I SA/Łd 567/17

Dnia 27 czerwca 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Sędzia NSA Anna Świderska po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2017 roku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A.spółki z o.o. w Ł. od postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi z dnia 30 maja 2017 roku w sprawie ze skargi A. spółki z o.o. w Ł. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku nr [...] UNP [...] w przedmiocie określenia w podatku od towarów i usług za listopad 2010 i usług wysokości zobowiązania podatkowego i nadwyżki podatku naliczonego nad należnym p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. A. spółka z o.o. w Ł. zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z [...] r. w przedmiocie określenia w podatku od towarów i usług za listopad 2010 roku wysokości zobowiązania podatkowego i nadwyżki podatku naliczonego nad należnym. W skardze wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi. Ze złożonego na urzędowym formularzu PPPr oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że kapitał zakładowy spółki wynosi 350 000 zł. Wartość środków trwałych, według bilansu na dzień 31 grudnia 2015 r. wyniosła 67 511 zł, zysk spółki, według rachunku zysków strat, wyniósł 177 552,49 zł. Wartość środków pieniężnych w kasie spółki wynosi 600,20 zł. Zobowiązania wobec dwóch wskazanych we wniosku kontrahentów wynoszą odpowiednio: 253 560,01 zł oraz 444 165,64 zł. Oprócz powyższego spółka informując w poz. 10 wniosku o innych danych dotyczących majątku wskazała: "Dochód Takeda 579 834,30 zł". Saldo na dwóch rachunkach bankowych jest ujemne i wynosi odpowiednio: - 500 172 zł i - 206.148,10 zł. Spółka wyjaśniła, że powyższa sytuacja jest spowodowana tym, że terminy płatności od kontrahentów wydłużyły się oraz radyklanie spadła ilość zamówień, a spółka generowała koszty z wynajmu pomieszczeń oraz pensji pracowników. Spółka oświadczyła również że nie posiada stałego majątku nieruchomego. Referendarz sądowy, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7, w związku z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), postanowieniem z 30 maja 2017 r. odmówił spółce przyznania prawo pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu wskazał, że spółka nie przedstawiła okoliczności uzasadniających tezę, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie przez nią pełnych kosztów postępowania. Podkreślił, że o odmowie przyznania prawa pomocy zadecydowało porównanie wysokości wpisu od skargi (417 zł) z wysokością kapitału zakładowego (350 000 zł), wartością środków trwałych (67 511 zł), zyskiem spółki (177 552,49 zł) oraz należnością od kontrahenta (579 834,30 zł). Podkreślił, że nawet uwzględniając fakt, że spółka posiada zobowiązania wobec swoich kontrahentów (253 560,01 zł oraz 444 165,64 zł) oraz ujemne salda na rachunkach bankowych, to na uiszczenie wpisu od skargi wystarczą jej środki pieniężne znajdujące się kasie spółki (600 zł). W sprzeciwie od powyższego postanowienia spółka podniosła, nie posiada majątku nieruchomego, jedynym jej majątkiem jest wyposażenie oraz środki trwałe, bez których a nie byłaby w stanie funkcjonować. Posiada drobne środki pieniężne w kasie (600 złotych) oraz środki na rachunkach bankowych, jednakże środki te nie pokrywają istniejących zobowiązań finansowych, a nadto bieżących kosztów działania takich jak koszty najmu, koszty pracowników oraz bieżące zakupy związane z realizowanymi zamówieniami. W takiej sytuacji fakt, iż spółka posiada kapitał zakładowy w wysokości 350 000 złotych oraz należności od kontrahenta 579.834,30 nie stanowi w jej ocenie argumentu dla odmowy przyznania prawa pomoc , gdyż dla uiszczenia wpisu sądowego niezbędne jest posiadanie tzw. "wolnej gotówki". Nawet fakt, iż spółka wykazuje zysk nie jest tu dostatecznym argumentem, bowiem zysk bilansowy nie jest jednoznaczny z tym, że podmiot dysponuje gotówką na potrzeby postępowania sądowego. Dodano, że zobowiązanie objęte przedmiotową skargą pozostaje niezapłacone i jest przedmiotem czynności organów egzekucyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjnym w Łodzi zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd podzielił ocenę referendarza sądowego zwartą w zaskarżonym postanowieniu. Zasadniczym celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu tym podmiotom, które ze względu na swoją trudną sytuację ekonomiczną nie są w stanie uiścić kosztów sądowych, bądź z racji niedostatecznej wiedzy lub charakteru sprawy nie są w stanie prowadzić swych spraw samodzielnie, bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Tak rozumiane prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez strony pełnych kosztów postępowania wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Skoro zaś przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, okoliczności przytoczone przez stronę ubiegającą się o to prawo powinny uzasadniać takie (wyjątkowe) traktowanie (por. postanowienie NSA z 19 listopada 2004 r., FZ 463/04). Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności udzielania stronom bezwarunkowego prawa pomocy. Przyznanie tego prawa uzależnione jest od spełnienia ściśle określonych przesłanek. Z treści art. 243 § 1, art. 245 § 2 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie prawnej następuje, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Użycie przez ustawodawcę zwrotu "gdy wykaże" rozwiewa wątpliwości do kogo należy udowodnienie istnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie. To strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, która uzasadnia przyznanie pomocy. Ponadto powinna należycie uzasadnić i wykazać okoliczności, na które się powołuje. W ocenie sądu referendarz sądowy w zaskarżonym postanowieniu trafnie ocenił treść oświadczeń skarżącej spółki zawartych w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy. Oceny tej nie zmienia treść sprzeciwu, która stanowi w zasadzie polemikę z treścią uzasadnienia postanowienia referendarza. Analiza wniosku skarżącej spółki nie pozwala na przyjęcie, że nie wykazała ona braku dostatecznych środków na poniesienie kosztów wpisu od skargi w wysokości 417 zł. Zaznaczyć przede wszystkim należy, iż już sama wysokość środków zgormadzonych w kasie pozwala na pokrycie kosztów wpisu sądowego. Nadto spółka, jak wynika z akt sprawy nadal prowadzi działalność i pozostaje w obrocie gospodarczym, który powinien ze swej istoty przynosić przychody. W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, iż o potencjale do gromadzenia środków finansowych osób prowadzących działalność gospodarczą, a tym samym o dostępności środków finansowych pozwalających na pokrycie kosztów sądowych, decydują przede wszystkim uzyskiwane przychody z prowadzonej działalności, a nie dochody (bądź strata), będące wynikiem różnicy pomiędzy przychodami a kosztami działalności, która z kolei jest skutkiem decyzji gospodarczych podejmowanych przez osoby prowadzące działalność gospodarczą (por. postanowienie NSA z dnia 17 października 2011 r., sygn. akt II FZ 542/11, LEX 987763). W obrocie gospodarczym przyjmuje się, że strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie świadczy o braku środków finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 1 sierpnia 2013 r., sygn. akt I FZ 327/13). Skoro, jak sama spółka wskazała na dzień 31 grudnia 2015 r. uzyskała zysk na poziomie 177 000 zł, to bez wątpienia jest on skutkiem uzyskiwania przychodów. Nawet jeśli w kolejnych latach spółka poniosła stratę (czego nie wykazała) to i tak nie skutkowałaby to automatycznym przyznaniem wnioskowanego prawa pomocy. Strata powstaje wskutek uzyskania nadwyżki kosztów nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych (zob. np. postanowienie NSA z 22 marca 2011 r. w sprawie o sygn. akt II GZ 112/11). Podkreślić należy, że fakt ponoszenia kosztów działalności gospodarczej jest związany z istotą aktywności gospodarczej nastawionej na zysk, nie ma zatem podstaw do przerzucania konieczności ponoszenia kosztów sądowych na Skarb Państwa tylko z tego powodu, że koszty działalności są wysokie, generowane aktualną postawą przedsiębiorcy. Bez znaczenia jest przy tym argument, iż zobowiązanie objęte skargą jest przedmiotem czynności organów egzekucyjnych, choćby z tego tylko powodu, że spółka w żaden sposób tego nie udokumentowała. Mając na względzie powyższe okoliczności, sąd na podstawie art. 260 § 1 i § 2 p.p.s.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. AKE.