I SA/Łd 637/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Tarno (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda sędzia WSA Bożena Kasprzak Protokolant asystent sędziego Maciej Dębski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2011 r. sprawy ze skargi A spółki cywilnej M. M. A. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za styczeń 2001r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. I SA/Łd 637/11 U Z A S A D N I E N I E Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr[...], Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z [...] r., nr [...] w przedmiocie określenia A s.c. M M., A. M. (dalej: Spółka) nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za styczeń 2001 r. w wysokości 1.483 zł do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że w dniu 13 sierpnia 2009 r. pełnomocniczka Spółki złożyła w Urzędzie Skarbowym w W. korektę deklaracji VAT-7 za styczeń 2001 r., uwzględniającą kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym z grudnia 2000 r. w wysokości 79.359 zł. Zdaniem organu pierwszej instancji korekta złożona przez Spółkę była bezskuteczna z uwagi na naruszenie pięcioletniego terminu, o którym mowa w art. 86 ust. 13 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535, ze zm.), powoływanej dalej jako "ustawa o VAT". Skutkiem powyższego było wydanie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. decyzji z [...] roku nr [...] dotyczącej rozliczenia podatku od towarów i usług za styczeń 2001 r. W odwołaniu strona wniosła o uchylenie w całości decyzji organu pierwszej instancji, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 86 ust. 13 ustawy o VAT poprzez błędną wykładnię i zastosowanie. W ocenie podatnika winę za niezłożenie korekty deklaracji VAT-7 za styczeń 2001 r. w terminie 5 lat ponosi Naczelnik Urzędu Skarbowego P.-G., który przeprowadzał kontrolę za rok 1999 i 2000. Wszystkie deklaracje za ten okres wykazywały nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym, a z protokołów kontroli wynikało, że nadwyżka ta wynikała z kosztów inwestycyjnych. Skutki zaniedbania urzędników obciążyły podatnika w kwocie co najmniej 80.000 zł. W wyniku rozpatrzenia powyższego odwołania Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wskazał, że odliczenie podatku VAT jest prawem podatnika jednakże może ono być realizowane wyłącznie w granicach wyznaczonych przepisami prawa. W ocenie organu odwoławczego słuszny jest pogląd organu pierwszej instancji, że w korekcie deklaracji VAT-7 za styczeń 2001 roku, złożonej w 2009 roku, strona nie może skorzystać z prawa rozliczenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym zadeklarowanej do przeniesienia w korekcie deklaracji VAT-7 za grudzień 2000 roku w wysokości 79.359 zł, gdyż prawo to wygasło z końcem 2005 roku. Dlatego też korekta deklaracji VAT-7 złożona w dniu 13 sierpnia 2009 roku nie mogła być uznana za prawidłową. Powołując się na treść art. 86 ust. 13 i ust. 15, art. 86 ust. 10, 11, 12, 16 i 18, art. 81b ustawy o VAT organ odwoławczy podniósł, że z akt sprawy wynikało, że w 2009 roku podatnikowi nie przysługiwało uprawnienie do rozliczenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym zadeklarowane do przeniesienia w korekcie deklaracji VAT-7 za grudzień 2000 r. w wysokości 79.359 zł, która nie została rozliczona w pierwotnej deklaracji VAT-7 za styczeń 2001 roku, gdyż dokonanie korekty możliwe było wyłącznie do 31 grudnia 2005 roku tj. w ciągu 5 lat od początku roku, w którym wystąpiło prawo do obniżenia podatku należnego, a więc od 1 stycznia 2001 roku. Odnosząc się do zarzutów odwołania, obarczających pracowników urzędu skarbowego winą za złożenie korekty po terminie, Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że Spółka nie może na organ podatkowy przerzucać odpowiedzialności za brak dokonania czynności, których obowiązek realizacji wynika z przepisów prawa. Deklaracje objęte przedmiotem kontroli zostały złożone do Urzędu Skarbowego P.-G., który był organem właściwym miejscowo do 4 czerwca 2007 roku. W okresie od 19 lutego 2001 r. do 5 stycznia 2005 r. pełnomocnikiem reprezentującym Spółkę i prowadzącym jej księgowość była M. M.. Prowadziła ona m.in. księgi przychodów i rozchodów, sporządzała ewidencje VAT oraz miała umocowanie do reprezentowania strony w sprawach związanych z podatkami przed urzędem skarbowym. W ocenie organu odwoławczego to pełnomocnik nie dołożył należytej staranności przy świadczeniu usług na rzecz podatnika, w związku z czym niedopuszczalne jest przerzucanie na organ administracji publicznej odpowiedzialności za błędy pełnomocnika strony, gdyż to strona ponosi negatywne skutki czynności podejmowanych przez ustanowionego przez siebie pełnomocnika. Dotyczy to również jego zaniechań. Decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi przez pełnomocniczkę Spółki, która zarzuciła organowi naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 86 ust. 13 ustawy o VAT poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie. W tej sytuacji strona skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej. W uzasadnieniu skargi powtórzono argumentację z odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z [...] r., nr[...]. W ocenie pełnomocniczki Spółki winę za niezłożenie korekty deklaracji VAT-7 za styczeń 2001 roku w terminie 5 lat, ponosi właściwy wówczas miejscowo organ podatkowy tj. Naczelnik Urzędu Skarbowego P. – G.. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje : Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły prawa, i to przynajmniej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż z przyczyn całkowicie odmiennych niż zostały w niej wskazane. Na podstawie art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Przepis ten oznacza, że po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie ma podstaw do wydania decyzji określającej, gdyż z upływem tego terminu zobowiązanie podatkowe ulega wygaśnięciu z mocy prawa. W myśl art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Przepis ten w sposób jednoznaczny określa procesowy skutek upływu terminu przedawnienia, który wymaga od organu pierwszej instancji lub organu odwoławczego umorzenia postępowania, w przypadku gdy organ ten nie zdążył orzec przed upływem przedawnienia określonego zobowiązania podatkowego. Określony w tym przepisie upływ terminu przedawnienia stanowi ujemną przesłankę procesową do orzekania przez organ podatkowy co do przedawnionego zobowiązania podatkowego, gdy skutkuje bezprzedmiotowością postępowania. Wyjątek w tym zakresie musi być określony jednoznacznie w ustawie, jak to ma miejsce np. w przypadku instytucji zwrotu nadpłaty, określonej w art. 79 Ordynacji podatkowej, gdzie w § 2 stwierdzono, że prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. A contrario wynika z tego, że w przypadku wniosku o nadpłatę złożonego przed upływem terminu przedawnienia, należy orzec również po jego upływie, gdyż postępowanie w takim przypadku nie staje się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej. Podkreśla to dodatkowo pogląd, że termin przedawnienia jest zastrzeżony dla podatników, których roszczenia, wynikające z ich interesu prawnego - o ile zostaną zgłoszone przed upływem terminu przedawnienia - powinny zostać rozpatrzone nawet po jego upływie. W niniejszej sprawie organy zasadnie stwierdzają, że na podstawie art. 86 ust. 13 ustawy o VAT, korektę deklaracji za styczeń 2001 r., obniżającą kwotę podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, można było złożyć nie później niż w ciągu 5 lat, licząc od początku roku, w którym wystąpiło prawo do obniżenia podatku należnego, tj. do 31 grudnia 2005 r. Zauważyć należy jednak, że zobowiązanie za ten okres przedawniło się z dniem 1 stycznia 2007 roku. Po tej dacie nie ma już podstaw do wydania decyzji wymiarowej za ten okres, jeżeli nie doszło do przerwania lub zawieszenia terminu przedawnienia. Z akt sprawy nie wynika, aby okoliczności takie zaistniały w omawianym przypadku. Powyższe oznacza, że określenie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. w dniu 19 listopada 2010 r. nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za styczeń 2001 r. oraz utrzymanie w mocy tej decyzji w dniu [...]r. przez Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. - narusza art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej. W sytuacji gdy organ niezasadnie wszczął postępowanie po upływie okresu przedawnienia, powinien je umorzyć na podstawie art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej. Niedokonanie tej czynności narusza również ten przepis. Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) art. 200 i 205 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji. P.Z-C.