I SA/Łd 610/16

Dnia 4 sierpnia 2017 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. M. o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi P. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej (obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej) w Ł. z dnia [...] roku Nr [...] w przedmiocie: określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 rok p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu P. M. prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Postanowieniem z 18 października 2016 roku referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi odmówił P. M. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...] roku określającą wnioskodawcy zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 rok. W uzasadnieniu wskazano, że w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący nie udzielił, żadnych informacji dotyczących posiadanych na utrzymanie dochodów oświadczył, że po likwidacji działalności gospodarczej pozostaje osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Jedyny majątek skarżącego stanowi dom o powierzchni 80 m2 obciążony hipoteką na rzecz banku oraz udział wynoszący ½ w nieruchomości zabudowanej o powierzchni 110 m2 a także samochód Volkswagen T4 z 2000 roku o wartości 4.000-5.000. Skarżący udokumentował poniesienie w okresie od sierpnia do września br. wydatków w łącznej kwocie ok. 1.915 zł w tym kwoty 750 zł tytułem alimentów i kwoty 728 zł tytułem raty kredytu, jednak mimo wystosowanego w tym zakresie wezwania nie udzielił informacji dotyczących źródeł pokrycia dokonywanych przelewów. Postawa skarżącego w przedmiotowym postępowaniu, który mimo wezwania nie wskazuje źródeł swojego bieżącego utrzymania i jednocześnie ponosi co miesiąc wysokie wydatki z tytułu spłaty kredytu i alimentów czyni niewiarygodnymi jego twierdzenia o braku środków umożliwiających pokrycie kosztów postępowania. Wyrokiem z 11 kwietnia 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę P. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...] roku określającą skarżącemu wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 rok. Postanowieniem z 31 maja 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi utrzymał w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z 8 maja 2017 roku oddalające ponowny wnioskiem skarżącego o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu sąd podzielił stanowisko referendarza sądowego, że skarżący nie wskazał na żadną nową okoliczność świadczącą o pogorszeniu jego sytuacji materialnej, która wpływałaby w sposób zasadniczy na możliwości poniesienia kosztów postępowania przez stronę. Dodatkowo skarżący – mimo że miał świadomość jakimi okolicznościami kierował się referendarz wydając postanowienie z 18 października 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy – ponownie nie wykazał pokrycia dla regularnie ponoszonych wydatków, nie wyjaśnił wysokości dochodów, które uzyskuje z prac dorywczych, ani zakresu pomocy udzielanej mu przez rodziców, dlatego sąd podzielił ocenę referendarza co do tego, że brak powyższych informacji w zestawieniu z wysokością ponoszonych co miesiąc wydatków rzędu 2.000 zł, z których większość nie może zostać potraktowana jako stanowiące niezbędne koszty utrzymania osoby ubogiej, przeczą twierdzeniom strony, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania w sprawie. W dniu 17 maja 2017 roku skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu , w nadesłanym na wezwanie sądu urzędowym formularzu PPF rozszerzył swój wniosek domagając się także zwolnienia od kosztów sądowych. W kolejnym nadesłanym z dniu 5 lipca 2017 roku formularzu PPF zawęził swój wniosek wskazując, że domaga się jedynie ustanowienia adwokata z urzędu. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz akt sprawy wynika, że skarżący w dalszym ciągu samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Majątek wnioskodawcy stanowi dom o powierzchni 160 m2 i wartości 300.000 zł obciążony hipoteką na rzecz banku oraz udział wynoszący ½ w nieruchomości zabudowanej domem mieszkalnym o wartości ok. 200.000 zł, a także samochód Volkswagen T4 z 2000r. o wartości ok. 6.000 zł. Wnioskodawca wskazał, że miesięcznie ponosi wydatki w wysokości 750 zł z tytułu alimentów, 730 zł na spłatę kredytu oraz ok. 1000 zł tytułem kosztów utrzymania. Skarżący oświadczył, że źródłem jego utrzymania jest praca dorywcza i pomoc rodziców. Zarządzeniem z 13 czerwca 2017 roku skarżący został zobowiązany do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy poprzez nadesłanie odpisu zeznania podatkowego za 2016 rok, udokumentowanie wysokości swojego dochodu miesięcznego stanowiącego źródło pokrycia deklarowanych w formularzu PPF wydatków, udokumentowanie wysokości miesięcznych kosztów utrzymania gospodarstwa domowego wnioskodawcy oraz innych stałych obciążeń, na które wskazuje we wniosku o prawo pomocy; nadesłanie wyciągów z wszystkich posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych za ostatnie 2 miesiące, udokumentowanie wysokości oraz faktu realizacji obowiązku alimentacyjnego, na który wskazuje we wniosku o prawo pomocy. W odpowiedzi skarżący nadesłał oświadczenie syna potwierdzające otrzymywanie alimentów w wysokości 750 zł., zenanie podatkowe za 2016 rok z którego wynika, że skarżący uzyskał dochód wyłącznie z innych źródeł w wysokości 1.357 zł. Udokumentował wysokość obciążającego nieruchomość w Sokolnikach podatku od nieruchomości na kwotę 686 zł rocznie, oraz wysokość raty kredytowe wskazanej w formularzu PPF. Nadesłał także rachunek za energie elektryczna z którego wynika, że co miesiąc za prąd płaci ok. 100 zł z tym, że za okres kwiecień - maj do dopłaty miał kwotę 125 zł. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek nie jest zasadny. Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369) – dalej "p.p.s.a." prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata (punkt 4 formularza wniosku z 5 maja 2017 roku), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym, majątkowym i posiadanych na utrzymanie dochodach. W tym miejscu należy podkreślić, że aktualnie rozpoznawany wniosek jest ponownym wnioskiem skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym z tym, że obecnie w zakresie ustanowienia fachowego pełnomocnika. Wskazać należy, że prawomocnym postanowieniem z 18 października 2016 roku referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wobec powyższego rozpoznanie kolejnego wniosku skarżącego w tym samym zakresie winno nastąpić w kontekście art. 165 p.p.s.a., dającego prawo uchylenia lub zmiany prawomocnego postanowienia wskutek zmiany okoliczności sprawy, z uwzględnieniem materialnych przepisów stanowiących podstawę przyznania prawa pomocy zawartych w art. 243 i następnych p.p.s.a. W tym miejscu wskazać należy, że jakkolwiek strona, po prawomocnym oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, może złożyć kolejny wniosek o jego przyznanie, to jednak rozpoznanie tego kolejnego wniosku nie może polegać na weryfikowaniu ocen i rozstrzygnięcia objętych wcześniejszym prawomocnym postanowieniem. Prawomocne postanowienie w tym zakresie wiąże nie tylko strony, ale także sąd (art. 170 p.p.s.a.). Ponowne rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy jest dopuszczalne, ale tylko z uwagi na takie okoliczności, które powstały później i w sposób zasadniczy zmieniają sytuację materialną strony. (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 czerwca 2008 roku sygn. akt II OZ 654/08). Jak zostało wskazane na wstępie zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Obowiązkiem strony ubiegającej się o pomoc państwa w opłaceniu kosztów profesjonalnego pełnomocnika jest rzetelne przedstawienie swojej sytuacji finansowej tym czasem wnioskodawca w toku całego postępowania konsekwentnie nie wskazuje wysokości dochodów posiadanych na utrzymanie z prac dorywczych czy wielkości pomocy uzyskiwanej od rodziców. Uchyla się także mimo kierowanych do niego wezwań od przedstawienia wyciągów z rachunków bankowych, które mogłyby zobrazować wielkość środków stanowiących źródło pokrycia ponoszonych przez skarżącego wydatków, których wysokość przekracza 2.500 zł. Brak udzielenie powyższych informacji w zestawieniu z wysokością ponoszonych co miesiąc wydatków, z których znaczna część nie może zostać potraktowana jako stanowiące niezbędne koszty utrzymania osoby ubogiej, przeczy twierdzeniom strony, iż nie jest w stanie ponieść kosztów pełnomocnika z wyboru w sprawie niniejszej. W związku z wcześniejszymi negatywnymi dla strony rozstrzygnięciami dotyczącymi jej wniosków o zwolnienie od kosztów sądowych skarżący miał świadomość konsekwencji związanych z nieprzedstawieniem rzetelnych informacji dotyczących wysokości oraz źródeł pochodzenia środków swojego utrzymania. Mimo to strona w dalszym ciągu uchyla się od udzielenia informacji w tym zakresie dokumentując wyłącznie ponoszone wydatki. Tymczasem jak to zostało wskazane nie wszystkie z tych wydatków mogą zostać uznane za wydatki niezbędnego utrzymania, a ponadto poziom wydatków gospodarstwa domowego bez znajomości jego bieżących dochodów nie pozwala na ustalenie czy strona rzeczywiście obiektywnie nie posiada środków na poniesienie kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. W sytuacji, w której oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach strony okaże się niewystarczające dla oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych bądź wzbudza wątpliwości jest ona obowiązana złożyć dodatkowe oświadczenia lub dokumenty źródłowe. Skarżący nie wywiązał się z nałożonych na niego w tym zakresie obowiązków, a złożone przez niego oświadczenia i dokumenty nie usuwają wątpliwości dotyczących posiadanych na utrzymanie rzeczywistych dochodów oraz ponoszonych kosztów utrzymania o niezbędnym charakterze. W tych okolicznościach brak jest podstaw do uwzględnienia jego ponownego wniosku i przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. ak