I SA/Łd 598/03
WyrokWSA w Łodzi2004-04-07
Skład orzekający: M. Zirk-Sadowski, J. Brolik, P. Chmielecki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka cywilna może obniżyć podatek należny o podatek naliczony na podstawie faktur, na których jako nabywca figuruje jeden ze wspólników, jeśli z całokształtu okoliczności wynika, że to spółka nabyła usługę i wykorzystywała ją w swojej działalności opodatkowanej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że formalna wadliwość faktur, na których jako nabywca figuruje wspólnik, a nie spółka cywilna, nie pozbawia spółki prawa do odliczenia podatku naliczonego, jeśli z całokształtu okoliczności wynika, że to spółka nabyła usługę, opłacała ją i wykorzystywała w swojej działalności opodatkowanej. Kluczowe jest rzeczywiste przeznaczenie i wykorzystanie usługi, a nie jedynie formalne wskazanie na fakturze.Stan faktyczny
Spółka cywilna obniżyła podatek należny o podatek naliczony na podstawie faktur za wynajem lokalu użytkowego i zakup paliwa, na których jako nabywca figuruje jeden ze wspólników (E. K.), a nie spółka. Organy podatkowe zakwestionowały to odliczenie, wskazując na formalne niezgodności faktur z przepisami. Spółka argumentowała, że mimo formalnego wskazania wspólnika, to spółka była faktycznym najemcą lokalu, dokonywała wpłat i wykorzystywała lokal w swojej działalności gospodarczej. Izba Skarbowa utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji, umarzając jedynie postępowanie w części dotyczącej dodatkowego zobowiązania podatkowego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję Izby Skarbowej w Ł. oraz poprzedzającą ją decyzję Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł.-B. i zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz strony skarżącej kwotę 10 zł tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA M. Zirk-Sadowski, Sędziowie J. Brolik (spr.), P. Chmielecki, Protokolant K. Brykalska-Stępień, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi E. K., M. R. na decyzję Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące podatkowe od XI.2001 r. do III.2002 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł.-B. z dnia [...] Nr [...] 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz strony skarżącej kwotę 10 zł, tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego.
W wyniku przeprowadzonej kontroli podatkowej za miesiące listopad 2001 r. - marzec 2002 r. Pierwszy Urząd Skarbowy Ł.-B. ustalił, iż Spółka cywilna A obniżyła podatek należny o podatek naliczony na podstawie faktur wystawionych przez Administrację Nieruchomości Ł.-B. B dla pani E. K. za wynajem lokalu użytkowego (NIP umieszczony na fakturze jest NIP-em Spółki). Podobnie Spółka obniżyła podatek należny zawarty w fakturach wystawionych przez C S.A. dla pani E. K. za zakup paliwa (NIP umieszczony na fakturze jest NIP-em tej osoby fizycznej).
Wobec powyższego Urząd w dniu [...] wydał decyzję, w której określił Spółce w podatku od towarów i usług za listopad 2001 r. kwotę do przeniesienia na następny miesiąc w wysokości 1.041zł, zobowiązanie podatkowe za miesiące grudzień 2001 r. - marzec 2002 r. łącznie w wysokości 2.226 zł, zaległość podatkową za w/w miesiące łącznie w wysokości 1.648 zł, odsetki za zwłokę wyliczone na dzień wydania decyzji łącznie w wysokości 227,50 zł oraz ustalił dodatkowe zobowiązanie podatkowe łącznie w kwocie 493 zł. W uzasadnieniu decyzji Urząd podał wszystkie zakwestionowane faktury, które nie uprawniały Spółki do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony.
Od w/w decyzji Spółka złożyła odwołanie do Izby Skarbowej w Ł., w którym wystąpiła o jej uchylenie w całości "z uwagi na nie uwzględnienie stanu faktycznego sprawy". Zaskarżonej decyzji Spółka zarzuciła naruszenie art. 121 § 1, art. 122 oraz art. 125 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Do odwołania Spółka dołączyła umowę najmu lokalu, zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej z dnia [...] nr [...] oraz kopie dowodów wpłat czynszu za lokal. W uzasadnieniu Spółka wyjaśniła, iż umowa najmu lokalu została podpisana przez panią E. K. jako osobę reprezentującą najemcę, tj. s.c. A. Powodem wpisania pani E. K. do umowy był, podniesiony przez wynajmującego, brak zdolności spółki cywilnej do wystawienia weksla, jako zabezpieczenia ewentualnych należności czynszowych. Strona podkreśliła, iż wpłat z tytułu czynszu za lokal dokonuje zawsze Spółka A wpisując swój numer NIP-u, ponadto przedmiotowy lokal wykorzystywany jest wyłącznie dla potrzeb prowadzonej działalności gospodarczej.
W wyniku postępowania odwoławczego Izba Skarbowa w Ł. decyzją z dnia [...] Nr [...] uchyliła decyzję Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł.-B. z dnia [...] [...] w części dotyczącej ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego w wysokości 493 zł i w tej części umorzyła postępowanie w sprawie, w pozostałej części utrzymała w mocy w/w decyzję Urzędu.
Na powyższą decyzję Izby Spółka złożyła skargę do sądu administracyjnego.
W skardze Spółka wnosi o uchylenie decyzji w części dotyczącej odmowy prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony na podstawie faktur wystawionych przez Administrację Nieruchomości B z tytułu najmu lokalu użytkowego przy ul. A 2 w Ł. Zaskarżonej decyzji Spółka zarzuca naruszenie art. 121 § 1, art. 122 oraz art. 125 ustawy Ordynacja podatkowa oraz konstytucyjnej zasady sprawiedliwości społecznej. W uzasadnieniu skargi Strona Skarżąca podkreśla, że w umowie najmu przedmiotowego lokalu z dnia 16 października 2000 r. nr [...] jako najemca widnieje Pani E. K. - nr wpisu do ewidencji działalności gospodarczej [...] - jest to numer ewidencyjny Spółki A. Zgodnie z w/w umową najemca zobowiązuje się do prowadzenia w wynajmowanym lokalu działalności: handel książkami i artykułami papierniczymi, a przedmiotowa umowa ze strony najemcy została podpisana przez E. K. A s.c., ul. A 2, [...] Ł.. Podatnik dodatkowo podnosi, że lokal przy ul. A 2 w Ł. jest siedzibą i jedynym miejscem prowadzenia działalności gospodarczej przez Spółkę A oraz, iż to Spółka dokonywała zawsze wpłat z tytułu czynszu za ten lokal. Zdaniem Strony powyższe bezspornie świadczy o tym, że Spółka A jest najemcą w/w lokalu, a tym samym była uprawniona do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony na podstawie faktur wystawionych przez Administrację Nieruchomości B z tytułu najmu przedmiotowego lokalu.
Zdaniem organów podatkowych.
Stosownie do art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym (Dz. U. nr 11, poz. 50 z późn. zm.) podatnik ma prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług. Zgodnie z ust. 2 art. 19 w/w ustawy kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku określonych w fakturach stwierdzających nabycie towarów lub usług.
Ustawodawca w art. 32 ust. 5 ustawy o VAT udzielił delegacji ustawowej Ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych do określenia szczegółowych zasad wystawiania faktur, danych, które powinny zawierać, oraz sposobów i okresu ich przechowywania. Wykonując delegację ustawową Minister Finansów wydał w dniu 22 grudnia 1999 r. rozporządzenie w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 109, poz. 1245 z późn. zm.). W § 37 w/w rozporządzenia Ministra Finansów zostały wymienione obligatoryjne elementy, które powinna zawierać faktura stwierdzająca dokonanie sprzedaży. W punkcie 1 i 2 powyższego przepisu są wymienione w szczególności: imiona i nazwiska lub nazwy bądź nazwy skrócone sprzedawcy i nabywcy oraz ich adresy, a także numery identyfikacji podatkowej lub numery tymczasowe sprzedawcy i nabywcy.
Podatnik chcąc obniżyć kwotę podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług, musi posiadać oryginał faktury, która posiada elementy wymienione w § 37 rozporządzenia. Wynika z tego, iż to podatnik musi występować na fakturze jako nabywca, a nie może to być inny podmiot.
W przedmiotowej sprawie Podatnik (spółka cywilna - A - M. R., E. K.), który obniżył podatek należny o podatek naliczony zawarty w fakturach wystawionych przez Administrację Nieruchomości Ł.-B. B, nie figurował w tych fakturach jako nabywca, bowiem jako nabywca figuruje pani E. K. (jeden ze wspólników Spółki A).
Reasumując należy stwierdzić, iż w w/w fakturach jako nabywca występuje inny podmiot niż Spółka A.
Wobec powyższego Izba Skarbowa w Ł. stwierdza, iż takie faktury nie uprawniają Skarżącej Spółki do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego zawartego w spornych fakturach. Tym samym, w ocenie Izby, nie doszło do naruszenia przepisów art. 121 § 1, art. 122 oraz art. 125 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa oraz konstytucyjnej zasady sprawiedliwości społecznej. Stan faktyczny w analizowanej sprawie został bowiem wyjaśniony w sposób nie budzący wątpliwości.
Zdaniem Izby Skarbowej w Ł., skoro jako nabywca usług w zakwestionowanych fakturach figuruje pani E. K., to w świetle w/w przepisów prawa materialnego Spółka A nie miała prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony zawarty w tych fakturach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Nie ulega wątpliwości, że p. E. K. jest współwłaścicielem spółki cywilnej A (i obejmuje 99% udziału w tej spółce). Zgodnie z art. 865 § 1 kodeksu cywilnego każdy ze wspólników jest uprawniony i zobowiązany do prowadzenia spraw spółki. W spornej (co do konsekwencji podatkowych w sprawie) umowie najmu po stronie najemcy figuruje wprawdzie (formalnie) nazwisko wspólniczki K. jednakowoż w połączeniu z numerem administracyjnej ewidencji działalności gospodarczej wskazującym na spółkę cywilną A. Organy podatkowe nie przeczą (nawet), że powodem tego rodzaju sformułowania i podpisania umowy był - jak tłumaczy strona - podnoszony przez wynajmującego zarzut braku zdolności wekslowej spółki cywilnej niezbędnej dla zabezpieczenia - przez wystawienie weksla - wykonania umowy. Ponadto. Jak to przyznają ekspresis verbis organy podatkowe faktury z tytułu przedmiotowej umowy najmu każdorazowo wskazywały Numer Identyfikacji Podatkowej (skarżącej) spółki cywilnej A, wpłat czynszu za najem lokalu dokonywała spółka. W lokalu użytkowym stanowiącym przedmiot rozważanego najmu prowadzona była opodatkowana działalność spółki cywilnej A. Z powyższego wynika więc niewątpliwie, że spornego odliczenia podatku naliczonego dokonywała prowadząca w przedmiocie najmu działalność opodatkowaną spółka cywilna - wskazana (jej) numerem ewidencyjnym przy zawarciu umowy oraz Numerami Identyfikacji Podatkowej przy wykonywaniu umowy - w tym w szczególności na fakturach VAT wystawionych przez wynajmującego.
W świetle przytoczonych powyżej okoliczności formalne, imienne wskazanie w umowie pani K. (która i tak, zgodnie z art. 865 § 1 kc była uprawniona do prowadzenia spraw spółki) nie tworzy uzasadnionych wątpliwości przy prawidłowej ocenie, że sporna umowa zawarta i wykonana była przez skarżącą spółkę cywilną i że usługę najmu nabyto dla działalności opodatkowanej spółki cywilnej A. Podstawową racjonalizacją, prawnym przeznaczeniem i uzasadnieniem powoływanego przez organy podatkowe § 37 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym w nawiązaniu do art. 19 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym jest, aby podatku naliczonego z danego nabycia nie odliczał podmiot, który nie nabył konkretnego towaru lub usługi w związku z własną działalnością opodatkowaną. Okoliczności sprawy niniejszej wskazują, że analizowana umowa (formalnie) podpisana została przez wspólniczkę uprawnioną do prowadzenia spraw spółki, jednakże w rzeczywistości i w istocie rzeczy usługę najmu nabyła, opłacała i przedmiotowo wykorzystywała skarżąca spółka cywilna A - dla wykonania (własnej) działalności gospodarczej opodatkowanej w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług.
Z tych powodów, w rozważonym powyżej spornym zakresie Sąd uznał, że w badanym samoobliczeniu podatku nie doszło do naruszenia art. 19 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym z uwagi na to, że dostrzeżona przez organy podatkowe formalna wadliwość faktur VAT nie miała wpływu na rzetelność i zgodność z prawem rozliczenia podatku naliczonego.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. a i art. 135 ustawy z dnia 30.VIII.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu podatkowego I instancji.
Sąd nie orzekł w trybie art. 152 (cyt.) ustawy z uwagi na to, że sporna, zaskarżona decyzja do czasu wyrokowania została (już) wykonana.
jz/
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło