I SA/Łd 6/15

Dnia 24 lutego 2015 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. M. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 rok od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu M. M. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W dniu 10 grudnia 2014 roku M. M. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...] roku ustalającą skarżącemu zobowiązanie podatkowe w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 rok od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 2.000 zł skarżący zwrócił się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym na urzędowym formularz PPF oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, nie posiada żadnego majątku, nie prowadzi już działalności gospodarczej i znajduje się na utrzymaniu rodziców, a należące do niego rachunki bankowe zostały zajęte w toku postępowania egzekucyjnego. Skarżący oświadczył, że zamieszkuje w mieszkaniu będącym własnością jego matki. Z uwagi na fakt, że oświadczenie wnioskodawcy zawarte w formularzu PPF było niepełne nie wskazywało bowiem w ogóle ponoszonych kosztów utrzymania, ani wysokości dochodów rodziców, na których utrzymaniu pozostaje wnioskodawca został on zobowiązany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: nadesłanie odpisu zeznania podatkowego za 2013 rok; udokumentowanie wysokości miesięcznych kosztów utrzymania gospodarstwa domowego wnioskodawcy oraz sytuacji majątkowej i wysokości dochodów rodziców skarżącego, w terminie 10 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie skarżący nadesłał kopię zeznania podatkowego za 2013 rok, z której wynika, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie pośrednictwa pieniężnego uzyskała dochód w wysokości 9.380 zł. Oświadczył także, że rodzice nie udostępnili mu informacji na temat swojej sytuacji majątkowej co nie powinno negatywnie rzutować na rozpoznanie wniosku o prawo pomocy. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek skarżącego nie jest zasadny. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej "p.p.s.a." prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 p.p.s.a.). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (punkt 4 formularza PPF), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. Należy jeszcze podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. We wniosku o przyznanie prawa pomocy M. M. wskazał, jedynie, że zamieszkuje w lokalu będącym własnością jego matki, nie posiada żadnego majątku, nie prowadzi już działalności gospodarczej i znajduje się na utrzymaniu rodziców, a należące do niego rachunki bankowe zostały zajęte w toku postępowania egzekucyjnego. Skarżący nie wywiązał się z nałożonych na niego wezwaniem z 26 stycznia 2014 roku obowiązków, w żaden sposób nie udokumentował wysokości ponoszonych wydatków mieszkaniowych, nie przedstawił także informacji dotyczących sytuacji majątkowej oraz dochodów rodziców na których utrzymaniu się znajduje. Jednocześnie pełnomocnik wnioskodawcy stoi na stanowisku, że odmowa udostepnienia informacji dotyczących sytuacji materialnej rodziców wnioskodawcy nie powinna rzutować negatywnie na rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy. Ze stanowiskiem tym nie sposób się zgodzić. Skarżący jest osobą nie posiadającą żadnych dochodów utrzymującą się z pomocy rodziny, dlatego wskazać należy, iż stosownie do art. 87 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r., poz. 788) – dalej "k.r.o."rodzice i dzieci zobowiązani są do wzajemnej pomocy i alimentacji. Powyższy obowiązek obejmuje także obowiązek w zakresie ponoszenia kosztów sądowych. Analizując sytuację materialną skarżącego uwzględnić należy brzmienie art. 133 k.r.o., który wskazuje, że rodzice są obowiązani do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. Poza wskazanym wyżej wypadkiem uprawnionym do świadczeń alimentacyjnych jest tylko ten, kto znajduje się w niedostatku. Rodzice mogą uchylić się od świadczeń alimentacyjnych względem dziecka pełnoletniego, jeżeli są one połączone z nadmiernym dla nich uszczerbkiem lub jeżeli dziecko nie dokłada starań w celu uzyskania możności samodzielnego utrzymania się. Przy czym w literaturze wskazuje się, że pojęcie "nadmiernego uszczerbku" należy łączyć z zaspokajaniem potrzeb uprawnionego oraz najbliższej rodziny. Natomiast oceny, czy w danej sytuacji mamy do czynienia z nadmiernym uszczerbkiem, należy dokonywać w każdym konkretnym przypadku, przy uwzględnieniu aktualnego stanu majątkowego zobowiązanego do alimentacji i jego możliwości płatniczych, a także prognozy na przyszłość (por. Jolanta Zatorska "Komentarz do zmiany art. 133 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wprowadzonej przez Dz. U. z 2008 r. Nr 220 poz. 1431" komentarz LEX/el.2011 publ. LEX). Należy podkreślić ponadto, że obowiązek alimentacyjny rodziców na rzecz dzieci nie jest ograniczony w czasie. W świetle powyższego, ponieważ skarżący, jak sam wskazał, pozostaje na utrzymaniu rodziców, dokonując oceny sytuacji materialnej skarżącego, nie sposób pominąć sytuacji materialnej jego rodziców. W tym miejscu należy wskazać, iż w wypadku, gdy oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżącego okaże się niewystarczające dla oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego, rodzinnego i możliwości płatniczych bądź wzbudza wątpliwości strona jest obowiązana złożyć dodatkowe oświadczenia lub dokumenty źródłowe. Skarżący nie wywiązał się z nałożonych na niego obowiązków w złożonym oświadczeniu w ogóle nie wykazał ponoszonych kosztów niezbędnego utrzymania nie przedstawił także stanu majątkowego i możliwości płatniczych rodziców, na których utrzymaniu się znajduje. W tej sytuacji brak jest możliwości przeprowadzenia całościowej oceny sytuacji rodzinnej, majątkowej i możliwości płatniczych skarżącego w celu ustalenia czy rzeczywiście obiektywnie odpowiada ona przesłankom uzasadniającym przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Skoro skarżący twierdz, iż jego źródłem utrzymania jest pomoc rodziny, a obecnie potrzebuje pomocy państwa w zakresie realizacji swoich praw to koniecznym jest ocena czy pomoc rodziny udzielana skarżącemu jest wystarczająca dla pokrycia kosztów sądowych w przedmiotowym postępowaniu. Dopiero ustalenie, że ani samodzielnie, ani przy pomoc rodziny nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych bez uszczerbku koniecznego utrzymania pozwalałaby rozstrzygnąć o możliwości pomocy z budżetu państwa. Trzeba także podkreślić, iż przyznanie prawa pomocy następuje na wniosek strony zatem to w jej interesie leży całościowe przedstawienie swojej rzeczywistej sytuacji rodzinnej, majątkowej i możliwości płatniczych. W przeciwnym razie musi się ona liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami. Skarżący nie udzieli natomiast w zasadzie żadnych informacji pozwalających ustalić koszty utrzymania jego i jego rodziny, nie wskazał źródeł pokrycia tych wydatków, wobec powyższego uczynił niemożliwym weryfikację jego twierdzeń o trudnej sytuacji materialnej i braku jakichkolwiek środków finansowych, z których mogłyby zostać pokryte należności sądowe. Uwzględniając powyższe oraz treść art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało uznać, że wnioskodawca nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. Ake.