieniu. AKE.