I SA/Łd 630/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Janicki Sędzia NSA Bogusław Klimowicz Protokolant: St. sekretarz sądowy Dominika Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2016 r. przy udziale uczestnika postępowania D. W. sprawy ze skargi A. W. i T. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. T. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości za 2015 rok oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy R. z dnia [...] w sprawie ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości na rok 2015 w kwocie 4.061 zł. Decyzją z dnia [...] organ podatkowy I instancji ustalił A. W., T. Z. i D. W. podatek od nieruchomości na rok 2015 w kwocie 4.061 zł, przyjmując do opodatkowania nieruchomość położoną w miejscowości K., działka nr 2470, tj.; pozostałe budynki o powierzchni użytkowej 167,02 m2 (stawka podatku 7,77 zł/m2, podatek w kwocie 1.297,75 zł), grunty pozostałe o powierzchni 5.880 m2 (stawka podatku 0,47 zł/m2, podatek w kwocie 2.763,60 zł). W toku prowadzonego postępowania ustalono, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] uchyliło w całości decyzję Wójta Gminy R. z dnia [...] w sprawie ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości na rok 2015 i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Stosownie do zaleceń Kolegium przeprowadzono postępowanie dowodowe, zapewniające stronom czynny udział w postępowaniu. Po wszczęciu postępowania podatkowego dopuszczono dowód z oględzin spornej nieruchomości, przeprowadzonych w dniu 28 października 2015 r. w obecności stron i pełnomocników. Na tę okoliczność został sporządzony i podpisany protokół, do którego nie wniesiono uwag ani zastrzeżeń. Na podstawie protokołu oględzin ustalono, że na działce nr 2470 znajdują się budynki oznaczone w protokole jako: budynek 5 o powierzchni użytkowej 5,31 m2, budynek 6 o powierzchni użytkowej 79,68 m2 i budynek 7 o powierzchni użytkowej 82,03 m2. Łączna powierzchnia użytkowa ww. budynków wynosi 167,02 m2. Podniesiono ponadto, że w budynkach na ww. działce do dnia 31 grudnia 2014 r. prowadzona była działalność gospodarcza. Od dnia 1 stycznia 2015 r., tj. z chwilą zakończenia niniejszej działalności, budynki te podlegają opodatkowaniu stawką właściwą dla budynków pozostałych, ponieważ w rejestrze gruntów i budynków wykazano dwa inne budynki niemieszkalne oraz budynek biurowy, a grunt o powierzchni 0,5880 ha sklasyfikowano jako inne tereny zabudowane - Bi. Dodano, iż zgodnie z art. 21 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, podstawą wymiaru podatków i świadczeń są dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. W toku oględzin nie stwierdzono, aby którykolwiek z budynków miał charakter mieszkalny i był zamieszkiwany. Ponadto strony nie przedstawiły dokumentów potwierdzających, że funkcja chociażby jednego z budynków zmieniła się na mieszkalną. Podkreślono również, iż każdy z ww. budynków jest budynkiem w rozumieniu Prawa budowlanego, tzn. jest obiektem budowlanym, który jest trwale związany z gruntem, wydzielonym z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. W odwołaniu, wniesionym na skutek nieuwzględnienia przez organ podatkowy I instancji wniosku z dnia 17 grudnia 2015 r. o przeprowadzenie rozprawy, podatniczka wskazała, iż zarówno ona, jak i jej ojciec nie powinni być obciążeni podatkiem od nieruchomości. Dodała, że wie, iż jest instytucja zwolnienia od podatku i tzw. odstępstwa od powszechności opodatkowania, w związku z czym oczekuje od organu podatkowego I instancji pomocy w przedmiotowej sprawie. W kolejnym piśmie, również zatytułowanym odwołanie, z dnia 28 stycznia 2016 r., uzupełnionym pismem z dnia 29 stycznia 2016 r., strony (A. W. i T. Z.), reprezentowane przez pełnomocnika, wniosły o: - uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi l instancji, na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm. – dalej jako o.p.), zlecenie Wójtowi przeprowadzenia dodatkowego postępowania, celem uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, w tym w szczególności przeprowadzenia rozprawy, podczas której A. W. będzie miała możliwość przedstawienia pełnego opisu stanu faktycznego sprawy oraz uwzględnienie na zasadzie art. 229 o.p. oświadczenia A. W., załączonego do odwołania, zwrócenie się do Rady Gminy R. w trybie art. 7 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych o wydanie uchwały w przedmiocie zwolnienia z podatku od nieruchomości spornych nieruchomości. Powyższej decyzji zarzucono rażącą obrazę przepisów postępowania, tj. art. 122 i art. 123 o.p. poprzez niepodjęcie wszystkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, polegające na nieprzeprowadzeniu w niniejszym postępowaniu zgłoszonych przez A. W. dowodów, a także rozprawy, pomimo złożenia stosownego wniosku w tym zakresie, rażące naruszenie zasad słuszności oraz współżycia społecznego poprzez uznanie, że A. W. winna zostać obciążona spornym podatkiem od nieruchomości, w sytuacji gdy za sprawą bezprawnych działań D. W. nie była od 2008 r. wpuszczana na teren nieruchomości, nie mogła sprawować zarządu nieruchomością, ani czerpać z tego tytułu jakichkolwiek korzyści przez co przysługujące A. W. prawo własności było w rzeczywistości jedynie iluzoryczne i pozorne. A. W. do przedmiotowego odwołania załączyła szerokie wyjaśnienia dotyczące zarządzania nieruchomością i postępowań toczących się przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego, poczynając od 2008 r. Po rozpatrzeniu zarzutów zawartych w odwołaniu oraz ponownym przeanalizowaniu sprawy, organ II instancji utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy R. Ponieważ strony nadal nie były przekonane co do zasadności rozstrzygnięcia organu odwoławczego złożyły na nie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, w której zarzuciły naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.jed. Dz.U. z 2014 r. poz. 849 ze zm. – dalej jako "u.p.o.l.") poprzez błędne określenie osoby zobowiązanej do zapłaty podatku, nadto wskazały również na naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 121, 122, 187 § 1 o.p. poprzez niepełne oraz wybiórcze rozpatrzenie dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy z pominięciem faktów istotnych dla sprawy w szczególności faktów przemawiających za tym, że D. W. działał od jesieni 2008 r. jako posiadacz samoistny jednostronnie czerpiąc korzyści, co ma decydujący wpływ na opodatkowanie stron podatkiem od nieruchomości w niniejszej sprawie, naruszenie art. 191 o.p. poprzez przekroczenie granic zasady swobodnej oceny dowodów poprzez brak oparcia ich oceny na przekonywujących podstawach i wyprowadzenie niepoprawnych wniosków na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, co spowodowało, iż w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją zasada swobodnej oceny dowodów przekształciła się w ocenę dowolną oraz art. 210 § 4 o.p. poprzez niewskazanie racjonalnych przyczyn, dla których w swoim rozstrzygnięciu organ nie wziął pod uwagę dowodów i argumentacji przedstawionych przez stronę skarżącą. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest bezzasadna. Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.o.l. opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają grunty oraz budynki lub ich części. Podatnikami podatku od nieruchomości, stosownie do regulacji zawartej w art. 3 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy, są m.in. osoby fizyczne, będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych. Jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach (art. 3 ust. 4 omawianej ustawy). W art. 4 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych określona została podstawa opodatkowania podatkiem od nieruchomości, którą w odniesieniu do gruntów stanowi powierzchnia, zaś w odniesieniu do budynków lub ich części - powierzchnia użytkowa. Obowiązek podatkowy powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstały okoliczności uzasadniające powstanie tego obowiązku (art. 6 ust. 1 ustawy). Osoby fizyczne, z zastrzeżeniem ust. 11, są obowiązane złożyć właściwemu organowi podatkowemu informację o nieruchomościach, obiektach budowlanych, sporządzoną na formularzu według ustalonego wzoru, w terminie 14 dni od dnia wystąpienia okoliczności uzasadniających powstanie albo wygaśnięcie obowiązku podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości lub od dnia zaistnienia zdarzenia, o którym mowa w ust. 3 (art. 6 ust. 6 ustawy). Podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków (art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - Dz. U. z 2015 r., poz. 520 ze zm.). Zgodnie z dyspozycją art. 21 § 1 pkt 2 o.p. zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania. W myśl natomiast § 5 cytowanego artykułu, jeżeli przepisy prawa podatkowego nakładają na podatnika obowiązek złożenia deklaracji, wysokość zobowiązania podatkowego, o którym mowa w § 1 pkt 2, ustala się zgodnie z danymi zawartymi w deklaracji, chyba że przepisy szczególne przewidują inny sposób ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego albo w toku postępowania podatkowego stwierdzono, że dane zawarte w deklaracji, mogące mieć wpływ na wysokość zobowiązania podatkowego, są niezgodne ze stanem faktycznym. Przyjęcie w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych zasady solidarnej odpowiedzialności współwłaścicieli nieruchomości z tytułu zobowiązania w podatku od nieruchomości, jak słusznie zauważył organ, rodzi konieczność wydania decyzji wymiarowej w stosunku do każdego współwłaściciela (podatnika) i wskazania w takiej decyzji obowiązku podatkowego odnoszącego się do całego przedmiotu opodatkowania. Dodatkowo istotne jest, aby każdy ze współwłaścicieli, wobec solidarnej odpowiedzialności za zobowiązanie podatkowe, posiadał wiedzę, iż decyzja taka została wystawiona (tak NSA w wyroku z dnia 14 lipca 2015 r. sygn. akt II FSK 1473/13 - Legalis nr 1332105). W rozpatrywanej sprawie A. W. i T. Z. kwestionują w odwołaniu zarówno zasadność podlegania opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, jak i sam sposób jego ustalenia w zaskarżonej decyzji. Z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, bezspornie wynika, iż T. Z. oraz D. W. i A. W. są właścicielami przedmiotowej nieruchomości. Powyższa okoliczność znajduje potwierdzenie w, załączonym do akt sprawy, wypisie z rejestru gruntów. Wypis ten ma walor dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 o.p., a zatem stanowi dowód tego, co zostało w nim stwierdzone. Z treści tego dokumentu wynika, że współwłaścicielami spornej działki nr 2470 (sklasyfikowanej w części jako "Bi" o pow. 0,5880 ha) położonej w miejscowości K., obręb [...], są: T. Z. (udział 1/2) oraz w ramach małżeńskiej współwłasności ustawowej (udział 1/2) D. W. i A. W.. Z powyższego wynika zatem, w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, co słusznie ustalił organ, że na wyżej wskazanych osobach solidarnie ciąży obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości. Wynika to bowiem wprost z treści cytowanego już art. 3 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Z obowiązujących regulacji, jednoznacznie wynika, iż dopóki podatnikowi przysługuje prawo własności/współwłasności danej nieruchomości, dopóty ciąży na nim obowiązek uiszczania podatku od nieruchomości. Obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości powstaje przy tym niezależnie od możliwości uzyskiwania dochodu, ponieważ jest to podatek o charakterze majątkowym, obciążający właścicieli/współwłaścicieli nieruchomości, bez względu na sposób, w jaki jest ona wykorzystywana i czy z tego tytułu są osiągane przychody (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 marca 2009 r. sygn. akt IIFSK 497/08, Legalis nr 222437). Zatem stosunki cywilno-prawne między współwłaścicielami od 2008 r. nie są przedmiotem niniejszego postępowania, gdyż nie podlegają one kompetencji organów podatkowych, a nadto nie mają znaczenia dla wyniku rozpatrywanego sporu. Mając na uwadze przytoczoną powyżej argumentację, znajdującą oparcie w cytowanych przepisach obowiązującego prawa, sąd uznał, iż organ podatkowy zasadnie wskazał jako adresatów zaskarżonej decyzji współwłaścicieli ww. działki nr 2470, tj.: T. Z., D. W. i A. W. Argumenty stron zawarte w uzasadnieniu rozpatrywanej skargi, dotyczące pozbawienia T. Z. i A. W. możliwości dysponowania opisaną nieruchomością oraz uzyskiwania z niej jakiegokolwiek dochodu nie są podstawą do zmiany kręgu podmiotów objętych podatkiem od nieruchomości. Zakres podmiotowy w tego typu przypadkach został w sposób wyraźny i jednoznaczny ustalony przez ustawodawcę i wynika wprost z art. 3 u.p.o.l. Zatem sąd nie dopatrzył się żadnego naruszenia w tym zakresie, w tym również zasad słuszności oraz współżycia społecznego. Wzajemne relacje współwłaścicieli oraz spory co do zakresu posiadania nieruchomości wspólnej pozostają bez znaczenia z punktu widzenia opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Konflikty pojawiające się w stosunkach między współwłaścicielami należą do materii prawa cywilnego i nie rodzą konsekwencji na gruncie podatku od nieruchomości, z uwagi na jednoznaczną treść art. 3 ust. 4 u.p.o.l. (tak NSA w wyroku z dnia 26.06.2007 r. w spr. o sygn. akt II FSK 1748/06). Charakter odpowiedzialności, w omawianym przypadku, jest niezależny od stosunków wewnętrznych między współwłaścicielami, sposobu korzystania z nieruchomości oraz wielkości przypadających współwłaścicielom udziałów. Podnoszone przez podatników w niniejszym sporze okoliczności mogą mieć wpływ na zakres wzajemnych rozliczeń między współwłaścicielami, które pozostają jednak poza obszarem zainteresowania prawa podatkowego. Do czasu zniesienia współwłasności, której może żądać każdy ze współwłaścicieli na podstawie art. 210 Kodeksu cywilnego, nie jest dopuszczalne odstąpienie od wyrażonej w art. 3 ust. 4 u.p.o.l. zasady solidarnego obciążenia obowiązkiem podatkowym w podatku od nieruchomości jej współwłaścicieli. Należy podkreślić, że podatnicy, w złożonej skardze, dokonali błędnej wykładni regulacji zawartej w treści art. 3 ust. 3 u.p.o.l. Reguła przewidziana w niniejszym przepisie znajduje bowiem zastosowanie w przypadku, gdy podmiot, któremu nie przysługuje prawo własności faktycznie włada rzeczą jak właściciel. Nie odnosi się zatem w żaden sposób do właściciela bądź współwłaściciela jakim w niniejszej sprawie bezsprzecznie jest D. W. Sąd nie podziela również zarzutów strony skarżącej dotyczących sposobu ustalenia podatku od nieruchomości. Zarówno bowiem rodzaje nieruchomości podlegających opodatkowaniu (grunty oraz budynki pozostałe), jak i ich powierzchnia wynikają wprost z ewidencji gruntów oraz protokołu oględzin, które zostały przeprowadzone w dniu 28 października 2015 r. Brak jest zatem argumentów pozwalających uznać, że wymierzenie podatku od nieruchomości na podstawie niebudzących wątpliwości danych z ewidencji gruntów oraz protokołu oględzin było dowolne. Należy podkreślić, że kwestionowanie przez podatników sposobu ustalenia podatku od nieruchomości, bez wskazania, które istotne dla sprawy okoliczności faktyczne nie zostały wyjaśnione, jest zbyt ogólne przez co pozbawia sąd możliwości dokonania jego ewentualnej weryfikacji. Prowadząc postępowanie podatkowe w przedmiocie ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości organ podatkowy winien kierować się zasadami, które to postępowanie regulują, tak aby w sposób zupełny ustalić stan faktyczny sprawy. Stosownie do treści przepisu art. 122 o.p. w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Z wyrażonej w tym przepisie zasady prawdy obiektywnej wynika obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa. Z treścią przywołanego przepisu koresponduje przepis art. 187 § 1 cytowanej ustawy, w myśl którego organ podatkowy jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 180 § 1 o.p.). Z art. 181 omawianej ustawy wynika natomiast, iż dowodami w postępowaniu podatkowym mogą być w szczególności księgi podatkowe, deklaracje złożone przez stronę, zeznania świadków, opinie biegłych, materiały i informacje zebrane w wyniku oględzin, informacje podatkowe oraz inne dokumenty zgromadzone w toku czynności sprawdzających lub kontroli podatkowej, z zastrzeżeniem art. 284a § 3, art. 284b § 3 i art. 288 § 2 niniejszej ustawy, oraz materiały zgromadzone w toku postępowania karnego albo postępowania w sprawach o przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe. Zgodnie zaś z art. 191 o.p. organ podatkowy ocenia na podstawie całego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W ocenie sądu, organ podatkowy prawidłowo ustalił stan faktyczny rozpatrywanej sprawy, w tym przedmiot opodatkowania opisany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz zastosował właściwe przepisy w zakresie ustalenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za sporny okres. Decyzja organu została uzasadniana w sposób umożliwiający weryfikację zarówno ustalonego w sprawie stanu faktycznego, jak i prawnego, a wywiedzione w niej wnioski są logiczne i spójne. Zdaniem sądu, zaskarżona decyzja nie narusza ani przepisów prawa procesowego ani materialnego, w tym również w zakresie opisanym w rozpatrywanej skardze, w związku z tym brak jest podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Wobec braku przesłanek do uwzględnienia skargi sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), oddalił ją. ms