I SA/Łd 56/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Joanna Tarno (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Janicki Sędzia NSA Bogusław Klimowicz Protokolant: Szymon Chrostek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2012 r. sprawy ze skargi D. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania w podatku od spadków i darowizn oddala skargę. I SA/Łd 56/12 Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z [...] r. Nr [...] ustalającą D. C. zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn w wysokości 3.609 zł. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w B. I Wydział Cywilny z [...] r., [...] , skarżący na podstawie ustawy nabył spadek po swoim ojcu S. C., zmarłym [...] r., w 1/3 części. Nabycie to podlegało opodatkowaniu na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz.U. z 2009 r. Nr 93, poz. 768 ze zm.; dalej "u.p.s.d."). Ze zgłoszenia o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych SD-Z2 złożonego 6 października 2009 r. (data nadania w placówce pocztowej) i zeznania podatkowego o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych SD-3 złożonego [...] r. (data nadania w placówce pocztowej) wynikało, że w wyniku spadkobrania D. C. nabył udział w 1/6 części w: zabudowanej nieruchomości o pow. 0,06 ha położonej w Z., samochodzie osobowym marki Opel Vectra, rok prod. 1997, środkach pieniężnych ulokowanych w A oraz oszczędnościowych obligacjach skarbowych. Łączną wartość ww. rzeczy i praw majątkowych strona określiła na 443.068 zł, natomiast wartość nabytego udziału spadkowego – na 70.000 zł. Po uzupełnieniu materiału dowodowego Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. wymienioną na wstępie decyzją z [...] r. ustalił stronie zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn w wysokości 3.609 złotych. Wydając swe rozstrzygnięcie organ pierwszej instancji przyjął m.in., że podatnik nie dotrzymał terminu, o którym mowa w art. 4a u.p.s.d., tj. nie złożył zgłoszenia o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku. W odwołaniu podatnik podniósł, że zgłoszenia nabycia spadku dokonał [...] r. w Urzędzie Skarbowym w E. . Wprawdzie urzędniczka skarbowa nie przyjęła wówczas przedmiotowego zgłoszenia, jednak w jego obecności wykonała telefon służbowy do Urzędu Skarbowego w B. i poinformowała pracownika tegoż Urzędu, że podatnik stawił się tego dnia w Urzędzie Skarbowym w E. celem zgłoszenia spadku nabytego po ojcu. Wysyłając za pośrednictwem poczty [...] r. zgłoszenie do Urzędu Skarbowego w B., podatnik działał w przekonaniu, że stanowi ono dalszą realizację ww. zgłoszenia złożonego w Urzędzie Skarbowym w E.. Jego zdaniem to ostatnie zgłoszenie powinno spowodować takie same skutki jak zgłoszenie spadku w Urzędzie Skarbowym w B. . Skarżący podniósł ponadto, że decyzja organu pierwszej instancji jest dla niego krzywdząca i niezrozumiała, a ustalona wysokość zobowiązania podatkowego dotkliwa z uwagi na fakt, że wychowywał trójkę uczących się dzieci. W konsekwencji podatnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wskazał, że w przedmiotowej sprawie sześciomiesięczny termin, o którym mowa w art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d., rozpoczął swój bieg 4 kwietnia 2009 r., bowiem 3 kwietnia 2009 r. uprawomocniło się postanowienie Sądu Rejonowego w B. stwierdzające nabycie spadku po S. C.. Termin ten upłynął natomiast 5 października 2009 r. (4 października 2009 r. był dniem ustawowo wolnym od pracy – niedziela). Nabycie to zgłoszone zostało dopiero 6 października 2009 r. (data nadania w placówce pocztowej), a więc już po upływie ww. terminu. Niespełnienie przez podatnika warunku zawartego w art. 4a u.p.s.d., spowodowało utratę prawa do zwolnienia. Konsekwencją powyższego było opodatkowanie nabycia majątku według zasad właściwych dla I grupy podatkowej (art. 4 ust. 3 u.p.s.d.), z uwzględnieniem stawek podatków właściwych dla tej grupy nabywców (art. 15 ust. 1 u.p.s.d.) i minimum podatkowego określonego w art. 9 ust. 1 u.p.s.d. Odnosząc się do podnoszonej przez stronę okoliczności złożenia w terminie odpowiedniego zgłoszenia w Urzędzie Skarbowym w E., organ odwoławczy uznał, że okoliczność ta nie znalazła potwierdzenia w aktach sprawy. Dyrektor Izby Skarbowej powołał się na pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w E., w którym Naczelnik wyjaśnił, że urzędniczka wskazana przez podatnika po pierwsze nie była upoważniona do przyjęcia zgłoszenia, po drugie – udzieliła stronie informacji, że może uzupełnione zgłoszenie złożyć w okienku kancelaryjnym, gdzie upoważniony pracownik przyjmuje dokumenty m.in. w sprawach dla których właściwy jest inny organ podatkowy i po trzecie – poinformowała podatnika o możliwości nadania zgłoszenia za pośrednictwem poczty. Organ odwoławczy podkreślił nadto, że bez względu na powody uchybienia, zgłoszenie nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych, po upływie terminu, o którym mowa w art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d., skutkowało utartą prawa do zastosowania zwolnienia od podatku. Powyższy termin jest terminem prawa materialnego, który nie podlega przywróceniu, niezależnie od przyczyn związanych z jego niedotrzymaniem. Odnosząc się do złożonego [...] r. wniosku o przesłuchanie w charakterze świadka K. C., na okoliczność rozmowy przeprowadzonej przez podatnika w Urzędzie Skarbowym E. z pracownikiem tego urzędu, Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. oświadczył, że okoliczność przeprowadzenia tej rozmowy, została już stwierdzona innym dowodem (m.in. wyjaśnienia złożone przez pracownika Urzędu Skarbowego w E.), a zatem wniosek ten nie zasługiwał na uwzględnienie. Na zakończenie rozważań organ drugiej instancji wskazał, że po przeprowadzeniu dodatkowych wyjaśnień, uznał zadeklarowaną przez podatnika wartość nabytego udziału (70.000 zł), za odpowiadającą jego wartości rynkowej. Decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi przez D. C., który wniósł o jej uchylenie, zarzucając naruszenie art. 4a u.p.s.d. przez błędne przyjęcie, że nie zachował terminu do zgłoszenia do opodatkowania spadku, liczonego od daty uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, a także naruszenie przepisów postępowania przez nieuwzględnienie wniosku o przesłuchanie w charakterze świadka żony podatnika K. C., na okoliczność dokonanego przez niego zgłoszenia w Urzędzie Skarbowym w E. i treści przeprowadzonej rozmowy z pracownicą tego Urzędu. Podatnik podniósł, że dokonał prawidłowego zgłoszenia w Urzędzie Skarbowym w E., gdzie zamieszkuje, z zachowaniem terminu. W jego ocenie zgłoszenie to powinno być traktowane jako wypełnienie obowiązku przewidzianego w art. 4a u.p.s.d., zaś właściwość miejscowa urzędów skarbowych nie miała znaczenia przy realizacji tego obowiązku. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły prawa, i to przynajmniej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga jest bezzasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Na podstawie art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2-8 i ust. 2, a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, z zastrzeżeniem ust. 2 i 4 (...). W myśl ust. 3 w przypadku niespełnienia warunków, o których mowa w ust. 1 i 2, nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych podlega opodatkowaniu na zasadach określonych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej. Zgodnie z ust. 5 minister właściwy do spraw finansów publicznych określi, w drodze rozporządzenia, wzór zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych i zakres danych w nim zawartych, w tym w szczególności: 1) dane identyfikujące podatników obowiązanych do złożenia zgłoszenia oraz dane stanowiące podstawę zaliczenia do I grupy podatkowej, 2) dane identyfikujące oraz ostatni adres spadkodawcy, darczyńcy lub innej osoby, od której lub po której została nabyta własność rzeczy lub prawa majątkowe, 3) dane dotyczące nabytych rzeczy lub praw majątkowych, ich rodzaj, miejsce położenia rzeczy lub wykonywania praw majątkowych, wraz z ich wartością rynkową oraz wielkość nabytego udziału - uwzględniając konieczność potwierdzenia nabycia w celu skorzystania ze zwolnienia. W okresie zaistnienia stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy obowiązywało rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2008 r., zmieniające rozporządzenie w sprawie wzoru zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych (Dz. U. Nr 235, poz. 1590). Rozporządzenie to w załączniku wprowadziło wzór zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych SD-Z2. Organy zasadnie uznały, że dla skorzystania ze zwolnienia w podatku od spadków istotne znaczenie ma wyłącznie dokonanie prawidłowego zgłoszenia w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku. Zgłoszenie to powinno być dokonane na formularzu SD-Z2. W niniejszej sprawie sześciomiesięczny termin, o którym mowa w art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d., rozpoczął swój bieg 4 kwietnia 2009 r., bowiem 3 kwietnia 2009 r. uprawomocniło się postanowienie Sądu Rejonowego w B. stwierdzające nabycie spadku po S. C.. Termin ten upłynął w dniu 5 października 2009 r. (4 października 2009 r. był dniem ustawowo wolnym od pracy). Ponieważ skarżący nadał zgłoszenie w placówce pocztowej w dniu 6 października 2009 r., organy prawidłowo przyjęły, że skarżący nie dotrzymał terminu określonego w art. 4a u.p.s.d., co spowodowało utratę prawa do zwolnienia. Konsekwencją powyższego było opodatkowanie nabycia majątku według zasad określonych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej (art. 4a ust. 3 u.p.s.d.). Rozmowa, którą skarżący przeprowadził z urzędniczką Urzędu Skarbowego w E. w dniu 3 października 2009 r., nie wywarła żadnego skutku w zakresie dotrzymania terminu określonego w art. 4a u.p.s.d., gdyż zgłoszenie powinno być dokonane na formularzu SD-Z2. W tej sytuacji słuszne jest stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej w Ł., że przeprowadzenie dowodu z przesłuchania K. C. na okoliczność dotrzymania terminu, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, skoro w sprawie bezsporne jest, że skarżący nadał zgłoszenie w placówce pocztowej w dniu 6 października 2009 r. Zgodnie z art. 188 Ordynacji podatkowej żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem. Jeżeli zatem żądanie strony dotyczy przeprowadzenia dowodu na okoliczności, które nie mają znaczenie dla sprawy – organ ma prawo nie uwzględnić takiego wniosku. Organy prawidłowo przyjęły, że termin określony w art. 4a u.p.s.d. ma charakter materialnoprawny, co potwierdza liczne orzecznictwo sądów administracyjnych (m. in. wyrok WSA w Łodzi z dnia 11 marca 2010 r., I SA/Łd 1022/09, LEX nr 590736, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 28 maja 2009 r., III SA/Po 102/09, LEX nr 508770 i wiele innych). Upływ tego terminu powoduje utratę prawa do zwolnienia i skutków tych nie można anulować poprzez przywrócenie terminu, bez względu na przyczynę jego uchybienia (zawinioną bądź niezawinioną). Dokonanie stosownego zgłoszenia zarówno po terminie wskazanym w art. 4a u.p.s.d., jak i przed nim, jest nieskuteczne i w związku z tym nie prowadzi do zwolnienia od opodatkowania. W tej sytuacji należy stwierdzić, że organy nie dopuściły się zarzucanego w skardze naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego. Z powyższych względów na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji. P.Z-C.