I SA/Łd 535/11

Dnia 6 września 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Sędzia NSA Bogusław Klimowicz po rozpoznaniu w dniu 6 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2005 roku oraz za styczeń 2006 roku postanawia: 1. przyznać skarżącemu W. J. prawo pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 250 (dwieście pięćdziesiąt) złotych; 2. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. W dniu [...] r. W. J. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. określającą wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2005 r. oraz za styczeń 2006 r. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 1.500 zł podatnik złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego na urzędowym formularzu PPF oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach oraz dodatkowych dokumentów wynika, że jedynym źródłem utrzymania wnioskodawcy jest prowadzona przez niego działalność gospodarcza w zakresie usług transportowych. Skarżący wyjaśnił, że nie posiada własnego taboru samochodowego lecz wynajmuje ciągnik siodłowy z naczepą. Wskazał, że w minionych latach w utrzymaniu firmy transportowej na rynku, posiłkował się środkami finansowymi z kredytu inwestycyjnego. Zaznaczył też, że po odliczeniu kosztów i spłacie kredytów na utrzymanie nie pozostaje mu nawet minimum socjalne. Z nadesłanych dokumentów wynika, że firma skarżącego w latach 2008 i 2009 przynosiła straty (w 2008 r. na poziomie 25.000 zł, zaś w roku 2009 - 100.000 zł), jednak rok ubiegły zakończyła zyskiem w wysokości 48.121 zł. Z deklaracji VAT-7 wynika, że w miesiącach od lutego do maja 2011 r. miesięczne obroty skarżącego wahały się w granicach od 7.500 do 23.700 zł. Skarżący nie posiada żadnego majątku ani oszczędności, zamieszkuje u matki, która ponosi wszelkie koszty związane z opłatami eksploatacyjnymi. Wnioskodawca nadesłał także wyciąg z rachunku bankowego z ujemnym saldem (-73 zł) oraz zawiadomienie o jego zajęciu. Wysokość rat spłacanego przez skarżącego kredytu gotówkowego wynosi 462 zł miesięcznie. W rachunku skarżący posiada limit kredytowy w wysokości 16.000 zł. Postanowieniem z [...] r. referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia połowy wpisu sądowego od skargi i oddalił wniosek w pozostałym zakresie. Na to postanowienie skarżący złożył sprzeciw. W uzasadnieniu wskazał, że w dalszym ciągu boryka się z problemami finansowymi. Jego sytuacja materialna w dalszym ciągu nie pozwala na stabilizację i poczynienie oszczędności, zaś problemy finansowe zapoczątkowało wszczęcie postępowania administracyjnego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z.. Skarżący wyjaśnił, że środki z kredytów przeznacza na bieżącą działalność, która wraz z końcem 2010 r. i początkiem 2011 r. została mocno ograniczona przez czynniki zewnętrzne. W tym stanie rzeczy, zdaniem skarżącego, brak jest podstaw do przyjęcia, że działalność zaczęła przynosić zyski, bowiem z kwoty tej musi pokryć koszty transportu, składki na ubezpieczenie społeczne, koszty licencji, obsłużyć zadłużenie i opłacić raty kredytowe, a część przeznaczyć na własne utrzymanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej w skrócie "p.p.s.a.") przewiduje możliwość przyznania wnioskodawcy prawa pomocy albo w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i jest przyznawane osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) albo w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie jedynie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Warunkiem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym jest wykazanie przez stronę, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Opłaty sądowe, do których zalicza się wpis, stanowią należność publicznoprawną. Zwolnienia od obowiązku uiszczenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnej zasady ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającej z art. 84 Konstytucji RP. Podkreślić więc należy, iż udzielenie stronie prawa pomocy, będącego formą dofinansowania z budżetu państwa, winno stanowić wyjątek a nie zasadę. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, nawet gdyby miało to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz J. P. Tarno, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2006, str. 320). Dokonując oceny sytuacji majątkowej skarżącego, z punktu widzenia możliwości ponoszenia przez wnioskodawcę kosztów sądowych, Sąd doszedł do wniosku, że obciążenie skarżącego kosztami sądowymi w pełnej wysokości może spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Odnosząc się natomiast do argumentacji zawartej w sprzeciwie podkreślić należy, że konieczność spłaty kredytu zaciągniętego w ramach prowadzonej działalności gospodarczej nie stanowi o braku możliwości poniesienia kosztów sądowych. Jak już wielokrotnie wskazywano, niedopuszczalne jest preferowanie zobowiązań prywatnoprawnych ponad publicznoprawne, do których zalicza się obowiązek ponoszenia kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 2 września 2010 r. sygn. akt I FZ 346/10 - dostępne w bazie orzeczeń CBOIS). Sąd ocenił, że sytuacja skarżącego nie jest na tyle zła, by uniemożliwiała uiszczenie kosztów w jakiejkolwiek wysokości. W tej sytuacji, o ile obciążenie strony kosztami sądowymi w pełnej wysokości przekraczałoby miarę wskazaną w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. o tyle, zdaniem Sądu, skarżący jest w stanie partycypować w tych kosztach w części nieprzekraczającej 250 zł. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. P.Z-C.