I SA/Łd 610/14

Dnia 13 stycznia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Kubot – Szustowska (spr.) Sędziowie WSA Sędzia WSA Jolanta Rosińska Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2015 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku D. A. o wyłączenie sędziów orzekających w Wydziale I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi w sprawie ze skargi D. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] roku, nr [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2013 rok p o s t a n a w i a: oddalić wniosek. D. A. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] roku w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2013 rok. Pismem z dnia 18 listopada 2014 roku skarżąca wniosła o wyłączenie wszystkich sędziów orzekających w Wydziale I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi od rozpoznawania jej skargi na wspomnianą decyzję. Strona wniosek uzasadniła wskazując, iż w obliczu negatywnych doświadczeń związanych z licznymi sprawami zawisłymi przed sądami powszechnymi i Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, tylko przekazanie jej spraw do sądów z innego województwa pozwoli na obiektywne rozpoznanie jej spraw. Wniosek o wyłączenie sędziów wyznaczonych do rozpoznania sprawy w dniu 18 listopada 2014 roku jest również konieczny z uwagi na zamiar wydania wyroku pod usprawiedliwioną nieobecność skarżącej, jak i zmuszania jej do ustanowienia pełnomocnika, czy złożenia dodatkowych wyjaśnień na piśmie. Uzasadniając wniosek o wyłączenie Sędziego WSA Bożeny Kasprzak skarżąca napisała, że nie uzyskała odpowiedzi na pismo z dnia 12 kwietnia 2014 roku skierowane do Wiceprezesa Sądu Rejonowego dla Ł.-Ś. w Ł. A. R. o wyjaśnienie ewentualnych powiązań rodzinnych pomiędzy Sędziami orzekającymi w sprawach skarżącej. Sędzia Bożena Kasprzak była odpowiedzialna za nadzór nad komornikami sądowymi w okresie kiedy była sędzią sądu powszechnego i – zdaniem skarżącej – jest współodpowiedzialna za przyzwolenie komornikowi na wykonanie niedopuszczalnej egzekucji względem skarżącej w zakresie wydania działki gruntu. W odniesieniu do osoby Sędziego WSA Joanny Grzegorczyk – Drozdy skarżąca zaakcentowała, iż istnieje uzasadnione podejrzenie o bliskich powiązaniach rodzinnych z wskazanym sędzią sądu powszechnego i biegłym sądowym. Wspomniany biegły – zdaniem skarżącej – wydał nieprawdziwe zaświadczenie o stanie zdrowia skarżącej, a sędzia sądu powszechnego, nieprzychylny dla skarżącej wyrok. Natomiast, sędziowie WSA Joanna Tarno i Tomasz Adamczyk oraz Sędzia NSA Bogusław Klimowicz w dniu 27 września 2013 roku na wniosek skarżącej postanowili o zawieszeniu postępowania sądowoadministracyjnego do czasu wydania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. ostatecznej decyzji ustalającej wysokość zobowiązania skarżącej w podatku od nieruchomości za 2007 rok. Następnie Sędzia NSA Bogusław Klimowicz postanowieniem z dnia 13 marca 2014 roku podjął zawieszone postępowanie w sprawie umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za rok 2007, pomimo tego, że SKO nie udowodniło skutecznego doręczenia skarżącej decyzji ustalającej wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 2007, a więc w sytuacji gdy do rozprawy wyznaczonej na dzień 16 czerwca 2014 roku nie ustała przyczyna uzasadniająca zawieszenie postępowania. Sędziowie WSA Paweł Kowalski, Bożena Kasprzak oraz Sędzia NSA Bogusław Klimowicz, nie dysponując dowodami doręczenia ostatecznej decyzji SKO wyznaczyli termin kolejnej rozprawy, pomimo tego, iż nie zobowiązali Kolegium do przedłożenia wiarygodnych dowodów urzędowych świadczących o doręczeniu ostatecznej decyzji ustalającej wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2007 roku, co skarżąca zakwestionowała rzetelnymi dokumentami urzędowymi. Wątpliwości skarżącej budzi wreszcie fakt, że wspomniani sędziowie nie wezwali skarżącej do ustosunkowania się do dokumentów przedłożonych przez Kolegium już po dacie złożenia przez nią wniosku o odroczenie terminu rozprawy wyznaczonej na dzień 6 maja 2014 roku. Wreszcie w sytuacji, gdy skarżąca wnosiła o zmianę kolejnego terminu rozprawy wyznaczonego na dzień 16 czerwca 2014 roku, gdy sąd pouczył ją o możliwości ustanowienia pełnomocnika oraz złożenia dodatkowych wyjaśnień na piśmie na podkreślenie zasługuje – jej zdaniem – fakt, że Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawiera przepisu, który upoważniałby sąd do zmuszenia skarżącej do ustanowienia pełnomocnika czy też ograniczenia prawa do sądu, poprzez możliwość złożenia dodatkowych wyjaśnień na piśmie. Takie zachowanie sędziów świadczy o tym, że dążą oni do wydania wyroku podczas nieobecności skarżącej wykorzystując jej chorobę, gdyż po tylu latach toczących się spraw przed sądami administracyjnymi mają świadomość tego, że skarżąca nie ustanowi pełnomocnika. Zdaniem D. A. wskazani na wstępie sędziowie są do niej uprzedzeni i nie będą potrafili obiektywnie oraz bezstronnie rozpoznać jej sprawy opartej na uznaniu administracyjnym. W dniu 21 listopada 2014 roku Sędzia WSA Tomasz Adamczyk, w dniu 24 listopada 2014 roku Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk – Drozda, w dniu 24 listopada 2014 roku Sędzia NSA Paweł Janicki, w dniu 21 listopada 2014 roku Sędzia NSA Wiktor Jarzębowski, w dniu 21 listopada 2014 roku Sędzia WSA Bożena Kasprzak, w dniu 21 listopada 2014 roku Sędzia NSA Bogusław Klimowicz, w dniu 24 listopada 2014 roku Sędzia WSA Paweł Kowalski, w dniu 25 listopada 2014 roku Sędzia WSA Cezary Koziński, w dniu 21 listopada 2014 roku Sędzia NSA Anna Świderska, w dniu 25 listopada 2014 roku Sędzia WSA Joanna Tarno oraz w dniu 27 listopada 2014 roku Sędzia NSA Teresa Porczyńska złożyli pisemne oświadczenia, że nie są im znane okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności w sprawie. Nadto wskazali, że nie zachodzą podstawy do wyłączenia z mocy ustawy określone w art. 18 P.p.s.a. Na mocy zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 27 listopada 2014 roku skarżąca została wezwana do usunięcia braków formalnych wniosku z dnia 18 listopada 2014 roku o wyłączenie wszystkich sędziów orzekających w Wydziale I WSA w Łodzi od orzekania w niniejszej sprawie, poprzez uprawdopodobnienie przyczyn wyłączenia sędziów: Pawła Janickiego, Wiktora Jarzębowskiego, Cezarego Kozińskiego, Teresy Porczyńskiej, Anny Świderskiej i Bartosza Wojciechowskiego, w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Odpowiadając na powyższe wezwanie, strona w piśmie procesowym z dnia 29 grudnia 2014 roku wyjaśniła, iż Sędzia NSA Teresa Porczyńska oraz Sędziowie WSA Cezary Koziński i Joanna Tarno oddalili jej skargi na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na lata 2006 i 2007, które to wyroki zostały uchylone przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie. Natomiast Sędzia NSA Anna Świderska oraz Sędziowie WSA Joanna Grzegorczyk – Drozda i Paweł Kowalski oddalili wniosek skarżącej o wyłączenie Sędziego WSA Joanny Tarno oraz Sędziów NSA Teresy Porczyńskiej i Wiktora Jarzębowskiego w sprawie dotyczącej podatku od nieruchomości za rok 2011, podczas gdy Sędzia NSA Teresa Porczyńska i Sędzia WSA Joanna Tarno wcześniej zajęły stanowisko w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2006 i 2007. Tymczasem Sędzia WSA Tomasz Adamczyk – zdaniem autorki wniosku – powinien być wyłączony, bowiem odmówił wstrzymania wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego mimo, iż w obrocie prawnym funkcjonowały wyroki NSA wskazujące na naruszenie przepisów prawa w postępowaniu w sprawie zobowiązania w tym podatku za rok 2006 i 2007. Sędziowie WSA Joanna Tarno i Tomasz Adamczyk oraz Sędzia NSA Bogusław Klimowicz postanowieniem z dnia 27 września 2013 roku zawiesili postępowanie z uwagi na fakt niewydania przez SKO w Ł. ostatecznej decyzji ustalającej zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2007 rok. Przy czym postanowieniem z dnia 13 marca 2014 roku Sędzia NSA Bogusław Klimowicz podjął zawieszone postępowanie mimo iż organ nie udowodnił skutecznego doręczenia skarżącej decyzji ustalającej zobowiązanie w podatku od nieruchomości za rok 2007, zatem wspomniany Sędzia podjął zawieszone postępowanie mimo iż przyczyna zawieszenia nie ustała. Uzasadniając wniosek o wyłączenie Sędziego NSA Pawła Janickiego oraz Sędziego WSA Bartosza Wojciechowskiego skarżąca podkreśliła, iż w opisanych okolicznościach Sędziowie ci nie są zdolni w sposób obiektywny rozpoznać sprawy. Kończąc swoje uwagi skarżąca powołała się na wyroki ETPC z dnia 24 lipca 2012 roku, sygn. akt 2999/08 oraz z dnia 4 marca 2014 roku, sygn. akt 36073/04, w których Trybunał zajął jednoznaczne stanowisko, że ten sam sędzia nie może kilka razy rozstrzygać tej samej sprawy, gdyż jest to oczywiste zaprzeczenie bezstronności sądu, co automatycznie przekreśla możliwość uzyskania przez stronę rzetelnego procesu. Reasumując skarżąca stwierdziła, że podniesione okoliczności potwierdzone wiarygodną dokumentacją urzędową świadczą o tym, że sędziowie, których dotyczy wniosek o wyłączenie nie będą w stanie bezstronnie i obiektywnie, bez żadnych uprzedzeń rozpoznać sprawy, która oparta jest na uznaniu administracyjnym. Wyłączenie sędziów zapewni skarżącej rzeczywiste, a nie tylko iluzoryczne prawo do sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o wyłączenie sędziów orzekających w Wydziale I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi nie zasługuje na uwzględnienie. W rozumieniu art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm.) – przywoływanej dalej jako: "P.p.s.a.", sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej (§ 1). Powody wyłączenia trwają także po ustaniu uzasadniającego je małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli (§ 2). Sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (§ 3). Stosownie zaś do brzmienia art. 19 P.p.s.a. niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Skład orzekający w niniejszej sprawie, analizując wniosek skarżącej w kontekście przywołanych przesłanek z art. 18 i 19 P.p.s.a., nie dopatrzył się żadnych okoliczności, które uzasadniałyby jego uwzględnienie. Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Argumenty podnoszone przez skarżącą sprowadzają się w istocie do kwestionowania celowości i prawidłowości rozstrzygnięć procesowych i merytorycznych podejmowanych w toku prowadzonych przez wnioskodawczynię postępowań sądowych. Skarżąca zarzuca bowiem przedwczesne podjęcie zawieszonych sprawy i kierowanie ich na termin rozprawy w sytuacji, gdy – jej zdaniem – nie ustała przyczyna uzasadniająca zawieszenie postępowania, czy też kwestionuje legalność wyroków sądowych, zapadających w jej sprawach, dotyczących ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za poszczególne lata. Rozstrzygnięcia te wbrew stanowisku skarżącej nie mogą – w przekonaniu składu orzekającego – rzutować na ocenę bezstronności sędziego, bowiem prawidłowość ich podjęcia może być kwestionowana jedynie w drodze właściwych środków zaskarżenia, przysługujących stronie w toku postępowania, z których zresztą skarżąca korzysta. Skład orzekający podziela tym samym pogląd zaprezentowany przez Naczelny Sąd Administracyjny, iż nie stanowi uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności przeświadczenie strony co do tego, że sędzia prowadzi proces wadliwie, zwłaszcza nieobiektywnie czy też stronniczo. Podobnie subiektywny pogląd strony co do trafności orzeczenia podjętego z udziałem danego sędziego nie stanowi przesłanki wyłączenia sędziego od rozpoznania danej sprawy (postanowienie NSA z dnia 1 października 2014 roku, II OZ 1008/14, orzeczenia.nsa.gov.pl). Dodać trzeba, że skarżąca błędnie ocenia intencje sędziów pouczających ją o możliwości ustanowienia pełnomocnika w sprawie, zwłaszcza gdy weźmie się pod uwagę brzmienie art. 6 P.p.s.a., ustanawiającego zasadę udzielania pomocy stronom, który stanowi iż, sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Fakt, że sędziowie orzekający w Wydziale I realizują zasadę wynikającą z art. 6 P.p.s.a. – wbrew subiektywnym przekonaniom skarżącej – świadczy o czuwaniu przez sąd nad należytym zapewnieniem stronie prawa do sądu. Innymi słowy, o wyłączeniu sędziego nie może decydować subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości oraz o wadliwym sposobie orzekania (por. np. postanowienia NSA: z dnia 27 maja 2014 roku, II OZ 506/14; z dnia 11 kwietnia 2014 roku, II OZ 381/14; orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie jest wreszcie podstawą do wyłączenia Sędziego NSA Pawła Janickiego oraz Sędziego WSA Bartosza Wojciechowskiego uzasadnione podejrzenie skarżącej o posiadaniu bliskich powiązań rodzinnych z sędziami sądów powszechnych, orzekających w innych sprawach skarżącej, których obiektywizm i bezstronność budzi – w jej przekonaniu – poważne wątpliwości, a to chociażby z tego względu, że subiektywna ocena skarżącej względem sędziów orzekających w innych sądach jest poza zakresem zainteresowania tutejszego sądu. W ocenie Sądu, brak jest również jakichkolwiek przesłanek do wyłączenia Sędziego NSA Wiktora Jarzębowskiego, ponieważ skarżąca nie przedstawiła żadnych okoliczności, uzasadniających potrzebę jego wyłączenia od rozpoznania sprawy. Dodać wreszcie trzeba, że sędziowie orzekający w Wydziale I WSA w Łodzi złożyli oświadczenia, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i 19 P.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia od rozpoznawania sprawy skarżącej i prawdziwość tych oświadczeń nie budzi – w przekonaniu składu orzekającego – żadnych wątpliwości. Podsumowując, Sąd stwierdził, że podniesione przez skarżącą okoliczności nie świadczą o spełnieniu którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 18 i art. 19 P.p.s.a. Okoliczność, że sędzia reprezentuje pogląd prawny niekorzystny dla skarżącej oraz że wydaje odmienne od jej oczekiwań rozstrzygnięcia, nie stanowi podstawy jego wyłączenia. Taka sytuacja nie może być oceniana jako okoliczność mogąca wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Zarzuty dotyczące wydanego w sprawie orzeczenia bądź opierające się na naruszeniu przepisów procesowych w toku postępowania mogą uzasadniać wniesienie środka odwoławczego, a nie wniosku o wyłączenie sędziego. W tym stanie rzeczy wniosek D. A. o wyłączenie wszystkich sędziów orzekających w Wydziale I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi podlegał oddaleniu. O powyższym sąd orzekł na podstawie art. art. 22 § 1 i § 2 w zw. z art. 19 i art. 18 § 1 P.p.s.a. ak