I SA/Łd 628/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział I w składzie następującym: Sędzia NSA Bogusław Klimowicz po rozpoznaniu w dniu 19 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku strony skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 17 lipca 2014 r. w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie: orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości spółki z o.o. w podatku dochodowym od osób prawnych za 2006 r. postanawia: odmówić przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. I SA/Łd 628/13 Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 7 czerwca 2013 r. Referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów i ustanowienie adwokata. W dniu 18 lipca 2013 r. do akt sprawy wpłynęło zawiadomienie z Okręgowej Rady Adwokackiej w Ł. o ustanowieniu pełnomocnika z urzędu do reprezentowania skarżącego w osobie adwokata M. P.. Wyrokiem z 29 października 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę M. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...] r. w przedmiocie: orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości spółki z o.o. w podatku dochodowym od osób prawnych za 2006 r. Wyrok jest prawomocny od dnia 29 listopada 2013 r. Postanowieniem z dnia 17 lipca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Odpis postanowienia doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu 30 lipca 2014 r. W dniu 5 sierpnia 2014 r. pełnomocnik skarżącego złożył w tut. Sądzie pismo procesowe, w którym wniósł o doręczenie postanowienia z dnia 17 lipca 2014 r. bezpośrednio na adres skarżącego, ponieważ nie mógł skontaktować się ze skarżącym. Zarządzeniem z dnia 7 sierpnia 2014 r. poinformowano skarżącego (na adres do doręczeń), że odpis postanowienia w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu został doręczony ustanowionemu pełnomocnikowi z urzędu. W dniu 8 września 2014 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie WSA w Łodzi z dnia 17 lipca 2014 r. W uzasadnieniu wniosku stwierdził, że Sąd nie doręczył mu postanowienia z dnia 17 lipca 2014 r., a zawiadomienie, że postanowienie doręczono pełnomocnikowi odebrał brat skarżącego. Skarżący dodał, że adw. M. P. poinformował go, iż nie jest już jego pełnomocnikiem, gdyż pełnomocnictwo wygasło z chwilą wydania wyroku. W dalszej części uzasadnienia wniosku skarżący powołał się na problemy z komunikacją między nim a pełnomocnikiem z urzędu oraz swój zły stan zdrowia. Do wniosku dołączone zostało zażalenie na postanowienie z dnia 17 lipca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu nie zasługuje na uwzględnienie. W punkcie wyjścia przypomnieć należy, że podstawę prawną przywrócenia terminu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r., póz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), na mocy którego sąd na wniosek strony przywróci termin do dokonania czynności, jeżeli uchybienie nastąpiło bez jej winy. Wymogi stawiane wnioskowi o przywrócenie terminu sprecyzowane zostały w art. 87 p.p.s.a. Strona jest obowiązana wystąpić z wnioskiem w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a w jego treści uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Jednocześnie wraz z wnioskiem trzeba dokonać czynności, dla której wyznaczony był termin. Brak winy w uchybieniu terminu w orzecznictwie i doktrynie konsekwentnie ocenia się przy uwzględnieniu obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu może mieć zatem miejsce, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. postanowienie NSA z 25 września 1998 r., SA/Łd 575/98, LEX nr 36221; wyrok NSA z dnia 13 października 1999 r., III SA 1436/99, LEX nr 40057; wyrok NSA z dnia 25 maja 1998 r., IV SA 2162/96, LEX nr 43285; wyrok NSA z dnia 20 maja 1998 r., l SA/Ka 1718/96, LEX nr 33415, a także J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2004, s. 149). W sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem miernika staranności wymaganego przy dokonywaniu czynności procesowych przez tego pełnomocnika (por. B. Dauter, w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka -Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 258). Jeżeli zatem strona reprezentowana jest przez adwokata dla oceny, czy przekroczenie terminu nastąpiło bez jej winy, należy uwzględniać także wiedzę i konieczność zachowania należytej staranności przez pełnomocnika. Uchybienie terminowi spowodowane okolicznościami związanymi z osobą pełnomocnika strony, w pełni odnosi negatywne skutki wobec samej strony. Odnosząc się do zarzutów skarżącego, że Sąd nie przesłał mu na adres wskazany do korespondencji postanowienia z dnia 17 lipca 2014 r. odmawiającego przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku należy podkreślić, iż poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje, że postanowieniem z dnia 7 czerwca 2013 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów i ustanowienie adwokata. W dniu 18 lipca 2013 r. do akt sprawy wpłynęło pismo Okręgowej Rady Adwokackiej w Ł. z informacją, że adw. M. P. został wyznaczony pełnomocnikiem skarżącego z urzędu. W tej sytuacji Sąd miał obowiązek, stosowanie do treści art. 67 § 5 p.p.s.a., dokonywać wszelkich doręczeń temu pełnomocnikowi. Zauważyć bowiem należy, że ustanowienie przez Sąd pełnomocnika z urzędu jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa (§ 2 art. 244 p.p.s.a.). Zatem wyznaczony zawodowy pełnomocnik (w tym przypadku adwokat) staje się ex lege pełnomocnikiem skarżącego. W tym miejscu należy podkreślić, iż z treści przepisów odnoszących się do kwestii prawa pomocy (art. 246 § 1 i § 2 p.p.s.a., art. 249 i art. 251 p.p.s.a.) wynika, że strona uzyskuje prawo pomocy w sprawie o której rozpoznanie występuje do sądu. Zatem przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika oznacza, że w tej sprawie strona korzysta z pełnomocnika bez ponoszenia przez nią wynagrodzenia i wydatków tego pełnomocnika. Przyznane prawo pomocy w sprawie odnosi się do sprawy wnoszonej do rozpoznania przez sąd, a nie do określonych faz czy rodzaju postępowania sądowego w takiej sprawie. W przypadku bowiem przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika nie budzi wątpliwości, że tak ustanowiony pełnomocnik jest pełnomocnikiem którego umocowanie (zakres pełnomocnictwa) wyznacza przepis art. 39 p.p.s.a., a więc pełnomocnictwo to obejmuje z mocy samego prawa umocowanie do wszystkich łączących się ze sprawą czynności w postępowaniu, nie wyłączając skargi o wznowienie postępowania i postępowania wywołanego jej wniesieniem (porównaj: motywy do uchwały 7 sędziów NSA z dnia 2.12.2010 r., sygn. akt II GPS 2/10, opubl. M.Prawn. z 2011 r., nr 1, poz. 2). Mając na uwadze powyższe rozważania stwierdzić należy, że twierdzenie pełnomocnika skarżącego (na które powołuje się w piśmie z dnia 8 września 2014 r. skarżący), iż jego pełnomocnictwo skończyło się z chwilą wydania wyroku nie znajduje jakiegokolwiek uzasadnienia w przepisach prawa. Jednocześnie Sąd przypomina, że odpowiedzialność pełnomocnika za skutki braku należytej staranności w reprezentacji strony może być przedmiotem oceny, jednakże w toku już innych postępowań (postanowienie NSA z 16.11.2006 r., II OZ 1206/06), a oczywista nierzetelność pełnomocnika może stanowić podstawę do dochodzenia powstałej z tego tytułu szkody na gruncie odpowiedzialności kontraktowej przez sądem cywilnym, ale nie spełnia kryterium braku winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowoadministracyjnym (postanowienie NSA z 23.2.2005 r., FZ 681/04, cbosa). Dodatkowo na należy wskazać, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się - zgodnie z orzecznictwem i literaturą przedmiotu - z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Warunkiem dopuszczalności przywrócenia stronie terminu do dokonania czynności procesowej, jest zatem uprawdopodobnienie przez stronę, że mimo całej staranności nie mogła ona dokonać czynności w terminie, to znaczy, że zachodziły przeszkody od niej niezależne oraz istniejące przez cały czas biegu terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej. Jeszcze raz należy podkreślić, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Instytucja przywrócenia terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i jej zastosowanie nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2007r., sygn. akt II OSK 479/07). W ocenie Sądu okoliczności podnoszone we wniosku nie mogą stanowić podstawy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie WSA w Łodzi z dnia 17 lipca 2014. Należy podkreślić, że zarówno zły stan zdrowia, na który powołuje się skarżący, jak i nieporozumienia z pełnomocnikiem ustanowionym z urzędu nie zdejmują ze skarżącego obowiązku należytej dbałości o własne interesy. Tego rodzaju należytą starannością byłby choćby telefon do Wydziału Informacji WSA w Łodzi, gdzie skarżący uzyskałby wszelkie informacje o bieżącym stanie postępowania przed sądem. Jest to o tyle istotne, że to sam skarżący wystąpił pismem z dnia 11 lipca 2014 r. z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Powinien zatem spodziewać się, że wniosek ten zostanie rozpoznany przez WSA w Łodzi. Dodatkowo należy stwierdzić, że uzyskanie wiedzy o wyniku tego postępowania nie wiązało się dla skarżącego z koniecznością podróży do siedziby Sądu, ponieważ wszystkie niezbędne informacje można uzyskać w godzinach pracy Wydziału Informacji tut. Sądu. Z akt sprawy wynika, że wniosek ten został rozpoznany na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 lipca, w wyniku czego WSA odmówił przywrócenia terminu i zgodnie z art. 67 § 5 p.p.s.a. odpis postanowienia doręczono pełnomocnikowi skarżącego. Dodatkowo w związku z pismem adw. M. P. z dnia 5 sierpnia 2014 r. poinformowano skarżącego o doręczeniu postanowienia z dnia 17 lipca 2014 r. pełnomocnikowi. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach niniejszej sprawy pismo to zostało odebrane przez pełnomocnika do doręczeń w dniu 1 września 2014 r., co jasno pokazuje, że choć składając w dniu 8 września wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia skarżący zachował 7-dniowy termin do dokonania tej czynności, zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a., to nie można uznać, wobec powyższych okoliczności, iż uchybienie terminowi nastąpiło bez winy skarżącego. Należy jeszcze raz podkreślić, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe jeśli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Wniosek o przywrócenie terminu będzie skuteczny, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się między innymi stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe, czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Odnosząc powyższe uwagi do przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że strona skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak jej winy w uchybieniu terminu. Powodem, dla którego skarżący nie wniósł zażalenia na postanowienie z dnia 17 lipca 2014 r. w ustawowym terminie była niewiedza, która nawet wobec braku prawidłowego przepływu informacji miedzy skarżącym a jego pełnomocnikiem nie może świadczyć o braku winy skarżącego w sytuacji, gdy to on sam był autorem wniosku z dnia 11 lipca 2014 r. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wydanego w dniu 29 października 2013 r. W takiej sytuacji argumentacja wniosku o przywrócenie terminu opierająca się na nieporozumieniach z pełnomocnikiem z urzędu nie może, w świetle obowiązku szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności w postępowaniu sądowym, wywołać zamierzonego przez stronę skutku. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji. E.B.