I SA/Łd 626/13

PostanowienieWSA w Łodzi2014-06-25

Skład orzekający: Referendarz sądowy Małgorzata Kowalska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy ponowne rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy jest dopuszczalne po prawomocnym oddaleniu poprzedniego wniosku, jeśli nie nastąpiła zasadnicza zmiana okoliczności faktycznych?
Ratio decidendi
Ponowne rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy jest dopuszczalne po prawomocnym oddaleniu poprzedniego wniosku, ale tylko w sytuacji, gdy nastąpiły nowe okoliczności faktyczne, które w sposób zasadniczy zmieniają sytuację materialną strony. W przypadku braku takich zmian, prawomocne postanowienie wiąże sąd i strony, a ponowne rozpoznanie wniosku nie może polegać na weryfikowaniu wcześniejszych ocen i rozstrzygnięć.
Stan faktyczny
Skarżący D. K. złożył skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. dotyczącą zobowiązania podatkowego w VAT. W trakcie postępowania złożył kilka wniosków o przyznanie prawa pomocy (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata), które były kolejno odmawiane przez referendarza sądowego. Odmowy uzasadniano brakiem wykazania przez skarżącego rzeczywistej trudnej sytuacji materialnej, niewywiązywaniem się z obowiązków dokumentowania dochodów i kosztów, a także niewiarygodnością przedstawianych oświadczeń. Skarżący złożył również skargę kasacyjną.
Rozstrzygnięcie
Odmówiono skarżącemu D. K. prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 25 czerwca 2014 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi D. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku Nr [...] w przedmiocie: określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2007 roku p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu D. K. prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W dniu 19 kwietnia 2013 roku D. K. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku określającą zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2007 roku. Postanowieniem z dnia 4 września 2013 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy argumentując, że proste zestawienie deklarowanych na utrzymanie dochodów (3.000 zł netto z tytułu wynagrodzenia za pracę skarżącego, jego ojca oraz renty matki) ze złożonymi oświadczeniami dotyczącymi wydatków (alimenty na rzecz żony 3.000 zł miesięcznie, wpłata do urzędu skarbowego 1.000 zł miesięcznie tytułem kosztów egzekucyjnych), które nie uwzględniają w żadnej mierze niezbędnych kosztów utrzymania wskazuje na deficyt dochodów nad ponoszonymi kosztami, którego źródeł pokrycia skarżący nie wskazał mimo wystosowanego do niego w tym zakresie wezwania. Z informacji pochodzących z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wynika, iż zarówno skarżący jak i jego ojciec w dalszym ciągu prowadzą indywidualną działalność gospodarczą w postaci sprzedaży hurtowej odpadów i złomu, jednak skarżący nie udzielił żadnych informacji dotyczących uzyskiwanych z tego tytułu dochodów, mimo wezwania nie nadesłał deklaracji VAT-7 umożliwiających ocenę kondycji finansowej jego firmy. Skarżący nie wywiązał się z nałożonych na niego obowiązków w żaden sposób nie udokumentował bieżących obrotów z działalności gospodarczej ani wysokości ponoszonych kosztów utrzymania, zaś deklarowane przez wnioskodawcę wydatki znacznie przekraczają posiadane na utrzymanie dochody czyniąc niewiarygodnym jego oświadczenia złożone na potrzeby postępowania w przedmiocie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 16 grudnia 2013 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi ponownie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazano, że w swoim kolejnym wniosku o prawo pomocy wnioskodawca ponownie wskazał, na fakt utrzymywania się z wynagrodzenia w wysokości 1.600 zł brutto, okoliczność pozostawania w ustroju rozdzielności małżeńskiej z żoną i fakt obciążenia obowiązkiem alimentacyjnym na dwoje dzieci w wysokości 3.000 zł miesięcznie. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wnioskodawca mimo związanej z wcześniejszym negatywnym rozstrzygnięciem jego wniosku o prawo pomocy świadomości konsekwencji wypływających z braku współpracy z sądem w celu ustalenia rzeczywistej sytuacji materialnej, i możliwości płatniczych nie udzielił wyczerpujących informacji dotyczących ponoszonych niezbędnych kosztów utrzymania. Podobnie jak w przypadku poprzedniego wniosku skarżący w żaden sposób nie udokumentował faktu zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej, ani nie udokumentował wysokości uzyskiwanych z tego tytułu dochodów, nie przedstawił umożliwiających dokonanie tych ustaleń deklaracji na podatek VAT. W żaden sposób nie rozwiał także wątpliwości dotyczących źródeł finansowania ponoszonych wydatków, które w zdecydowany sposób przekraczają wielkość deklarowanych na utrzymanie dochodów, mimo, że to w jego interesie leżeć powinno prawidłowe oraz pełne wyjaśnienie jego rzeczywistej sytuacji materialnej i możliwości płatniczych. W dniu 6 maja 2014 roku do sądu wpłynęła sporządzona osobiście skarga kasacyjna podatnika wraz z ponownym wnioskiem skarżącego o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W złożonym na urzędowym formularzu PPF oświadczeniu o stanie rodzinnym majątku i dochodach wnioskodawca wskazał, że jego źródłem utrzymania jest wynagrodzeniem w wysokości 1.600 zł brutto. Skarżący z żoną pozostaje w ustroju rozdzielności majątkowej i jest obciążony obowiązkiem alimentacyjnym na dwoje dzieci w wysokości 3.000 zł miesięcznie. Dobrowolnie w ramach ustnej ugody z urzędem skarbowym spłaca swoje zaległości w kwotach po 800 zł miesięcznie. Z dokumentów nadesłanych na wezwanie referendarza sądowego wynika, że wnioskodawca od 9 lutego 2014 roku otrzymuje zasiłek chorobowy z ZUS. W 2013 roku z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w postaci spółki cywilnej A, J. K. uzyskał dochód przypadający na niego jako wspólnika w 50 % w wysokości 10.793 zł, jego dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę zamknął się kwotą 17.865 zł co daje średni miesięczny dochód na poziomie 2.388 zł. w Bieżącym roku przychody firmy wnioskodawcy za pierwszy kwartał zamknęły się kwotą 11.040 zł , zaś przychody w miesiącu kwietniu br wyniosły 4.780 zł do tego czasu firma wnioskodawcy nie przeniosła dochodu notując niewielką stratę na poziomie 354 zł. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Aktualnie rozpoznawany wniosek jest ponownym wnioskiem skarżącego o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazać należy, że prawomocnym postanowieniami z dnia 4 września oraz 16 grudnia 2013 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi odmówił wnioskodawcy prawa pomocy w uzasadnieniu argumentując, że w interesie skarżącego ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy leżeć powinno prawidłowe oraz pełne wyjaśnienie rzeczywistej sytuacji materialnej i możliwości płatniczych i na nim spoczywa ciężar dowodu, obowiązek wykazania, że jego sytuacja materialna jest rzeczywiście na tyle trudna, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania w sprawie. Wobec powyższego rozpoznanie kolejnego wniosku skarżącego winno nastąpić w kontekście art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm ) – dalej "p.p.s.a.", dającego prawo uchylenia lub zmiany prawomocnego postanowienia wskutek zmiany okoliczności sprawy, z uwzględnieniem materialnych przepisów stanowiących podstawę przyznania prawa pomocy zawartych w art. 243 i następnych p.p.s.a.. W tym miejscu wskazać należy, że jakkolwiek strona, po prawomocnym oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, może złożyć kolejny wniosek o jego przyznanie, to jednak rozpoznanie tego kolejnego wniosku nie może polegać na weryfikowaniu ocen i rozstrzygnięcia objętych wcześniejszym prawomocnym postanowieniem. Prawomocne postanowienie w tym zakresie wiąże nie tylko strony, ale także sąd (art. 170 p.p.s.a.). Ponowne rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy jest dopuszczalne, ale tylko z uwagi na takie okoliczności, które powstały później i w sposób zasadniczy zmieniają sytuację materialną strony (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 czerwca 2008 roku sygn. akt II OZ 654/08). W obecnie rozpoznawanym, wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, wnioskodawca ponownie wskazał, na fakt utrzymywania się z wynagrodzenia w wysokości 1.600 zł brutto, okoliczność pozostawania w ustroju rozdzielności małżeńskiej z żoną i fakt obciążenia obowiązkiem alimentacyjnym na dwoje dzieci w wysokości 3.000 zł miesięcznie. Z nadesłanych dokumentów wynika jednak, że wbrew wcześniejszym twierdzeniom strony prowadzona działalność gospodarcza przyniosła w ubiegłym roku zysk na poziomie ponad 10.000 zł, a ostatnia wpłata dokonana na rzecz urzędu skarbowego pochodzi z marca 2013 roku. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 3 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wnioskodawca mimo związanej z wcześniejszym negatywnym rozstrzygnięciem jego wniosków o prawo pomocy świadomości konsekwencji wypływających z braku współpracy z sądem w celu ustalenia rzeczywistej sytuacji materialnej, i możliwości płatniczych nie udzielił wyczerpujących informacji dotyczących ponoszonych niezbędnych kosztów utrzymania. W obecnie rozpoznawanym wniosku wskazał, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe i podobnie jak w przypadku poprzednich wniosków skarżący w żaden sposób nie udokumentował wysokości ponoszonych kosztów utrzymania. Wskazany przez wnioskodawcę adres zamieszkania jest jednak adresem prowadzenia działalności gospodarczej firmy B spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, w której prezesem zarządu jest ojciec wnioskodawcy zaś jego żona prokurentem. Złożone na potrzeby przedmiotowego postępowania oświadczenia i dokumenty żaden sposób nie rozwiewają wątpliwości dotyczących źródeł finansowania w chwili obecnej niedochodowej działalności gospodarczej wnioskodawcy oraz ponoszonych wydatków, które w zdecydowany sposób przekraczają wielkość deklarowanych na utrzymanie dochodów czyniąc niewiarygodnym jego oświadczenia złożone na potrzeby postępowania w przedmiocie prawa pomocy. W tych okolicznościach brak jest podstaw do uwzględnienia ponownego wniosku skarżącego i przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 165 i art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 170 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. E.B.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło