I SA/Łd 624/13

Dnia 8 maja 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiktor Jarzębowski po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2014 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku H. G. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi H. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodu uzyskanego ze sprzedaży nieruchomości postanawia: odmówić przyznania skarżącej – H. G. prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W dniu 25 lutego 2014 roku podczas rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodu uzyskanego ze sprzedaży nieruchomości. W złożonym następnie na urzędowym formularzu (PPF) wniosku skarżąca uzupełniająco wskazała, że wnosi o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Jednocześnie we wniosku tym skarżąca oświadczyła, że zamieszkuje u córki, ale nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa domowego. Zajmuje jeden pokój. Jej jedynym źródłem utrzymania jest emerytura w wysokości 717,07 zł netto (od 1 marca 2013 roku). Zasiłek pielęgnacyjny z racji wieku został bezprawnie zajęty przez Urząd Skarbowy w S. Skarżąca podkreśliła przy tym, że sytuacja jest inna niż w poprzednim wniosku, ulegała bowiem pogorszeniu. Z uwagi na fakt, że zawarte w powyższym wniosku oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, zarządzeniem Referendarza sądowego z dnia 26 lutego 2014 roku skarżąca została wezwana do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez udokumentowanie wysokości posiadanych na utrzymanie dochodów; wskazanie czy skarżąca w dalszym ciągu pozostaje właścicielką kawalerki położonej w S. przy ul. A 32/51, ewentualnie wykazania kiedy i za jaką kwotę dokonała jej zbycia, nadesłanie wyciągów z posiadanych kont i lokat bankowych skarżącej za ostatnie 2 miesiące, udokumentowanie wysokości ponoszonych miesięcznych kosztów utrzymania, wykazanie faktu pogorszenia sytuacji materialnej wnioskodawczyni, na którą to okoliczność wskazuje w swoim ponownym wniosku o prawo pomocy. W odpowiedzi na wezwanie strona nadesłała zaświadczenie z ZUS potwierdzające wielkość uzyskiwanych dochodów, wyciągi z rachunku bankowego z debetem zbliżonym do wysokości świadczenia emerytalnego skarżącej, nie nadesłała dokumentów potwierdzających miesięcznie koszty utrzymania, oświadczając jedynie, że ponoszone w związku z zamieszkiwaniem u córki opłaty za "zużycie łącznie z telefonem" wynoszą ok. 270 zł. Dodatkowo wnioskodawczyni na zakup leków przeznacza kwotę ok. 120 zł miesięcznie. Odnośnie sytuacji majątkowej skarżąca wskazała, że z uwagi na zadłużenie i zobowiązania była zmuszona do sprzedaży kawalerki przy ul. A w S., nie wskazała kiedy i za jaką kwotę transakcja ta została dokonana. Do wniosku załączyła jedynie oświadczenie swojej córki, że zgodnie z aktem notarialnym rep. A nr [...] z 16 listopada 2005 r. otrzymała od wnioskodawczyni w dniu 19 września 2013 roku resztę kwoty ze sprzedaży w wysokości 54.000 zł. Postanowieniem z dnia 20 marca 2014 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu Referendarz sądowy odwołując się do uprzednio wydanego w niniejszej sprawie postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 grudnia 2013 roku, sygn. akt II FZ 1094/13, oraz własnych ustaleń dotyczących kwestii nowych okoliczności w sprawie, stwierdził, że skarżąca nie wywiązała się z nałożonych na nią obowiązków w zakresie wykazania okoliczności świadczących o pogorszeniu się jej sytuacji materialnej względem przedstawionej we wcześniej złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 7 lipca 2013 roku. Od powyższego postanowienia w dniu 3 kwietnia 2014 roku skarżąca złożyła sprzeciw. W uzasadnieniu, powołując się na swą sytuację majątkową, skarżąca podniosła, że swoją jedyną kawalerkę sprzedała za długi, a jej jedynym źródłem utrzymania jest najniższa emerytura w kwocie 717 zł netto. Kwota ta pozwala jej jedynie na wegetację, nie posiada żadnego majątku i nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia adwokata. W związku z tym wnosi o zwolnienie od opłaty sądowej i ustanowienie adwokata z urzędu. W związku z powyższym sprzeciwem zarządzeniem sędziego sprawozdawcy z dnia 8 kwietnia 2014 roku, wydanym na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarżąca została wezwana do złożenia dodatkowych dokumentów i informacji dotyczących jej sytuacji majątkowej, w tym do wskazania, czy w dalszym ciągu pozostaje właścicielką kawalerki położonej w S. przy ul. A 32/51, ewentualnie wskazania kiedy i za jaką kwotę dokonała jej zbycia, w przeciwnym razie udokumentowania wysokości dochodów uzyskiwanych z tytułu jej najmu, nadesłania wyciągów z posiadanych rachunków i lokat bankowych obejmujących okres miesiąca marca 2014 roku oraz udokumentowania wysokości ponoszonych miesięcznych kosztów utrzymania, w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca w drodze pisma z dnia 17 kwietnia 2014 roku oświadczyła jedynie, że nie jest właścicielką kawalerki położonej w S. przy ul. A 32/51. Kawalerka ta została zbyta na poczet długów. Skarżąca wskazała przy tym, że nie posiada żadnych lokat bankowych. Obecnie mieszka u córki i ponosi łączną opłatę "za zużycie" wraz z telefonem w wysokości ok. 270 zł, a ponadto na leczenie wydatkuje miesięcznie kwotę ok. 120 zł. Pozostałą kwota nie wystarcza jej na życie, lecz na wegetację. Do pisma skarżąca załączyła wyciąg bankowy obejmujący okres od 11.03.2014 r. do 8.04.2014 r. oraz zaświadczenie z ZUS dotyczące pobieranej emerytury. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z przepisu tego wynika zatem jednoznacznie, iż zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy wywołuje ten skutek, iż sąd wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznaje od początku, tzn. tak jakby wniosek ten nie był jeszcze przedmiotem analizy, oceny i rozpoznania. Sąd nie wypowiada się więc o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia i nie dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu. W niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w sprawie. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny Sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy. Analiza akt niniejszej sprawy dowodzi, że jest to kolejny (drugi) wniosek w przedmiocie prawa pomocy złożony przez skarżącą w postępowaniu w niniejszej sprawie, aczkolwiek tym razem skarżąca rozszerzyła zakres swego żądania i wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Uwagę zwraca przy tym fakt, że prawomocnym postanowieniem z dnia 4 grudnia 2013 roku Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącej na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 26 września 2013 roku o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, uznając za prawidłowe i zasługujące na aprobatę stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, zgodnie z którym wnioskodawczyni poprzez niepełne wyjaśnienie sytuacji majątkowej nie wykazała, że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 26 września 2013 roku o odmowie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych jest zatem prawomocne (art. 168 § 1 p.p.s.a.). Możliwość zmiany bądź uchylenia tego orzeczenia, a tym samym przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych zgodnie z jej żądaniem, daje art. 165 p.p.s.a., jednakże tylko i wyłącznie przy spełnieniu wskazanego w nim warunku, czyli zmiany okoliczności sprawy. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy przy tym rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia (por. T. Ereciński, w: Komentarz do K.p.c. III, LexisNexis, s. 661). W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy będzie to w szczególności pogorszenie sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Analiza treści oświadczeń skarżącej zawartych w aktualnie złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy w powyższym kontekście wskazuje, że oświadczenia te w znaczącym zakresie stanowią powtórzenie oświadczeń zamieszczonych we wcześniejszym wniosku skarżącej z dnia 7 lipca 2013 roku i żadnej mierze nie dowodzą, wbrew oczekiwaniom skarżącej, faktu pogorszenia jej sytuacji majątkowej. W szczególności z przedstawionego aktualnie wniosku o przyznanie prawa pomocy i nadesłanych wybiórczych informacji wynika, że skarżąca zamieszkuje u córki, ale nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa domowego. Jej jedynym źródłem utrzymania jest emerytura w wysokości 717,07 zł netto. Posiadaną kawalerkę skarżąca, jak twierdzi, zbyła, nie wskazała jednak, mimo wezwania Sądu, ani daty, ani kwoty osiągniętej z tej transakcji, zasłaniając się jedynie stwierdzeniem, że kawalerka ta "została zbyta na poczet długów". Taka postawa skarżącej nie uzasadnia rozważania powyższego faktu w kategoriach okoliczności potwierdzającej pogorszenie jej sytuacji majątkowej, stanowiącej podstawę do zmiany postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W ocenie Sądu, skarżąca nadal świadomie uchyla się od dostatecznego wyjaśnienia kwestii sprzedaży tego lokalu, a ponadto w dalszym ciągu pod tym adresem odbiera kierowaną do niej korespondencję. Dodatkowo uwagę zwraca fakt, że skarżąca nie udokumentowała w żaden sposób wysokości ponoszonych miesięcznych kosztów utrzymania i leczenia, które określiła na łączną kwotę 390 zł. Gołosłowne twierdzenia skarżącej w tym zakresie nie mogą być traktowane w kategoriach wystarczającego dowodu w rozpoznawanej sprawie, zwłaszcza, że zastrzeżenia Sądu budzi ich prawdziwość. Ponadto nadesłany wyciąg z rachunku bankowego także nie odzwierciedla całości operacji na koncie bankowym skarżącej. Obejmuje on jedynie okres od 11 marca do 8 kwietnia 2014 roku (a ściślej operacje bankowe od dnia 31 marca do 8 kwietnia 2014 r.), podczas gdy obowiązkiem skarżącej było przedstawienie wyciągu obrazującego operacje dokonywane na przestrzeni obejmującej okres całego miesiąca marca 2014 roku. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Sąd uznał, że ponowny wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy nie wskazuje na zmianę okoliczności faktycznych, ani też prawnych w stosunku do tych, które stanowiły podstawę odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca ponownie, mimo wezwania Sądu, nie wywiązała się z obowiązku należytego przedstawienia swej sytuacji materialnej i możliwości płatniczych, uniemożliwiając tym samym rozważenie jej sytuacji majątkowej w kontekście ewentualnej zmiany postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie kosztów sądowych z dnia 26 października 2013 roku, a ponadto rozważenia możliwości przyznania jej prawa pomocy w zakresie obejmującym także ustanowienia adwokata z urzędu w niniejszej sprawie. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 i art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia ak