I SA/Łd 536/11

Dnia 22 marca 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Koziński Sędziowie Sędzia NSA Bogusław Klimowicz Sędzia WSA Paweł Kowalski (spr.) Protokolant Tomasz Furmanek po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2012 roku na rozprawie sprawy ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia; 3. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat M.B. kwotę 7200 (siedem tysięcy dwieście) złotych plus należny podatek od towarów i usług tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. Decyzją z [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. ustalił K. K. zobowiązanie w zryczałtowanym podatku dochodowym od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych za 2004 r. w wysokości 229 085 zł. Organ wyjaśnił, że podstawą wszczęcia postępowania podatkowego były dokumenty nadesłane przez niemiecką administrację podatkową, z których wynikało, że podatniczka kupiła na terytorium Republiki Federalnej Niemiec samochód marki Porsche Cayenne S US model 2005 za cenę 67 900 euro (286 022 zł). Transakcja została udokumentowana fakturą z [...] r., a kontrahent – firma A z Hamburga wykazał ją jako wewnątrzwspólnotową dostawę towarów na rzecz K. K.. W toku kontroli przeprowadzonej u podatniczki nie stwierdzono by powyższa transakcja została zadeklarowana dla celów podatkowych. W oparciu o dodatkowe dokumenty przesłane przez stronę niemiecką organ ustalił, że 23 listopada 2004 r. podatniczka udzieliła pełnomocnictwa T. P. do odbioru i dostarczenia do Polski samochodu. W dniu 24 listopada 2004 r. T. P. wpłacił 67 800 euro na rachunek firmy A za samochód marki Porsche Cayenne S, a następnie 26 listopada 2004 r. podatniczka potwierdziła odbiór pojazdu. Ustalono również, że samochód nie został sprowadzony na terytorium Polski, a pełnomocnictwo zostało cofnięte. Strona zaprzeczyła by kupiła wskazany wyżej samochód. W ocenie organu, twierdzenie to, w świetle posiadanych dokumentów nie było wiarygodne. Naczelnik Urzędu Skarbowego wskazał, że dysponuje dokumentem o nazwie "Lieferung der firma A" (Dostawa firmy A) wystawionym w Polsce 26 listopada 2004 r., na którym znajduje się własnoręczny podpis podatniczki potwierdzający przyjęcie samochodu i zapewnienie, że będzie on używany w celach firmowych. Ponieważ podatniczka nie złożyła żadnych wyjaśnień odnoszących się do wysokości wydatków poniesionych w 2004 r. oraz źródeł ich finansowania organ przyjął, że strona uzyskała dochód w kwocie 11 527,93 zł (na podstawie PIT 36), podatek należny VAT w kwocie 541 zł oraz nadpłatę za 2003 r. w wysokości 206,40 zł. Po stronie wydatków organ uwzględnił statystyczny koszt utrzymania 1 osoby wynoszący 14 347,56 zł, podatek naliczony VAT – 204 zł, koszty uzyskania przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej – 14 181,31 zł, pobrane zaliczki na podatek – 614,90 zł, składki na ubezpieczenie społeczne – 1 695,87 zł, składki na ubezpieczenie zdrowotne – 656,09 zł oraz zakup spornego samochodu – 286 022 zł. Wobec powyższego nadwyżka wydatków nad przychodami, według organu, wyniosła 305 446,40 zł, zaś podatek 229 084,80 zł. W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji K. K. zarzuciła naruszenie: 1. art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 180, art. 187 § 1, art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej w skrócie "O.p.") poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego; 2. art. 199a O.p. poprzez arbitralne przyjęcie prawdziwości dokumentów, w oparciu o które przyjęto niezgodny z rzeczywistością stan będący podstawą do błędnego zastosowania przepisów prawa materialnego; 3. art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.; dalej w skrócie "u.p.d.f."). W uzasadnieniu wskazała, że T. P. był umocowany jedynie do odbioru i dostarczenia samochodu, podczas gdy jego podpis znajduje się również na umowie sprzedaży. Podniosła, że w rzeczywistości samochód został nabyty przez T. P., który jest obecnie jego właścicielem i użytkownikiem. Zaznaczyła, że nie zapłaciła za sporne auto, nigdy nie była w jego posiadaniu i nie zarejestrowała pojazdu w Polsce. Decyzją z [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie, podzielając w całości ustalenia faktyczne i ocenę prawną przedstawione przez organ pierwszej instancji. W skardze podatniczka zarzuciła naruszenie art. 21 § 3 i art. 122 O.p. oraz art. 20 ust. 1 i ust. 3 u.p.d.f. i wniosła o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej. Tak jak w odwołaniu skarżąca argumentowała, że nie zakupiła samochodu marki Porsche Cayenne, a jego faktycznym nabywcą był T. P., który nabył pojazd za własne pieniądze. Auto zostało zarejestrowane najpierw na terytorium Republiki Federalnej Niemiec, a następnie na terenie Hiszpanii. Zwróciła uwagę, że przed Sądem Rejonowym w P. toczy się przeciwko niej postępowanie o czyn z art. 56 § 2 K.k.s. (II Ks 46/10) i na rozprawie w dniu 22 listopada 2010 r. Sąd zobowiązał Urząd Skarbowy w P., jako oskarżyciela publicznego, do przedstawienia dowodów na okoliczność tego kto nabył samochód, kto i gdzie go zarejestrował, na podstawie jakich dokumentów, z jakiego rachunku i na czyje polecenie dokonano zapłaty ceny. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z 21 marca 2012 r. pełnomocnik skarżącej dodatkowo wyjaśniła, że postępowanie karnoskarbowe, które prowadził Sąd Rejonowy w P. pod sygn. akt [...] , a następnie [...] zakończyło się wyrokiem z [...] r. uniewinniającym K. K. od zarzucanego jej czynu związanego z nieudokumentowaniem i nieodprowadzeniem przez skarżącą podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego za 2004 r. od zakupionego na terenie Niemiec samochodu marki Porsche Cayenne. W toku tego postępowania ustalono, że skarżąca nigdy nie zakupiła spornego samochodu, samochód nie został sprowadzony na teren Polski tylko sprzedany przez firmę leasingową na terenie Niemiec na zlecenie T. P. . Pełnomocnik wniosła o dopuszczenie dowodu z akt w/w sprawy oraz o przesłuchanie skarżącej i jej brata M.K. na okoliczność zakupu samochodu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga podlega uwzględnieniu. Przepisy Ordynacji podatkowej konstruują model postępowania, w którym obowiązek gromadzenia materiału dowodowego, pozwalającego na poczynienie w sprawie ustaleń faktycznych, w oparciu o które są następnie stosowane przepisy prawa materialnego, spoczywa na organach prowadzących postępowanie. Wyjątkowo, w postępowaniu dotyczącym nieujawnionych źródeł przychodu, a więc w postępowaniu takim jak przedmiotowe, dochodzi do przeniesienia ciężaru dowodzenia z organu na podatnika. W tym postępowaniu to podatnik przedstawia dowody, świadczące o dysponowaniu środkami pozwalającymi na pokrycie wydatków poniesionych w badanym przez organ roku podatkowym. Zmiana rozkładu ciężaru dowodzenia podyktowana jest głównie względami pragmatycznymi, bowiem to w interesie podatnika leży wykazanie, iż wydatki miały odzwierciedlenie w posiadanym mieniu, nie modyfikuje ona jednak zasad postępowania podatkowego. Oznacza to zatem, iż na organie podatkowym nadal spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy (art. 122 O.p.), w tym też celu organ jest zobligowany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 187 § 1 O.p.), a następnie na jego podstawie ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 191 O.p.). W niniejszej sprawie doszło do uchybienia tym zasadom. Nietypowy charakter rozpatrywanej sprawy polega na tym, że przedmiotem postępowania podatkowego było nie tyle wykazanie, iż skarżąca posiadała środki na poczynienie wydatku przypisanego jej przez organ w postaci zakupu samochodu marki Porsche, co ustalenie, czy taki wydatek rzeczywiście został poniesiony. Strona w toku postępowania przed organami, jak również przed Sądem, konsekwentnie dowodzi, że nie nabyła wskazanego wyżej pojazdu. Poczynienie w tym zakresie niebudzących wątpliwości ustaleń miało kluczowe znaczenie dla możliwości zastosowania art. 20 ust. 3 u.p.d.f. Zgodnie z tym przepisem wysokość przychodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nie ujawnionych ustala się na podstawie poniesionych przez podatnika w roku podatkowym wydatków i wartości zgromadzonego w tym roku mienia, jeżeli wydatki te i wartości nie znajdują pokrycia w mieniu zgromadzonym w roku podatkowym oraz w latach poprzednich, pochodzącym z przychodów opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania. W świetle powołanej wyżej regulacji, aby organ mógł stwierdzić, że podatnik nie dysponował dostatecznymi środkami na poniesienie określonych kosztów musi mieć pewność, że wydatek rzeczywiście miał miejsce. W niniejszej sprawie organy podatkowe, opierając się na dokumentach przesłanych przez niemiecką administrację podatkową, przyjęły, że podatniczka poniosła w 2004 r. wydatek w wysokości 67 900 euro odpowiadający kwocie 286 022 zł. Dokumenty te to m.in. kserokopie: faktury z [...] r. wystawionej przez A , umowy sprzedaży, potwierdzenia odbioru samochodu, pełnomocnictwa, potwierdzenia dostawy wewnątrzwspólnotowej, oświadczenia o przejęciu pojazdu, wpłaty 67 800 euro. Należy zwrócić uwagę, że część dokumentów, na które powołały się organy nie została przetłumaczona na język polski. Dotyczy to dowodu wpłaty, pełnomocnictwa, umowy sprzedaży i faktury. Trzeba zauważyć, że dokumenty obcojęzyczne mogą być dowodami w sprawie. Język, w jakim zostały sporządzone nie pozbawia je tego charakteru i nie skutkuje niemożnością zaliczenia ich w poczet materiału dowodowego bez względu na to, czy towarzyszy im tłumaczenie. Tłumaczenie jest jednak niezbędne, gdyż umożliwia dokładne ustalenie treści dokumentu sporządzonego w języku obcym. Należy podkreślić, że z przepisów Konstytucji RP (art. 27) i ustawy o języku polskim (art. 4 i art. 5) wynika nakaz dokonywania czynności przed organami administracji publicznej w języku polskim, co odnosi się również do dokumentów. Innymi słowy czynności procesowe organów podatkowych powinny być dokonywane w języku polskim, z czym wiąże się także obowiązek prowadzenia w tym języku dokumentacji postępowania. Z obowiązku tego należy wywieść prawną powinność posługiwania się w postępowaniu podatkowym przetłumaczonymi dokumentami (tak w wyroku WSA w Warszawie z 10 czerwca 2009 r. III SA/Wa 320/09, LEX nr 526480, por. też wyrok WSA w Białymstoku z 1 kwietnia 2009 r. I SA/Bk 423/08, LEX nr 491850). Załączenie do akt wskazanych wyżej dokumentów, bez ich uprzedniego przetłumaczenia na język polski, uchybiało powyższym przepisom. Istotnym dokumentem w sprawie jest dowód zapłaty kwoty 67 800 euro (k. 17). Jak już wyżej zaznaczono, nie został on przetłumaczony. W dokumencie tym podano numery rachunków bankowych. Organ nie ustalił, czy któryś z tych numerów to numer rachunku bankowego skarżącej. Takie ustalenie pozwoliłoby stwierdzić, czy wydatek na zakup samochodu rzeczywiście poniosła skarżąca. Nie przetłumaczona jest też umowa sprzedaży (k. 23). Na uwagę zasługuje fakt, iż na załączonej do akt kserokopii brak jest podpisu skarżącej jako kupującego, na dokumencie tym widnieje jedynie pieczątka firmowa. Ponieważ nie jest to oryginał dokumentu nie można jednoznacznie stwierdzić, czy rzeczywiście nie zawiera on podpisu skarżącej, czy też podpis jedynie nie został uwidoczniony na kserokopii. Organ powinien ustalić tę okoliczność, a gdyby okazało się, że umowa faktycznie nie została przez skarżącą podpisana, dokument taki z pewnością nie może posłużyć jako dowód potwierdzający poniesienie wydatku na zakup samochodu. Znaczący pozostaje też w sprawie fakt, iż pojazd, który zdaniem organów skarżąca zakupiła dla celów prowadzonej działalności, nigdy nie został przewieziony na terytorium Polski, czego organy nie kwestionowały. W tej sytuacji należało się zastanowić jaki sens miałoby wydanie 286 022 zł na samochód, z którego nie będzie się korzystało. Decyzja nie zawiera rozważań w tym przedmiocie. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, gdyż narusza ona art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. Dokonana przez organ ocena materiału dowodowego przekraczała ramy swobodnej oceny dowodów. Na podstawie zgromadzonych w sprawie dokumentów nie da się obronić tezy, że skarżąca poniosła wydatek na zakup przedmiotowego auta. Znajdujące się w dyspozycji organu dowodowy nie potwierdzają takiej okoliczności. W toku ponowionego postępowania organ usunie dostrzeżone przez Sąd nieprawidłowości, a mianowicie załączy do akt przetłumaczone na język polski dokumenty, o których była mowa wyżej, podejmie próbę ustalenia, z czyjego rachunku nastąpiła zapłata za samochód, ustali, czy umowa sprzedaży została podpisana przez skarżącą, a następnie dokona ponownej oceny zebranych dowodów. Sąd zwraca też uwagę, iż do akt sądowych został przedłożony przez pełnomocnika skarżącej wyrok Sądu Rejonowego w P. z [...] r. w sprawie [...], w którym uniewinniono K. K. od popełnienia zarzucanego jej czynu z art. 56 § 2 k.k.s. Sąd administracyjny w świetle art. 11 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U 153 poz. 1270 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") nie jest związany ustaleniami wydanego w postępowaniu karnym wyroku uniewinniającego, niemniej powinien być on traktowany jako dowód w sprawie. Sąd nie posiada informacji, czy wyrok ten jest prawomocny, ale gdyby organ ustalił, że tak jest, to przy ponownym rozpoznaniu sprawy dokument ten należy ocenić wraz z innymi dowodami. Odnosząc się do zawartego w piśmie z 21 marca 2012 r. wniosku pełnomocnika skarżącej o przesłuchanie skarżącej i jej brata należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może przeprowadzić jedynie uzupełniające dowody z dokumentów, a zatem przeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony, czy świadka w tym postępowaniu nie jest dopuszczalne. Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. Orzeczenie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji znajduje podstawę w treści art. 152 p.p.s.a. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu orzeczono stosownie do art. 250 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a), § 6 pkt 7 i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348). P.Z-C