I SA/Łd 579/20

WyrokWSA w Łodzi2021-05-20

Skład orzekający: Sędzia NSA Paweł Janicki, Sędzia WSA Cezary Koziński, Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji skarbowej, po zmianie przepisów Ordynacji podatkowej, może odstąpić od oceny prawnej wyrażonej w prawomocnych wyrokach sądów administracyjnych dotyczących tej samej sprawy, powołując się na zmianę stanu prawnego?
Ratio decidendi
Organ odwoławczy nie mógł odstąpić od oceny prawnej wyrażonej w prawomocnych wyrokach sądów administracyjnych, ponieważ wyroki te zapadły już po zmianie przepisów Ordynacji podatkowej, a stan prawny nie uległ zmianie po ich wydaniu. Zgodnie z art. 153 PPSA, ocena prawna i wskazania sądu wiążą organy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie po wydaniu orzeczenia. W tej sytuacji, naruszenie zasady związania oceną prawną skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 rok. Organy podatkowe zakwestionowały rzetelność księgi przychodów i rozchodów podatniczki, uznając wykazany przychód za niewspółmiernie niski w stosunku do wielkości zakupów. Po wielokrotnych postępowaniach i wyrokach sądów administracyjnych, w tym Naczelnego Sądu Administracyjnego, organ odwoławczy wydał decyzję, w której odstąpił od oceny prawnej wyrażonej w poprzednich orzeczeniach, powołując się na zmianę stanu prawnego (nowelizację Ordynacji podatkowej z 2016 r.). Podatniczka wniosła skargę na tę decyzję, zarzucając naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej i zasad postępowania.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. i zasądził zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Janicki (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Cezary Koziński Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 maja 2021 r. sprawy ze skargi J. I. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 rok 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. na rzecz strony skarżącej kwotę 4701 (cztery tysiące siedemset jeden) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. J. I. wniosła do sądu administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z [...] utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-Ś. z [...] listopada 2019 r., określającą podatniczce wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 rok w kwocie 36.116 zł. Z akt sprawy wynika, że w 2010 roku strona prowadziła działalność gospodarczą pod nazwą A J. I., której przedmiotem była sprzedaż detaliczna wyrobów alkoholowych, tytoniowych, słodyczy, artykułów spożywczych i przemysłowych prowadzona w sklepie spożywczo-monopolowym. Dochody z działalności gospodarczej podlegały opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych wg. skali podatkowej. Zdaniem organów podatkowych wykazany przez podatniczkę przychód ze sprzedaży był niewspółmiernie niski w stosunku do wielkości zakupów i generował dochód, który w ujęciu rocznym wyniósł, zgodnie z zeznaniem podatkowym jedynie 11.315,46 zł. Organy podatkowe nie dały wiary, że prowadząc działalność w zakresie sprzedaży artykułów spożywczych, monopolowych i papierosów, podatniczka osiągała tak niski przychód, przy deklarowanej wielkości zakupów. Zaistniała sytuacja wzbudziła wątpliwości organów podatkowych co do rzetelności prowadzonej podatkowej księgi przychodów i rozchodów. Na podstawie paragonów fiskalnych z kasy rejestrującej, dokumentujących sprzedaż w listopadzie i grudniu 2010 r., sporządzono zestawienia uwzględniające ilości i ceny sprzedaży brutto w odniesieniu do wybranych grup oferowanego asortymentu towarów, tj.: piwa, wina, wódki, papierosów, napojów i soków. Przeprowadzone obliczenia umożliwiły ustalenie wobec poszczególnych grup towarów, średnich cen sprzedaży brutto za okres listopad - grudzień 2010 r., które wobec braku stosowanej dokumentacji za pozostałą część badanego okresu, zostały przyjęte jako średnie ceny sprzedaży za cały rok 2010, a także średnie ceny zakupu brutto. Powyższe ustalenia pozwoliły na obliczenie marży stosowanej przez podatniczkę w odniesieniu do poszczególnych rodzajów towarów. Opierając się na dokonanych ustaleniach, możliwe było określenie wielkości niezaewidencjonowanego przychodu podlegającego opodatkowaniu. W wyniku poczynionych ustaleń Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.-Ś. decyzją z dnia [...].01.2015 r. określił stronie zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 rok w wysokości 41.825,00 zł. W efekcie przeprowadzonego postępowania odwoławczego Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wydał [...].07.2015 r. decyzję uchylającą w całości decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-Ś. z [...].01.2015 r. i określił J. I. zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 rok w kwocie 33.836,00 zł. W wyniku rozpoznania skargi podatniczki wyrokiem z 22.03.2016 r., sygn. akt I SA/Łd 1114/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 28.11.2018 r., sygn. akt II FSK 3326/16, uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do rozpoznania WSA w Łodzi wskazując, że sąd pierwszej instancji, rozpoznając ponownie sprawę oceni zasadność odstąpienia przez organy podatkowe od zastosowania metod szacowania wskazanych w art. 23 § 3 Ordynacji podatkowej i wyliczenia podstawy opodatkowania z uwzględnieniem metody opartej na fragmentarycznym wyliczeniu średniej marży dla przyjętych grup asortymentowych. Prawomocnym wyrokiem z 29.03.2019 r., sygn. akt I SA/Łd 124/19 WSA w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z [...].07.2015 r. Sąd wyjaśnił, w pierwszej kolejności, że w przedmiotowej sprawie wiąże ww. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28.11.2018 r., sygn. akt II FSK 3326/16. WSA w Łodzi wskazując w ww. orzeczeniu z 29.03.2019 r., na naruszenie art. 23 § 3 ustawy Ordynacja podatkowa stwierdził, że organy podatkowe bez należytego uzasadnienia odrzuciły możliwość zastosowania metody porównawczej wewnętrznej z tej tylko przyczyny, że nie była przeprowadzona kontrola i nie była określona wysokość obrotów za wcześniejsze okresy, która to okoliczność nie może mieć sama w sobie charakteru przesądzającego. Powołując się na orzecznictwo, Sąd wskazał, że brak kontroli za poprzednie okresy rozliczeniowe nie jest wystarczający, aby stwierdzić, że obroty uzyskane przez podatnika w poprzednich okresach rozliczeniowych nie są znane, jeżeli obroty te zostały zadeklarowane, a organ podatkowy nie podważył opartego na nich rozliczenia podatkowego. Natomiast, wobec wskazanych przez organy podatkowe powodów odstąpienia od zastosowania metody porównawczej zewnętrznej, tj. braku danych o wysokości obrotu w podmiotach prowadzących działalność w zakresie podobnym do zakresu działalności prowadzonej przez stronę Sąd uznał, że odstąpienie od zastosowania tej metody może uzasadniać ustalenie, iż brak jest podmiotów, z których obrotami można wiarygodnie porównać obroty podatnika, nie zaś okoliczność, że nie zebrano danych w tym zakresie. W ocenie sądu trudno było przyjąć, że w dużym mieście w okolicy, gdzie skarżąca prowadzi działalność gospodarczą, nie ma innych sklepów, w których sprzedawane są artykuły spożywcze, napoje, alkohole i papierosy. Ponadto w ocenie Sądu przy wyborze metody szacowania nie można zapominać o treści art. 23 § 4 Ordynacji podatkowej obowiązującego w dacie wydawania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. stanowiącego, że tylko w szczególnie uzasadnionych przypadkach, gdy nie można zastosować metod, o których mowa w § 3, organ podatkowy może w inny sposób oszacować podstawę opodatkowania. Odnosząc się do zastosowanej przez organy metody szacowania, w której w oparciu o dane z kilku dni wybranych z dwóch miesięcy ustalono średnie ceny sprzedaży i ceny zakupów grup asortymentowych, w efekcie czego wyliczono średnie marże dla grup asortymentowych, WSA w Łodzi orzekł, że oparcie wyliczeń tylko na wybranych dokumentach oznacza brak wszechstronnego i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, co z kolei skutkuje ustaleniem, że organy podatkowe naruszyły zasadę prawdy obiektywnej, określoną w art. 122 Ordynacji podatkowej, której realizacji służy ustanowiony w art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej obowiązek organów podatkowych zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Organy podatkowe nie wykazały, że istniały powody oparcia się w wyliczeniach służących określeniu średnich marż dla wszystkich miesięcy 2010 roku, na danych dotyczących kilku dni z początku oraz końca listopada i grudnia 2010 r. Nie wynika to również z wydanych w sprawie decyzji oraz z protokołu kontroli, a naruszenie wskazanych wyżej przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł., mając na względzie wykładnię prawa dokonaną w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28.11.2018 r., sygn. akt II FSK 3326/16 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 29.03.2019 r., sygn. akt I SA/Łd 124/19, decyzją z dnia [...].08.2019 r. uchylił w całości decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-Ś. z dnia [...].01.2015 r., określającą podatniczce zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 rok w wysokości 41.825,00 zł i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy sformułował zalecenia dla organu I instancji przedstawiając stanowisko uwzględniające ocenę prawną wyrażoną w treści ww. prawomocnych wyroków, wskazując jednakże, iż dokonana z dniem 01.01.2016 r. zmiana brzmienia art. 23 § 3 i uchylenie art. 23 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa są istotną zmianą stanu prawnego, która stanowi podstawę do odstąpienia od oceny prawnej wyrażonej w zapadłych w przedmiotowej sprawie wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, w zakresie, w jakim orzeczenia te obligują w niniejszej sprawie organy podatkowe do priorytetowego traktowania metod oszacowania podstawy opodatkowania wskazanych w poszczególnych punktach przepisu art. 23 § 3 Ordynacji podatkowej, względem innych metod szacowania, niewymienionych w ww. ustawie. W wyniku ponownego przeprowadzenia postępowania podatkowego, Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.-Ś. stwierdził zaniżenie przychodów ze sprzedaży towarów w sklepie spożywczym o kwotę 149.070,78 zł oraz przyjęcie nieprawidłowych wartości remanentów, które wynikało z błędnego podsumowania stron w spisach z natury na dzień 31.12.2009 r. oraz 31.12.2010 r., co skutkowało zawyżeniem kosztów uzyskania przychodów w 2010 roku o kwotę 14,40 zł. W odniesieniu do poczynionych ustaleń, organ podatkowy pierwszej instancji mając na względzie regulacje zawarte w § 11 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 26.08.2003 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (Dz. U. z 2003 r. Nr 152, poz. 1475 ze zm.) wskazał w protokole z kontroli, że zgodnie z treścią art. 193 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, księgi podatkowe nie stanowią dowodu w zakresie przychodów (dostaw) w części dotyczącej stwierdzonych w tym zakresie nieprawidłowości. Mając na uwadze powyższe, Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.-Ś. decyzją [...].11.2019 r. określił J. I. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 rok w kwocie 36.116,00 zł. Decyzją z [...] Dyrektor Izby Administracji w Ł. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że przedmiotem sporu w rozpatrywanej sprawie jest stwierdzenie zaniżenia przez podatniczkę przychodów ze sprzedaży w sklepie spożywczym osiągniętych w 2010 roku, które prowadziło do uznania prowadzonej przez stronę księgi podatkowej za nierzetelną. We wniesionym odwołaniu zastrzeżenia strony budziła przede wszystkim zastosowana metoda oszacowania, która jej zdaniem opiera się ma na wadliwych założeniach, nie czyniąc przy tym zadość zaleceniom wynikającym z zapadłych w przedmiotowej sprawie wyrokom sądów administracyjnych oraz wytycznym organu odwoławczego. Analizując treść decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-Ś. z [...].11.2019 r. w odniesieniu do zgromadzonego w przedmiotowej sprawie materiału dowodowego, organ II instancji stwierdził prawidłowość analizy przeprowadzonej przez ten organ w zakresie ustaleń dotyczących wielkości sprzedaży osiągniętej przez stronę z działalności w zakresie sprzedaży prowadzonej w sklepie spożywczo-monopolowym. Przeprowadzając kontrolę organ pierwszej instancji dokonał analizy wykazanych w podatkowej księdze przychodów i rozchodów wartości zakupów oraz sprzedaży w 2010 roku. Jak wynika z akt sprawy, w badanym okresie podatniczka dokonała zakupu towarów do sklepu spożywczo - monopolowego w łącznej kwocie netto 689.857,81 zł. Ponadto, koszt własny sprzedaży towarów handlowych, wyliczony na podstawie zakupów dokonanych w 2010 roku z uwzględnieniem remanentów na dzień 31.12.2009 r. i na dzień 31.12.2010 r., wyniósł 699.798,86 zł, zaś łączna sprzedaż netto w sklepie monopolowym wyniosła w badanym okresie 743.216,82 zł. Organ podkreślił, że wykazana przez stronę wysokość przychodu ze sprzedaży była niewspółmiernie niska w stosunku do wielkości dokonanych zakupów i generowała dochód, który w ujęciu rocznym wyniósł zgodnie z zeznaniem podatkowym jedynie 11.315,46 zł. W ocenie organu trudno uznać za wiarygodne, aby prowadząc działalność w zakresie sprzedaży artykułów spożywczych i monopolowych, w szczególności piwa, wina, wódki, i papierosów, strona osiągała tak niski przychód z handlu, przy wskazanej przez siebie wielkości zakupów. Na podstawie dokumentów źródłowych w postaci paragonów fiskalnych z kasy rejestrującej, dokumentujących sprzedaż dokonaną w listopadzie i grudniu 2010 roku w sklepie przy ul. B w Ł., sporządzono zestawienia uwzględniające ilości i ceny sprzedaży brutto w odniesieniu do wybranych grup oferowanego asortymentu towarów, tj.: piwa, wina, wódki, papierosów, napojów i soków. Przedmiotowe zestawienie pozwoliło na wyliczenie średniej ceny sprzedaży brutto w okresie listopad-grudzień 2010 roku. Następnie, wykorzystując dokumenty źródłowe dokumentujące dokonane zakupy towarów handlowych w okresie od stycznia do grudnia 2010 roku, określono ilości i wartości zakupów brutto w odniesieniu do grup asortymentowych towarów, odpowiadające wcześniejszym zestawieniom dotyczącym sprzedaży, z wyszczególnieniem poszczególnych miesięcy i w odniesieniu do całego badanego okresu. Na tej podstawie wyliczone zostały średnie ceny zakupu brutto poszczególnych grup towarów. Opierając się na powyższych zestawieniach i wyliczonych, uśrednionych cenach, organ pierwszej instancji obliczył wysokość marży stosowanej przez stronę przy prowadzonej sprzedaży, odnosząc się osobno do sprzedaży piwa, wina, wódki, papierosów, napojów i soków. Odnosząc się natomiast do pozostałych artykułów sprzedawanych przez J. I. w ramach działalności gospodarczej, przyjęto marżę na poziomie 5,8%, będącą średnią marżą wynikającą z i pisemnego oświadczenia z dnia 12.11.2013 r. Analiza dokonana przez organ podatkowy pierwszej instancji doprowadziła do stwierdzenia, że wyliczona przez organ podatkowy pierwszej instancji wartość sprzedaży netto wyniosła 892.973,54 zł. Mając na względzie powyższe ustalenia organ podzielił stanowisko wyrażone w decyzji I instancji, w zakresie uznania nierzetelności prowadzonej przez stronę w 2010 r. podatkowej księgi przychodów i rozchodów oraz konieczności określenia podstawy opodatkowania w drodze szacowania, zgodnie z art. 23 § 1 pkt 2 O.p. Organ wyjaśnił, że w zapadłych w niniejszej sprawie wyrokach NSA oraz WSA w Łodzi mając na uwadze obowiązujący w dacie wydawania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...].07.2015 r. art. 23 § 4 Ordynacji podatkowej oraz ówczesne brzmienie przepisu art. 23 § 3 ww. ustawy, zawarły wytyczne skierowane do organów podatkowych, wskazujące na nieodzowność właściwego wykazania braku możliwości zastosowania jednej z metod wymienionych w art. 23 § 3 Ordynacji podatkowej, w szczególności metody porównawczej wewnętrznej i metody porównawczej zewnętrznej oraz przedstawienia szczególnie uzasadnionych przyczyn, umożliwiających oszacowanie podstawy opodatkowania w oparciu o metodę nie wymienioną w ustawie. Organ wskazał, że z 1 stycznia 2016 r. zmieniona została treść art. 23 § 3 Ordynacja podatkowa, natomiast § 4 tego przepisu został uchylony. W wyniku dokonanej z 01.01.2016 r. nowelizacji ustawy Ordynacja podatkowa, tj. zmiany brzmienia art. 23 § 3 i uchylenia art. 23 § 4, wskazane w ustawie metody szacowania nie mają pierwszeństwa w stosunku do innych metod szacowania, a ich zastosowanie nie wymaga uzasadnienia, w tych okolicznościach, zdaniem organu, zmiana stanu prawnego stanowi podstawę do odstąpienia od oceny prawnej wyrażonej w zapadłych w przedmiotowej sprawie wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28.11.2018 r., sygn. akt II FSK 3326/16 i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 29.03.2019 r., sygn. akt I SA/Łd 124/19, w zakresie, w jakim orzeczenia te obligowały w przedmiotowej sprawie organy podatkowe do priorytetowego traktowania metod oszacowania podstawy opodatkowania wskazanych w poszczególnych punktach przepisu art. 23 § 3 Ordynacji podatkowej, względem innych metod szacowania, niewymienionych w ww. ustawie. W ocenie organu stanowisko takie pozostaje również w zgodzie z art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Organ odwoławczy podzielił stanowisko wyrażone w decyzji z [...].11.2019 r., iż dokonana analiza metod szacowania ujętych w art. 23 § 3 pkt 1-6 Ordynacji podatkowej i braku możliwości ich zastosowania dobitnie wykazała, iż jedynie inny sposób oszacowania podstawy opodatkowania dać mógł oczekiwany przez ustawodawcę rezultat, zgodny z dyspozycją art. 23 § 5 tejże ustawy. Organ wyjaśnił jednocześnie, że ustalony w sprawie określony poziom stosowanych marż nie miał za zadanie odtworzenie rzeczywistej wielkości sprzedaży dokonanej przez stronę w 2010 roku, gdyż celem oszacowania podstawy opodatkowania wynikającym z art. 23 § 1 i § 5 Ordynacji podatkowej nie jest zastąpienie przez organ podatkowy podatnika w wykonywaniu jego obowiązków, a tylko jego konsekwencją jest określenie jedynie przybliżonej i prawdopodobnej wartości dochodu. W konsekwencji organ odwoławczy przyjął, za organem I instancji, że osiągnięty przez stronę w 2010 roku przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej wynosi 892.973,53 zł i uwzględnia zawarte w zaskarżonej decyzji dalsze obliczenia prowadzące do ustalenia podatku należnego w wysokości 36.116,00 zł. W skardze do sądu administracyjnego J. I. wniosła o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z [...] podnosząc zarzuty naruszenia przepisów art. 23 § 3 i 5, art. 121 § 1, art. 122, art. 187 i art. 191 ustawy Ordynacja podatkowa. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik strony skarżącej podniósł, że przy dokonywaniu obliczeń wykorzystano dane z paragonów fiskalnych wystawionych jedynie w wybranych dniach listopada i grudnia 2010 r., a nie z wszystkich paragonów z tego okresu, co skutkować ma brakiem wszechstronnego i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego. Stwierdzono, że brak było odpowiedniego materiału do zastosowania wykorzystanej metody oszacowania podstawy opodatkowania. Zdaniem pełnomocnika organy podatkowe w niewystarczający sposób uzasadniły szacowanie wybraną metodą indywidualną, która nie zbliża się do rzeczywistej podstawy opodatkowania i jest oparta na nierealnych założeniach, nieuwzględniających sprzedaży kilku sztuk tego samego towaru w ramach tzw. "wielopaków", przez co akcentowany ma być fakt, że różnica w cenie sprzedaży tego samego towaru różni się od siebie nawet o kilkaset procent. Ponadto podkreślono w skardze, że zmiana przepisu art. 23 § 3 O.p., która zaszła z 01.01.2016 r. nie wpływa na możliwość zastosowania przez organ metody szacowania podstawy opodatkowania, z uwagi na obowiązujący art. 23 § 5 O.p. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zaskarżona decyzja podlega uchyleniu. Podstawę rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy upatruje w art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) - dalej "p.p.s.a." wywodząc, że w związku ze zmianą stanu prawnego z dniem 1 stycznia 2016r. mocą ustawy z dnia 10 września 2015r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015r., poz. 1649) organy są uprawnione do odstąpienia od oceny prawnej wyrażonej w zapadłych w przedmiotowej sprawie wyrokach NSA z dnia 28 listopada 2018r., sygn.. akt II FSK 3326/16 i WSA w Łodzi z dnia 29 marca 2019r., sygn. akt I SA/Łd 124/19. Zdaniem sądu powyższa wykładnia art. 153 p.p.s.a. jest bezzasadna. Zgodnie z cytowanym przepisem ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Prawidłowe i zgodne z zasadami logiki odkodowanie znaczenia cytowanego przepisu wskazuje, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniach sądowych przestają wiązać, jeśli stan prawny ulegnie zmianie już po wydaniu tych orzeczeń. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie cytowane wyroki zapadły już po wskazanej wyżej zmianie ustawy. Oznacza to, że sądy rozpoznające sprawę znały treść Ordynacji podatkowej w brzmieniu sprzed i po 1 stycznia 2016r. i z przyczyn wskazanych w uzasadnieniach orzeczeń zdecydowały się na wyrażenie oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, kierując je do organów podatkowych ponownie rozpatrujących wymiar podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2010 w stosunku do skarżącej J. I. Ocena i wskazania te mają, w świetle treści cytowanego art. 153 p.p.s.a., charakter wiążący, gdyż po ich wyrażeniu stan prawny (ustawa) nie uległ zmianie. Dlatego uznać należy, że odejście przez organ II instancji od oceny prawnej wyrażonej w cytowanych orzeczeniach sądowych jest nieuprawnione. Z powyższych względów sąd w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę nie podzielił stanowiska orzeczniczego zaprezentowanego w nieprawomocnym wyroku WSA w Łodzi z dnia 18 sierpnia 2020r., sygn. akt I SA/Łd 60/20 dotyczącym podatku od towarów i usług za grudzień 2010r. Stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia przez organy administracyjne zasady związania oceną prawną wyrażoną w wyroku sądu. Naruszenie to powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji (por. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2006 r., I FSK 506/05, LEX nr 187499). W toku ponowionego postępowania organ odwoławczy uwzględni powyższe stanowisko orzecznicze, czego konsekwencją musi być respektowanie oceny i wskazań zawartych w cytowanych wyrokach sądowych. Jednocześnie organ odwoławczy we własnym zakresie rozważy celowość ponownego przekazywania sprawy do organu I instancji. Mając na uwadze powyższe okoliczności na podstawie art. 145 § 1 punkt 1 litera c i art. 200 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji. m.m.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło