I SA/Łd 542/03

Dnia 25 marca 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA J. Chlebny (spr.), Sędziowie NSA W. Jarzębowski, A. Wrzesińska-Nowacka, Protokolant M. Kowalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2004 roku sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Handlu Zagranicznego A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. na decyzję Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc lipiec 2002 roku 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz Przedsiębiorstwa Handlu Zagranicznego A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. kwotę 713 zł 20 gr. (siedemset trzynaście złotych i dwadzieścia groszy ) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 5 grudnia 2002 roku, w wykonaniu obowiązku nałożonego na organy podatkowe przepisem art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej Drugi Urząd Skarbowy Ł. przesłała Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością A pismo z dnia [...] stanowiące projekt decyzji podatkowej określającej jej zaległość w podatku od towarów i usług za miesiąc lipiec 2002 roku. Decyzją z dnia [...] Drugi Urząd Skarbowy Ł. na podstawie art. 21 §1 pkt 1 i § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) w związku z art. 26 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 roku o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11 poz. 50 ze zm.) określił zaległość podatkową w podatku od towarów i usług za miesiąc lipiec 2002 roku A Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. w kwocie 2.455 zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę wyliczonymi na dzień wydania decyzji w wysokości 140,30 zł. Powyższa decyzja została Spółce doręczona w dniu 17 stycznia 2003 roku. W uzasadnieniu decyzji Urząd Skarbowy wskazał, iż zgodnie z przepisem art. 26 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, podatnicy są obowiązani bez wezwania przez urząd skarbowy do obliczenia i wpłacenia podatku za okresy miesięczne w terminie do 25 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy na rachunek właściwego urzędu skarbowego. Ze złożonej prze Spółkę deklaracji VAT za lipiec 2002 roku następnie skorygowanej w dniu 30 września 2002 roku deklaracją VAT-7 wynikała nadwyżka podatku należnego nad naliczonym podlegająca wpłacie na rachunek urzędu skarbowego w wysokości 2.455 zł. Powyższa kwota nie została jednak zapłacona przez podatniczkę co musiało skutkować wydaniem przedmiotowej decyzji. W złożonym w dniu 13 grudnia 2002 roku odwołaniu strona domagała się uchylenia projektu decyzji z dnia [...] uznając, że stanowi on decyzję wydaną przez organ I instancji. W uzasadnieniu Spółka podkreśliła, iż w dniu [...] Urząd Skarbowy wydał, doręczoną jej w dniu 5 grudnia 2002r. decyzję w przedmiotowej sprawie. Pomimo, iż w tytule akt ten oznaczony został jako "DECYZJA projekt", spełniał wymogi decyzji administracyjnej miał nadany numer, był podpisany, zawierał pouczenia. Powyższe działanie organu podatkowego narusza, w ocenie skarżącej zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa i wprowadza nieufność, co do znaczenia otrzymanego dokumentu. Strona zarzuciła ponadto organom administracyjnym, iż od dnia wszczęcia postępowania do dnia wydania decyzji organ podatkowy nie wezwał podatnika do zapoznania się z materiałem dowodowym zebranym w sprawie oraz do wypowiedzenia się w jego przedmiocie. Pismem z dnia 23 grudnia 2002 roku Drugi Urząd Skarbowy Ł. wezwał skarżącą do wskazania, czy podtrzymuje stanowisko zawarte w piśmie z dnia 13 grudnia 2002 roku oraz opłacenia złożonego odwołania. Odpowiadając na wezwanie organu administracyjnego w dniu 2 stycznia 2003 roku strona oświadczyła, iż złożone w dniu 13 grudnia 2002 roku pismo stanowi odwołanie od decyzji Drugiego Urzędu Skarbowego Ł. w sprawie określenia zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za miesiąc lipiec 2002 roku. Decyzją z dnia [...] Izba Skarbowa w Ł. utrzymała w mocy decyzję z dnia [...]. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż pismo Drugiego Urzędu Skarbowego Ł. z [...] oznaczone w tytule "DECYZJA projekt" zostało przesłane skarżącej w celu realizacji obowiązków określonych w art. 123 § l i 200 § l ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa. Wskazała, iż kierując się koniecznością ochrony praw podatników w postępowaniu podatkowym rozpatrzyła merytorycznie odwołanie strony z dnia 13 grudnia 2002 roku traktując je jako odwołanie od decyzji z dnia [...]. Izba Skarbowa podkreśliła, iż powodem wszczęcia przez Urząd Skarbowy postępowania w sprawie podatku od towarów i usług za lipiec 2002r. było niedopełnienie przez Spółkę obowiązku wynikającego z art. 26 ust. l ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. W tej sytuacji Urząd Skarbowy w myśl przepisów art. 21 § l pkt l i § 3 oraz art. 53 § 4 Ordynacji podatkowej zobligowany był do wydania decyzji określającej wysokość zaległości podatkowej i odsetek za zwłokę. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Spółka wniosła o uchylenie decyzji organów I i II instancji i umorzenie postępowania w sprawie. Strona zarzuciła organom podatkowym naruszenie jej prawa do czynnego udziału w postepowaniu. Skarżąca podkreśliła, iż stosownie do art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej strona ma prawo do czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Powyższy obowiązek organów podatkowych nie jest uzależniony od powstania nowych okoliczności w sprawie. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w Ł. wniosła o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację prezentowaną w toku dotychczasowego postępowania. Nadto wskazała, iż zawiadomienie o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym w sprawie zostało doręczone skarżącej w dniu wszczęcia postępowania i nie można zgodzić się ze stanowiskiem strony, iż organy podatkowe uniemożliwiły jej zapoznaie się i ustosunkowanie do materiału zgromadzonego w postępowaniu. Ponadto organ odwoławczy wskazał, iż swoją decyzję wydał w całości w oparciu o dowodowy zgromadzone w toku postępowania przed organem I instancji i dlatego nie powiadomił strony o prawie wynikającym z art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn niż podniesione przez stronę skarżącą. W rozstrzyganej sprawie sąd orzekł o nieważności zaskarżonej decyzji biorąc pod uwagę jej uchybienia, które stwierdził z urzędu nie będąc związanym granicami skargi. W sprawie niniejszej Izba Skarbowa potraktowała pismo strony z dnia 12 grudnia 2002 roku stanowiące odwołanie od projektu decyzji jako odwołanie od właściwej decyzji Drugiego Urzędu Skarbowego Ł. z dnia [...], która została doręczona stronie skarżącej w dniu 17 stycznia 2003 roku. W aktach sprawy nie znajduje się żadne oświadczenie skarżącej złożone po dacie doręczenia decyzji organu I instancji, w którym podtrzymałaby stanowisko zawarte w odwołaniu od projektu decyzji. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanie decyzji administracyjnej obejmuje jej doręczenie (ogłoszenie) stronie. Od tego momentu decyzja wiąże organ administracji publicznej i stronę. Niedopuszczalnym jest wniesienie, a tym bardziej rozpoznanie przez organ II instancji odwołania od nieistniejącej decyzji administracyjnej. Należy podkreślić, że w swojej decyzji Izba Skarbowa stwierdza, że została ona wydana na skutek odwołania od decyzji Urzędu Skarbowego z dnia [...], która nie została zaskarżona. Reasumując, zaskarżona decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ wydał ją organ II instancji mimo braku odwołania strony od decyzji organu I instancji. Pismo, które zostało potraktowane jako odwołanie nie mogło zainicjować postępowania przed organem II instancji, albowiem dotyczyło projektu decyzji doręczonego stronie w dniu 5 grudnia 2002 roku. W przedmiotowej sprawie nie zostało prawidłowo wniesione odwołanie od decyzji organu I instancji, a więc Izba Skarbowa bez podstawy prawnej wystąpiła w charakterze organu odwoławczego i utrzymała w mocy decyzję, która nie została zaskarżona. Powyższe powoduje zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 156 § 1 pkt 2 kpa nieważność zaskarżonej decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa.