I SA/Łd 576/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Zbigniew Kmieciak (spr.), Sędziowie NSA: Anna Świderska, Wiktor Jarzębowski, Protokolant: Asystent sędziego Marek Pilc, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2004 roku sprawy ze skargi M. J. J. J. wspólników A Stacja Paliw spółka cywilna na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc marzec 2003 r. 1. Uchyla zaskarżoną decyzję 2. Określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu 3. Zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę 280 zł (dwieście osiemdziesiąt zł) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Decyzją z dnia [...] nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. określił Spółce cywilnej A, M. J. i J. J. nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym za za m-c marzec 2003 roku w kwocie 14.330 zł. W wyniku przeprowadzonego postępowania kontrolnego ustalono, iż w miesiącu marcu 2003 roku podatnicy na podstawie faktury zakupu VAT nr [...], wystawionej w dniu [...] dokonali odliczenia podatku naliczonego w wysokości 4.680 zł netto oraz podatku VAT w kwocie 1.029,60 zł. Natomiast analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wykazała, że kwota podatku wynikająca z kopii faktury znajdującej się w dokumentach księgowych jej wystawcy jest inna niż kwota wskazana w oryginale faktury stanowiącej podstawę do dokonanego przez podatników odliczenia. W uzasadnieniu decyzji podkreślono zatem, iż zgodnie z treścią 19 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11, poz. 50 ze zm.), podatnik ma prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług związanych ze sprzedażą opodatkowaną. Kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku określonych w fakturach stwierdzających nabycie towarów i usług (...). Stosownie zaś do treści § 48 ust. 4 pkt 1 lit. b rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002r.w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 27, poz. 268 ze zm.) w przypadku gdy sprzedaż towarów lub usług została udokumentowana fakturami lub fakturami korygującymi, w których kwota podatku wykazana na oryginale faktury lub faktury korygującej jest różna od kwoty wykazanej na kopii podatnik traci prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony. W odwołaniu od powyższej decyzji podatnicy podnosząc zarzut naruszenia art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 19 ust. 1 i 2 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wskazali, iż organ podatkowy nie uwzględniając wniosku o przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie przyczyn powstałej różnicy w fakturach oraz okoliczności rozliczenia podatku należnego przez wystawcę faktury, naruszyły przepis art. 122 Ordynacji podatkowej. Zaakcentowali, iż prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony jest uprawnieniem podatnika. Pozbawienie tego prawa następuje w wyjątkowych sytuacjach określonych w przepisach prawa. Powołując się wyroki Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 grudnia 2001r. sygn. SK 16/00, OTK 2001/8/257 oraz z dnia 16 czerwca 1998r. sygn. U 9/97, OTK 1998/4/51 podnieśli, że przepis § 48 ust. 4 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie wykonania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym jest zgodny z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej w przypadku gdy celem jest ochrona budżetu państwa, natomiast w sytuacji, w której wystawca faktury uwzględnił wykazaną sprzedaż i podatek należny w deklaracji dla podatku od towarów i usług, nie znajdują zastosowania. Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymując stanowisko wyrażone w decyzji organu pierwszej instancji dodatkowo podkreślił, iż zgodnie z art. 32a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, podatnik wystawiający fakturę VAT, na pisemne żądanie nabywcy towaru lub usługi, ma obowiązek umożliwić, w zakresie sprzedaży towarów na rzecz nabywcy wgląd w dowody księgowe oraz ewidencję, o której mowa w art. 27, a także otrzymanie kopii deklaracji dla podatku od towarów i usług, w tej części, która dokumentuje złożenie za okres, w którym powstał obowiązek podatkowy podatnika będącego sprzedawcą. W rozpoznawanej sprawie podatnicy nie skorzystali powyższego uprawnienia, w związku z czym za bezzasadny uznano zarzut dotyczący pominięcia kwestii rozliczenia należnego podatku przez wystawcę faktury. W skardze skierowanej do sądu administracyjnego skarżący podtrzymując zarzut naruszenia art. 19 ust. 1 i 2 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, a także art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z.. Dodatkowo podnieśli, iż organy podatkowe wydając zaskarżoną decyzję pominęły fakt, iż kwota należnego podatku wynikająca z kopii faktury znajdującej się u wystawcy jest wyższa, niż kwota zawarta w oryginale faktury podatników. Wskazali na naruszenie przepisu art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez nie wyjaśnienie okoliczności, z powodu których zaistniały rozbieżności pomiędzy oryginałem a kopią faktury oraz na naruszenie I Dyrektywy Unii Europejskiej gwarantującej neutralność podatku od towarów i usług w stosunku do podatników. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dodatkowo podkreślił, iż w ostatnim wyroku z dnia 21 kwietnia 2004r., sygn. K 24/03 Trybunał Konstytucyjny nie wypowiedział się w kwestii niezgodności z Konstytucją treści § 48 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. Natomiast odnosząc się do zarzutu naruszenia I Dyrektywy Rady z dnia 11 kwietnia 1967r. wskazał, iż zasada neutralności podatku od towarów i usług może w ramach harmonizacji przepisów państw członkowskich podlegać pewnym ograniczeniom wynikającym wprost z przepisów prawa podatkowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje: Skarga okazała się zasadna, zaś stanowisko organów podatkowych zaprezentowane w uzasadnieniach kwestionowanych decyzji oraz w odpowiedzi na skargę trzeba uznać za skrajnie formalistyczne, ignorujące nie tylko powszechnie aprobowane zasady interpretacji i stosowania prawa, lecz także poczucie sprawiedliwości i zdrowego rozsądku. Sąd podziela pogląd wyrażony przez pełnomocnika strony skarżącej, że pozbawienia podatnika prawa do odliczenia podatku z prawidłowo wystawionej i dokumentującej określona transakcję fraktury w razie, gdy sprzedawca uwzględnił i zapłacił ten (a nawet wyższy) podatek narusza art. 19 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. Rzecz w tym, że w rozpatrywanym przypadku ograniczono się do czysto mechanicznego zastosowania dyspozycji przepisu § 48 ust. 4 pkt 1 lit. b wskazanego uprzednio rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r., bez wnikania w sens użytego w nim zwrotu "kwota podatku wykazana na oryginale faktury lub faktury korygującej jest różna od kwoty wykazanej na kopii" oraz przeprowadzenia ustaleń co do przyczyn zaistniałej rozbieżności. W ocenie Sądu postępowanie takie całkowicie ignoruje ratio legis powołanego unormowania i godzi w podstawowe zasady rządzące procedurą uregulowaną w Ordynacji podatkowej, w tym zasadę zaufania sformułowaną w art. 121 § 1 tej ustawy. Nawet zastosowanie jednoznacznego w swym brzmieniu przepisu prawa materialnego wymaga poprawnej, respektującej prawa podatnika do czynnego udziału w postępowaniu, rekonstrukcji stanu faktycznego. W sprawie, w której zapadły kwestionowane decyzje należało ustalić, czy nie zachodziła p o z o r n a rozbieżność w dokumentacji, a w razie negatywnej odpowiedzi na tak postawione pytanie – zbadać czy była spowodowana owa rozbieżność i jakie były jej prawnopodatkowe konsekwencje . Zaniechanie tych czynności musi być traktowane jako przejaw nonszalancji organów podatkowych i całkowicie zbiurokratyzowanego podejścia do rozpatrywanej sprawy (w niektórych wystąpieniach Rzecznika Praw Obywatelskich postawę ta określono mianem "biurokratycznego legalizmu"). W tym stanie rzeczy, wobec naruszenia przepisów regulujących postępowanie podatkowe, w tym art. 120, 121 § 1, 122, 187 § 1, 191 i 210 § 4 Ordynacji podatkowej, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270), orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono po myśli art. 200 tej ustawy.-