I SA/Łd 615/09

Dnia 26 marca 2010 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I - Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2010 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku D. K-I. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. K-I. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiące: lipiec, sierpień, wrzesień i październik 2005 roku oraz nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za miesiąc listopad i grudzień 2005 roku p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącej – D. K-I. prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 6 października 2009 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi odmówił przyznania skarżącej – D. K.-I. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiące: lipiec, sierpień, wrzesień i październik 2005 roku oraz nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za miesiąc listopad i grudzień 2005 roku. Skarżąca nie skorzystała z możliwości wniesienia sprzeciwu od powyższego postanowienia i w dniu 19 października 2009 roku uiściła wpis od skargi w kwocie 4.483 zł. Następnie wyrokiem z dnia 16 grudnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę podatniczki na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiące: lipiec, sierpień, wrzesień i październik 2005 roku oraz nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za miesiąc listopad i grudzień 2005 roku. Wobec treści wyroku skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła skargę kasacyjną i złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy, wskazując w uzasadnieniu, że wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W związku z powyższym, zarządzeniem Referendarza sądowego z dnia 5 marca 2010 roku pełnomocnik skarżącej został zobowiązany do przedstawienia jednoznacznego oświadczenia skarżącej w kwestii pozostawania w stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawną lub doradcą podatkowym - w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. W dniu 23 marca 2010 r. wpłynęło do Sądu oświadczenie skarżącej, że z obecnym pełnomocnikiem pozostaje w stosunku umowy zlecenia. Jednocześnie skarżąca wyjaśniła, że nie wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika. Mając na uwadze powyższe, Referendarz sądowy uznał, że w niniejszej sprawie skarżąca wnosi jedynie o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym zważył, co następuje: Wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Tytułem wstępu wyjaśnić należy, że instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana została w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a.". Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 244, art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 252 tej ustawy wynika, iż osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnić przy tym należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego (§ 2 i § 3 art. 245 powołanej ustawy). Stosownie do powyższych przepisów, warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie skarżącego leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, przede wszystkim należy podkreślić, że skarżąca skorzystała już z możliwości złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Postanowieniem z dnia 6 października 2009 roku Referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca nie skorzystała z możliwości wniesienia sprzeciwu od tego postanowienia. Jednocześnie mimo - usilnie akcentowanej złej kondycji finansowej - była w stanie wygospodarować środki na pokrycie wpisu od skargi w kwocie 4.483 zł. Analiza oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach dowodzi przy tym, że sytuacja materialna skarżącej i jej możliwości płatniczych nie ulegała zmianie. Z tego powodu – przy ocenie niniejszego, drugiego wniosku o prawo pomocy nie straciły na aktualności rozważania dotyczące sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych skarżącej zawarte w postanowieniu Referendarza sądowego z dnia 6 października 2009 roku. Wychodząc z powyższego założenia stwierdzić należy, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca podała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jej mąż przebywa w A.. Aktualnie jej jedynym źródłem utrzymania są dochody ze sprzedaży własnej odzieży używanej zakupionej w minionych latach w wysokości około 400-600 zł miesięcznie, od chwili zajęcia majątku jej firmy – A, w tym zwłaszcza kont bankowych, nie prowadzi działalności gospodarczej. Jest właścicielem dwóch lokali mieszkalnych o powierzchni 73,66 m2 oraz 46,49 m2 położonych na wspólnej działce, a także samochodu marki Jeep Grand Cherokee z 2005 roku, który został zajęty przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. Ze znajdujących się w aktach sprawy zeznań podatkowych wynika przy tym, iż działalność gospodarcza skarżącej w roku 2007 przyniosła dochód w wysokości 279.058 zł, zaś w roku 2008 wygenerowała stratę w kwocie 79.141 zł. zł. Salda jej rachunków w bankach A oraz B są ujemne, zaś saldo rachunku w C. wynosi 147 zł. Z załączonych rachunków bankowych wynika natomiast, iż skarżąca miesięcznie ponosi opłaty za wodę wywóz śmieci i energię elektryczną w wysokości około 350 zł, do tego dochodzą koszty podatku od dwóch nieruchomości miesięcznie około 712 zł. Biorąc pod uwagę zawarte we wniosku oświadczenia skarżącej, Referendarz sądowy rozpoznający niniejszy wniosek zwraca przede wszystkim uwagę na fakt, że wskazane przez skarżącą okoliczności faktyczne dotyczące jej sytuacji materialnej i możliwości płatniczych budzą liczne zastrzeżenia co do ich wiarygodności, głównie z uwagi na rozbieżności pomiędzy oświadczeniami samej wnioskodawczyni a przedłożonymi dokumentami mającymi te okoliczności potwierdzać. Rozbieżności te w pierwszej kolejności dotyczą wysokości dochodów skarżącej. Z wykazanej kwoty dochodu z tytułu sprzedaży używanej odzieży (400-600 zł miesięcznie) skarżąca utrzymuje dwie nieruchomości i drogi w eksploatacji samochód, a jej udokumentowane wydatki z tego tytułu znacznie przekraczają kwotę 600 zł. Powyższe opłaty w kontekście wykazanych dochodów z uwzględnieniem koniecznych wydatków związanych z zaspokajaniem podstawowych potrzeb życiowych pozwalają przyjąć, iż skarżąca nie wykazała wszystkich posiadanych dochodów, a co za tym idzie Referendarz sądowy nie dysponuje pełnymi danymi pozwalającymi na ocenę, czy sytuacja majątkowa skarżącej odpowiada przesłankom określonym w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i uzasadnia zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych. W dalszej kolejności wskazać należy, iż wątpliwości budzi także kwestia braku możliwości skorzystania przez skarżącą z pomocy finansowej męża, który aktualnie przebywa w A.. Referendarz sądowy już uprzednio wyjaśnił skarżącej, że stosownie do przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie zobowiązani są do wzajemnej pomocy i alimentacji (art. 23, art. 27, k.r.o.), w tym także pomocy w zakresie ponoszenia kosztów sądowych. Stąd też na mężu skarżącej spoczywa obowiązek ponoszenia kosztów utrzymania rodziny oraz wspólnego gospodarstwa domowego. Tymczasem skarżąca nie podjęła dotychczas żadnej próby choćby ustalenia wysokości dochodów męża, zasłaniając się zawartą w 2005 roku umową o małżeńskiej rozdzielności majątkowej. W tej sytuacji brak jest możliwości przeprowadzenia całościowej oceny sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych skarżącej w celu ustalenia, czy rzeczywiście obiektywnie odpowiada ona przesłankom uzasadniającym przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W tym względzie uwagę zwraca także fakt, iż skarżąca mimo usilnie deklarowanej trudnej sytuacji majątkowej wynikłej między innymi z braku możliwości skorzystania z pomocy finansowej męża i braku możliwości podjęcia pracy, uiściła wpisu od skargi w kwocie 4.483 zł. Mając na uwadze powyższe, Referendarz sądowy uznał, że wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie i odmówił przyznania jej prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca nie wykazała bowiem, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jedynie zaś wykazanie spełnienia tej przesłanki uzasadniałoby przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, czemu uprzednio dał także wyraz Referendarz sądowy w powołanym na wstępie postanowieniu. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu. (MSi)