I SA/Łd 580/16

Dnia 12 sierpnia 2016 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od wpisu od skargi w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku Nr [...], UNP: [...] w przedmiocie: określenia zobowiązania podatkowego w od towarów i usług za poszczególne miesiące 2009 roku p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu M. K. prawa pomocy poprzez zwolnienie od wpisu od skargi. W dniu 25 maja 2016 roku M. K. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...] roku określającą skarżącemu wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2009 roku W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 20.398 zł podatnik wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od obowiązku jego uiszczenia. W złożonym na urzędowym formularzu PPF oświadczeniu o stanie rodzinnym majątku i dochodach oraz dołączonym do niego piśmie procesowym wskazał, że nie prowadzi działalności gospodarczej, nie uzyskuje jakichkolwiek dochodów jednak nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Pozostaje w związku małżeńskim jednak posiada z żoną rozdzielność majątkową i pozostaje w separacji faktycznej ich kontakty są sporadyczne i ograniczają się do załatwiania formalności związanych z łącząca ich więzią prawną. W ocenie pełnomocnika wnioskodawcy w związku z zupełnym i trwały rozkładem pożycia małżeńskiego między wnioskodawcą i jego żoną nie ma już rodziny, a zatem po stronie jego żony brak jest obowiązku przyczyniania się do zaspokajania jej potrzeb zgodnie z art. 27 k.r.o. Jedyny majątek będący własnością skarżącego stanowi garaż o powierzchni 20 m2. Nieruchomość stanowiąca miejsce zamieszkania skarżącego jest własnością jego teściowej, która umożliwia mu czasowe w niej przebywanie. Wnioskodawca wskazał, że od teściowej uzyskuje on pomoc w postaci środków żywności, czystości i ubrań. Do wniosku skarżący dołączył kserokopie zeznań podatkowych za lata 2013 i 2014, z których wynika, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w latach tych odnotował straty odpowiednio w wysokości 186.753 zł oraz 18.922 zł, a także listę tytułów wykonawczych wystawionych przeciwko skarżącemu przez urząd skarbowy na łączną kwotę 11.786.183 zł. Zarządzeniem z 13 lipca 2016 roku pełnomocnik podatnika został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: nadesłanie umowy małżeńskiej ustanawiającej rozdzielność majątkową z żoną wnioskodawcy, udokumentowanie wysokości miesięcznych kosztów utrzymania gospodarstwa domowego wnioskodawcy, oraz wskazanie kto ponosi koszty tych opłat, uprawdopodobnienie, że teściowa wnioskodawcy ponosi koszty jego utrzymania oraz posiada środki umożliwiające poniesienie tych wydatków, w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi pełnomocnik wnioskodawcy nadesłał kopię umowy majątkowej małżeńskiej zawartej przez skarżącego i jego żonę o wyłączeniu wspólności ustawowej z 26 marca 2007 roku, a także oświadczenie teściowej wnioskodawcy, w którym wskazała, że ponosi koszty utrzymania skarżącego ze swojej emerytury, której kwoty nie wskazała. Udokumentowane miesięczne koszty utrzymania mieszkania teściowej wnioskodawcy zamykają się kwota ok. 360 zł (czynsz, prąd, gaz). Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek nie jest zasadny. Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm.) dalej "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi (pismo procesowe z 4 lipca br. k.- 22 akt ), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. W złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący nie udzielił, żadnych informacji dotyczących posiadanych na utrzymanie dochodów oświadczył, że nie uzyskuje dochodów oraz nie posiada żadnego istotnego majątku. Co do działalności, będącej źródłem zobowiązania podatkowego objętego decyzją, skarżący wskazał, że w latach 2013–2014 przynosiła mu tylko straty (w zaokrągleniu odpowiednio 187 tys. i 19 tys. zł) i działalności tej obecnie już nie prowadzi. Utrzymuje się wyłącznie dzięki wsparciu w postaci świadczeń w naturze otrzymywanych od rodziny, przy czym faktycznego wsparcia udziela mu teściowa, w której mieszkaniu zamieszkuje bowiem z żoną pozostaje w ustroju rozdzielności majątkowej i separacji faktycznej "ich kontakty są sporadyczne i ograniczają się do załatwiania formalności związanych z łącząca ich więzią prawną". Na wezwanie referendarza sadowego skarżący udokumentował co prawda miesięczne koszty utrzymania mieszkania teściowej na poziomie 360 zł i nadesłał oświadczenie matki żony, iż to ona ponosi opłaty i pozostałe koszty utrzymania skarżącego w postaci wyżywienia środków czystości i ubrań. Jednak mimo wystosowanego w tym zakresie wezwania okoliczności tej nie uprawdopodobnił. Nie przedstawił informacji dotyczących wysokości emerytury teściowej , przelewów z konta bądź informacji wskazujących jej stan majątkowy pozwalających na przyjęcie, że faktycznie dysponuje ona możliwościami ponoszenia co miesiąc od dłuższego czasu tak znaczących wydatków. W tym miejscu należy podkreślić, że rzeczą strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest wiarygodne wykazanie rzeczywistej sytuacji życiowej, materialnej, która zrealizuje ustawowe przesłanki przyznania tego prawa. Wiarygodne wykazanie rzeczywistej sytuacji materialnej wymaga co do zasady, wiarygodnego wykazania ponoszonych wydatków niezbędnego utrzymania oraz takiegoż wykazania rzeczywiście posiadanych środków finansowych służących ich poryciu z podaniem źródła ich pochodzenia. Postawa skarżącego w przedmiotowym postępowaniu oraz w sprawie I SA/Łd 40/16, w których konsekwentnie odmawia udzielenia jakichkolwiek informacji dotyczących sytuacji majątkowej i finansowej członków rodziny, na których utrzymaniu się znajduje czyni jego twierdzenia o braku środków umożliwiających pokrycie kosztów postępowania całkowicie gołosłownymi. W rozstrzyganej sprawie bez znaczenia dla oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy pozostaje zawarcie przez skarżącego umowy majątkowej małżeńskiej, a także deklarowana przez podatnika separacja faktyczna z żoną. W orzecznictwie NSA konsekwentnie zwraca się uwagę, że przy badaniu przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należy wziąć pod uwagę, że zgodnie z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej (por. postanowienie NSA z 6 października 2004 r., GZ 71/04, czy też postanowienie NSA z 25 października 2011 r., II FZ 627/11; CBOSA). W postępowaniu w przedmiocie prawa pomocy w sprawie skarżącego sygn. akt I SA/Łd 40/16 WSA podkreślił, że również w razie ustanowienia rozdzielności majątkowej (czy nawet prowadzenia odrębnych gospodarstw domowych), małżonkowie nadal są zobowiązani do zaspokajania potrzeb założonej przez nich rodziny, co wpływa na indywidualną sytuację majątkową jej członków. Badając oświadczenia wnioskodawcy referendarz jest uprawniony do ich oceny pod kątem wiarygodności. Nie jest zatem zobowiązany przyjmować bezkrytycznie wszystkich wyjaśnień strony, lecz może je oceniać przez pryzmat logiki i doświadczenia życiowego. Wskazać należy, że skarżący tak w 2009 r., jak i później, prowadził działalność stosunkowo znacznych rozmiarów. Z akt administracyjnych spraw toczących się przed tutejszym sądem, dotyczących zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za 2011 r. wynika, że skarżący osiągnął jeszcze w tym okresie udokumentowaną sprzedaż na poziomie ponad 11 mln zł (sprawy I SA/Łd 1193/15 i I SA/Łd 1194/15). Doświadczenie życiowe podpowiada, że przedsiębiorca prowadzący działalność o takiej skali powinien, nawet po kilku latach, dysponować większym majątkiem, niż tylko garażem. Skarżący ani we wniosku, ani w swoich wyjaśnieniach, nie wskazał co stało się ze zgromadzonym przez niego majątkiem. Konsekwentnie też odmawia udzielenia informacji na temat sytuacji majątkowej członków swojej rodziny (żony i teściowej), choć doświadczenie życiowe podpowiada, że mogły stać się one beneficjentami jego gospodarczej i finansowej prosperity i majątek ten stanowi obecnie źródło utrzymania rodziny. Tezę te wzmacnia dodatkowo okoliczność, że we wszystkich toczących się przed tutejszym sądem postępowaniach wnioskodawca mimo swojej tragicznej sytuacji finansowej jest reprezentowany przez fachowego pełnomocnika z wyboru, a w sprawie sygn. akt I SA/Łd 40/16 nie dysponując żadnym majątkiem ani możliwościami sfinansowania kosztów postępowania po prawomocnej odmowie udzielenia prawa pomocy uiścił wpis od skargi w wysokości 15.000 zł. Uwzględniając powyższe oraz treść art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało uznać, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z uwagi na powyższe w sprawie brak jest podstaw do uwzględnienia jego wniosku i przyznania mu prawa pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. Ake.