I SA/Łd 605/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Cisowska – Sakrajda po rozpoznaniu w dniu10 października 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. J. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi D. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn postanawia: odmówić przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wyrokiem z dnia 4 września 2012r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę D. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn. W dniu 24 września 2012r. skarżąca złożyła pismo zawierające wnioski o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. We wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku skarżąca wyjaśniła, że z powodu długotrwałej choroby (operacji stawu kolanowego) nie mogła się stawić osobiście na rozprawie, ponieważ od dnia 27 sierpnia 2012r. do chwili obecnej przebywa na zwolnieniu lekarskim. W dniu 18 września 2012r. odebrała pismo od Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. o zajęciu pensji. W związku z tym, że nie otrzymała żadnej informacji o rozstrzygnięciu Sądu, w dniu 18 września 2012r. zadzwoniła do Sądu i została poinformowana przez pracownika Sądu o możliwości przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Do pisma skarżąca załączyła dwa zwolnienia lekarskie obejmujące okres od 27 sierpnia do 14 września 2012r. i od 17 września do 5 października 2012r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Instytucję przywrócenia terminu w postępowaniu sądowoadministracyjnym normują przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. - Dz.U. z dnia 14 marca 2012r. poz. 270), zwanej dalej jako p.p.s.a. Stosownie do treści art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego (art. 86 § 2 p.p.s.a.). Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Wnosząc o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w jego uchybieniu (art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a.). Z treści przywołanych przepisów wynika, że uchybiony termin do dokonania czynności należy przywrócić, jeśli łącznie zostaną spełnione następujące przesłanki: strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu; wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi; jednocześnie z wnioskiem zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin; we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu oraz powstaną ujemne dla strony skutki w zakresie postępowania sądowego. Spośród tych przesłanek w analizowanej sprawie strona uczyniła zadość warunkom dopuszczalności wniosku, ponieważ złożyła go z zachowaniem siedmiodniowego terminu od dnia ustania przeszkody do złożenia takiego żądania. O podjęciu wyroku dowiedziała się w dniu 18 września 2012r., wniosek zaś złożyła w dniu 24 września 2012r. Dopełniła również czynności, której przekroczony termin dotyczy, ponieważ wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu wniosła o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Uchybiła też terminowi do złożenia wniosku, termin ten rozpoczął bowiem swój bieg w dniu 5 września 2012r., a zakończył w dniu 11 września 2012r. Uchybienie terminu powoduje też negatywne skutki, bowiem strona utraciła uprawnienie do zaskarżenia wyroku. Skarżąca nie wykazała natomiast niezbędnej do przywrócenia terminu przesłanki, jaką jest uprawdopodobnienie braku winy w jego uchybieniu, o której mowa w przywołanym wyżej przepisie art. 86 § 1 zdanie 1 ppsa, co oznacza, iż wniosek ten nie mógł zostać uwzględniony. Przy ocenie tej przesłanki, należy brać pod uwagę, co słusznie podkreśla orzecznictwo sądowe i doktryna przedmiotu, obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy (por. postanowienie SN z dnia 7 lutego 2000r., I CKN 1261/99, Biuletyn SN 2000/5/12). Brak winy oznacza, iż do niedochowania terminu doszło pomimo dołożenia przez stronę szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, a jej brak powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z dnia 2 października 2002r., sygn. akt V SA 793/02, M. Praw. 2002, nr 23, s. 1059). Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Do przeszkód tych zalicza się przykładowo pożar, nagłą chorobę uniemożliwiającą wyręczenie się inną osobą (postanowienie NSA z 25 września 1998 r., SA/Łd 575/98, LEX nr 36221, wyrok NSA z dnia 13 października 1999r., III SA 1436/99, LEX nr 40057, wyrok NSA z dnia 25 maja 1998 r., IV SA 2162/96, LEX nr 43285, wyrok NSA z dnia 20 maja 1998 r., I SA/Ka 1718/96, LEX nr 33415, postanowienia NSA z dnia 8 lipca 2008r., II OZ 712/08 i z dnia 9 czerwca 2011r., I OZ 402/1 czy J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2004, s. 149). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Sąd zauważa, iż strona została prawidłowo poinformowana o trybie i sposobie postępowania w razie podjęcia przez Sąd niekorzystnego dla niej rozstrzygnięcia, tj. w razie oddalenia jej skargi. Doręczone skarżącej w dniu 28 lipca 2012r., a więc na ponad miesiąc przed wyznaczonym terminem rozprawy, zawiadomienie o rozprawie wyznaczonej na dzień 4 września 2012r. zawierało bowiem pouczenie o tym, że niestawiennictwo stron nie wstrzymuje rozpoznania sprawy (k. 27), jak i wyraźne pouczenie, że sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku (art. 141 § 2 p.p.s.a.), przy czym oddanie pisma w polskim urzędzie pocztowym lub polskim urzędzie konsularnym jest równoznaczne z wniesieniem go sądu (art. 83 § 3 p.p.s.a.). Pouczenie o tym, że sąd sporządza i doręcza wyrok z uzasadnieniem z urzędu każdej ze stron dotyczyło wyłącznie sytuacji, w której sąd uwzględniłby skargę. Kolejne pouczenie, o tym, że sąd z urzędu w ciągu tygodnia od ogłoszenia wyroku doręczy odpis jego sentencji z pouczeniem o terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia (art. 140 § 2 p.p.s.a.) dotyczyło wyłącznie osób pozbawionych wolności, które z tej przyczyny nie były obecne przy ogłoszeniu wyroku i działających bez pełnomocnika będącego adwokatem lub radcą prawnym (k. 24). W rozpatrywanej sprawie w dniu 4 września 2012r. Sąd podjął wyrok oddalający skargę skarżącej. Oznacza to, iż skarżąca w celu zaskarżenia tego wyroku powinna była, zgodnie z udzielonym jej pouczeniem, złożyć wniosek o sporządzenie jego uzasadniania najpóźniej w dniu 11 września 2012r. (we wtorek). Skarżąca, nie uczestnicząc w rozprawie sądowej, mając jednak świadomość co do sposobu postępowania, powinna była podjąć działania celem ustalenia rozstrzygnięcia w sprawie jej skargi, co uczyniła dopiero w dniu 18 września 2012r., a następnie złożyć wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Skoro jednak tego pomimo pouczenia nie uczyniła w maksymalnym 7 dniowym terminie od dnia rozprawy, to uznać należy, iż nie dochowała należytej staranności. Okoliczności tej nie zmienia niekwestionowana przez Sąd przebyta przez skarżącą operacja kolana, jak i pobyt na zwolnieniu lekarskim. Pomimo bowiem, iż z treści wniosku o przywrócenie terminu oraz załączonych do niego zwolnień lekarskich wynika, iż stan zdrowia skarżącej uzasadnia w dalszym ciągu korzystanie przez nią ze zwolnienia lekarskiego do dnia 5 października 2012r., to stan zdrowia mógł stanowić przeszkodę osobistego stawienia się na rozprawę w dniu 4 września 2012r., nie uniemożliwiał jej jednak poczynienia choćby telefonicznie ustaleń co do rozstrzygnięcia Sądu, a następnie złożenia wniosku o sporządzenie uzasadniania wyroku w ustawowym terminie. Sam fakt przebywania na zwolnieniu lekarskim, jak i przebytej operacji kolana nie oznacza automatycznie uprawdopodobnienia braku winy w opóźnionym dokonaniu czynności procesowej. Choroba strony może być uznana za okoliczność usprawiedliwiającą niezachowanie terminu, ale tylko wówczas, gdy rzeczywiście uniemożliwia podjęcie czynności procesowej. Samo złe samopoczucie strony i odczuwane przez nią dolegliwości, jak również podeszły wiek, nie mogą być potraktowane jako przyczyna usprawiedliwiająca bezczynność strony (por. np. postanowienie NSA z dnia 16 stycznia 2009r., I OZ 966/08). Co istotne pomimo przebywania na zwolnieniu wykonała ona w dniu 18 września 2012r. telefon do Sądu, w dniu 24 września 2012r. złożyła zaś za pośrednictwem poczty wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku i wniosek o przywrócenie terminu do złożenia tego pierwszego wniosku. Okoliczności te świadczą o tym, iż choroba skarżącej nie była tego rodzaju, że stanowiła przeszkodę w złożeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w terminie. Podkreślić też należy, iż choroba kolana nie jest, w przeciwieństwie do zawału czy wylewu, nagłą, a operacja kolana z reguły jest planowana z dużym wyprzedzeniem. Mając świadomość terminu operacji skarżąca, należycie dbająca o swoje sprawy, powinna była tak zorganizować bieg swoich spraw, by w odpowiednim czasie podjąć działania celem powzięcia informacji o treści wyroku, a następnie o terminowym złożeniu wniosku o sporządzenie jego uzasadnienia. Nieistotne przy tym jest, czy powyższych czynności skarżąca dokonywałaby osobiście, czy też korzystając z pomocy innej zaufanej osoby. Złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie jest ani czynnością skomplikowaną, ani czynnością, której należy dokonać w sądzie osobiście. Zauważyć też należy, iż z treści zwolnień wynika, iż skarżąca może chodzić (liczba 2 w rubryce 16 druku zwolnienia, oznaczająca "chory może chodzić"). Podnieść ponadto należy, iż poza powołaniem się na chorobę kolana i przebytą jego operację, skarżąca nie wskazała żadnych innych okoliczności mogących uzasadniać uwzględnienie wniosku, w szczególności świadczących o nagłym ograniczeniu możliwości działania z uwagi na zaistnienie takich okoliczności, że nie mogła się ona wyręczyć inną osobą. Z wniosku o przywrócenie terminu nie wynika też, aby choroba skarżącej miała charakter nagły, uniemożliwiający jej skuteczne podjęcie odpowiednich działań przy pomocy innych osób. Skarżąca nie wykazała także, iż istniała jakakolwiek przeszkoda w uzyskaniu informacji, chociażby za pośrednictwem telefonu o wyniku rozprawy oraz wydanym w dniu 4 września 2012r. wyroku w odpowiednim czasie umożliwiającym jej złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w terminie. Z tych też względów, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w postanowieniu. A.D.