I SA/Łd 561/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Bożena Kasprzak, Asesor WSA Agnieszka Gortych-Ratajczyk, Protokolant st. asystent sędziego Marta Aftowicz-Korlińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi M. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 15 lipca 2024 r. nr SKO.418.26.2024 w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia w sprawie niezasadności ponaglenia dotyczącego zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz adw. E. B. kwotę 480,- (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu powiększoną o należny podatek od towarów i usług liczonym od tej kwoty. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 15 lipca 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi stwierdziło niedopuszczalność zażalenia M. R. (dalej także: "Strony") na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi (dalej także: "organ") z dnia 23 maja 2024 r. w przedmiocie niezasadności ponaglenia. Organ ustalił, że dnia 23 kwietnia 2024 r. wpłynęło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi podanie M. R., w którym Strona odwołuje się od zawiadomienia z dnia 5 kwietnia 2024 r. nr DFP-BE-II.3160.8.00729.2024.ŁB o pozostawieniu bez rozpoznania zarzutów z dnia 30 stycznia 2024 r., które wniesiono w sprawie egzekucji administracyjnych prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczych nr: [...], [...] oraz [...]. Postanowieniem z dnia 23 maja 2024 r., wydanym na podstawie art. 37 § 1 pkt 1 i § 6 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, (dalej jako: "k.p.a.") i art. 18 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej jako: "u.p.e.a.") Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi stwierdziło niezasadność złożonego ponaglenia. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że na podstawie art. 7, 8 i 9 k.p.a. pismo Strony dotyczące zawiadomienia z dnia 5 kwietnia 2024 r. o pozostawieniu bez rozpoznania zarzutów z dnia 30 stycznia 2024 r. zostało potraktowane jako ponaglenie, uznając, że w ten sposób gwarancje procesowe zobowiązanego zostały najlepiej zabezpieczone. Organ wskazał, że pozostawienie podania bez rozpoznania jest formą zakończenia postępowania w sytuacji, gdy zobowiązany nie usunął braków podania w terminie, mimo prawidłowego wezwania i pouczenia. Jeżeli wierzyciel pozostawia podanie bez rozpoznania, mimo że nie zachodzą przesłanki warunkujące podjęcie tej czynności materialno-technicznej (np. wezwanie organu wystosowane na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. było wadliwe), to pozostaje on w bezczynności, bo odmawia rozpatrzenia sprawy i wydania postanowienia. W opinii organu, istotę sporu w sprawie stanowi kwestia, czy wezwanie wierzyciela skierowane do zobowiązanego było uzasadnione, a tym samym, czy pozostawienie przez wierzyciela zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej bez rozpoznania, na podstawie art. 64 § 2 k.p.a., było zasadne. Organ ustalił, że wierzyciel skutecznie wzywał zobowiązanego do uzupełnienia braków formalnych złożonych zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Stosowne wezwania zostały do Strony wysłane w oparciu o przepis art. 64 § 2 k.p.a. oraz art. 33 § 1, 2 i 4 u.p.e.a. Zobowiązany nie zareagował na wezwanie doręczone mu dnia 14 marca 2024 r. i nie uzupełnił braków formalnych złożonych zarzutów, dlatego dnia 5 kwietnia 2024 r. wydano zawiadomienie nr DFP-BE-II.3160.8.00729.2024.ŁB informujące o pozostawieniu tych zarzutów bez rozpoznania. Organ wskazał, że wysyłka pism odbywa się za pomocą Elektronicznego Zarządzania Dokumentacją (EZD). Pracownik organu wprowadza w systemie EZD numery pism jakie mają być wysłane daną przesyłką i komu mają być doręczone, a następnie drukuje z systemu EZD naklejkę na druk zwrotnego potwierdzenia doręczenia. Zawiera ona dane adresata oraz numery pism. Dodatkowo na egzemplarzu pisma pozostawianym w aktach sprawy umieszcza się pieczątkę z datą wysyłki każdego z pism. Przysyłką pocztową nr [...] doręczono trzy pisma (w tym wezwanie), co znalazło wyraz w umieszczeniu odpowiednich adnotacji.. Organ I instancji wyjaśnił, że termin na wniesienia zarzutów w przedmiotowej sprawie pozostaje otwarty a postępowania egzekucyjne, których mają dotyczyć zarzuty, są w toku (art. 33 § 5 u.p.e.a.). W zażaleniu na powyższe postanowienie Strona wskazała, że wydane rozstrzygnięcie jest bezprawne, narusza jej prawa i Konstytucję. Po rozpoznaniu zażalenia, opisanym na wstępie postanowieniem, Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło niedopuszczalność zażalenia. Organ odwoławczy wskazał, że postanowienie organu rozpatrującego ponaglenie ma charakter wpadkowy (incydentalny), a zatem nie kończy postępowania w sprawie bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jest to postanowienie mające na celu likwidację bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ administracji publicznej, stanowi też warunek formalny wystąpienia ze skargą do sądu administracyjnego w zakresie bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ. Na postanowienie organu rozpatrującego ponaglenie nie przysługuje jednak zażalenie ani skarga do sądu administracyjnego. Niedopuszczalność zażalenia powoduje z kolei jego bezskuteczność i wyklucza merytoryczne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy w postępowaniu zażaleniowym. Na powyższe rozstrzygnięcie Strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, stojąc na stanowisku, iż zażalenie w niniejszej sprawie jest dopuszczalne. W treści skargi Strona zarzuciła wydanemu rozstrzygnięciu naruszenie jej praw, a także wniosła o wypłacenie na jej rzecz odszkodowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje. Skarga jest nieuzasadniona, ponieważ organy nie naruszyły ani przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie o stwierdzeniu niedopuszczalności zażalenia na postanowienie organu I instancji w przedmiocie niezasadności ponaglenia. Istotą sprawy jest zatem rozstrzygnięcie, czy w realiach rozpoznawanej sprawy organ odwoławczy zasadnie uznał za niedopuszczalne zażalenie Strony na postanowienie wydane w przedmiocie pisma potraktowanego jako ponaglenie na niezałatwienie w terminie sprawy dotyczącej zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. W tak zakreślonym obszarze sporu, Sąd przyznał rację organom administracji. W myśl art. 18 pkt 2 u.p.e.a., jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej w postępowaniu egzekucyjnym przepisy k.p.a. stosuje się odpowiednio. Z art. 7 k.p.a., wspartego regulacjami zawartymi w art. 8 i 9 k.p.a. wynika, że organ administracji winien uwzględnić treść pisma, a nie jego formę, jeżeli miałoby to przysłużyć się słusznemu interesowi obywateli (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 września 2010 r., sygn. akt II SA/Gd 279/10). Zgodnie z powyższą wykładnią, pismo Strony, które wpłynęło do organu w dniu 23 kwietnia 2024 r., w którym skarżący odwoływał się od zawiadomienia z dnia 5 kwietnia 2024 r. o pozostawieniu bez rozpoznania jego zarzutów z dnia 30 stycznia 2024 r., które wniesiono w sprawie egzekucji prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczych nr: [...], [...] i [...], potraktowano prawidłowo jako ponaglenie na niezałatwienie w terminie sprawy dotyczącej zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Ponaglenie wnosi się do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie (art. 37 § 3 pkt 1 k.p.a.). Jak stanowi art. 37 § 6 pkt 1 k.p.a., organ rozpatrujący ponaglenie wydaje postanowienie, w którym wskazuje, czy organ rozpatrujący sprawę dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, stwierdzając jednocześnie, czy miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Postanowienie takie zostało wydane w dniu 23 maja 2024 r. Zgodnie z brzmieniem art. 141 § 1 k.p.a., postanowienie może być zaskarżone tylko, jeśli możliwość taka została bezpośrednio wskazana w przepisach k.p.a, lub przepisach prawa materialnego. Wszystkie inne postanowienia są niezaskarżalne. Taka możliwość, w przypadku rozstrzygnięcia organu wydanego w następstwie złożenia ponaglenia nie została przewidziana w przepisach prawa. Stanowisko takie jest powszechnie przyjmowane w orzecznictwie sądowodaministracyjnym. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 22 stycznia 2021 r., sygn. akt II OSK 6/21, przepis art. 37 § 6 k.p.a. przewiduje wydanie w toku postępowania administracyjnego postanowienia w przedmiocie rozpatrzenia ponaglenia, o którym mowa w art. 37 § 1 k.p.a., przy czym jest to postanowienie zaliczane do grupy aktów administracyjnych, wydawanych w toku postępowania administracyjnego, dotyczących poszczególnych, incydentalnych kwestii wynikających w toku tego postępowania, a nie aktów rozstrzygających o istocie sprawy. Postanowienie to nie kończy postępowania w sprawie oraz, zgodnie z regulacjami zawartymi w k.p.a., nie przysługuje na nie zażalenie. W wyroku z dnia 29 grudnia 2021 r., sygn. akt I SAB/Op 1/21, wojewódzki sąd administracyjny stwierdził, że przepisy nie przewidują możliwości wniesienia środka zaskarżenia na postanowienie organu wyższego stopnia względem organu prowadzącego postępowania, które wydane zostało w następstwie rozpoznania ponaglenia (LEX nr 3285622). Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, iż wniesienie środka zaskarżenia na postanowienie, co do którego zgodnie z prawem zażalenie nie przysługuje, prawidłowo skutkowało stwierdzeniem jego niedopuszczalności przez organ. Zaskarżone rozstrzygnięcie organu odwoławczego odpowiada zatem prawu. Zdaniem Sądu rozpoznającego skargę, wydane w sprawie postanowienia organu administracji nie naruszają praw Strony, w tym powoływanej w odwołaniu Konstytucji RP. Na dzień wydania zaskarżonego postanowienia termin do wniesienia zarzutów w sprawie pozostawał bowiem otwarty a postępowania egzekucyjne, których mogły one dotyczyć nadal były w toku. Wobec zawartego w skardze żądania "o wypłatę odszkodowania", Sąd wyjaśnia, iż rozstrzygnięcie w tym zakresie nie należy do zakresu spraw rozpoznawanych przez sądy administracyjne. Sprawy o odszkodowanie należą do właściwości sądów powszechnych, odrębnych i całkowicie niezależnych od sądów administracyjnych. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (t. jed. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 – dalej jako: "p.p.s.a."), oddalił skargę jako całkowicie bezzasadną. O kosztach pełnomocnika z urzędu, reprezentującego w przedmiotowej sprawie Stronę, Sąd orzekł w oparciu o regulację zawartą w art. 250 § 1 p.p.s.a. w związku z § 23 ust 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2024 r., poz. 7630). ak