I SA/Łd 644/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2010 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku A. P. o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za okres styczeń, luty, kwiecień, maj, sierpień, grudzień 2003 r. oraz nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia za marzec 2003 r. postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący A. P. wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za okres styczeń, luty, kwiecień, maj, sierpień - grudzień 2003 r. oraz nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia za marzec 2003 r. W skardze tej zawarł też wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu tego wniosku pełnomocnik skarżącego podniósł, iż postępowanie podatkowe wobec skarżącego toczy się już trzeci rok. Związane z tym postępowaniem kontrole podatkowe znacznie ograniczyły jego możliwości zarobkowe (zrezygnował z części taboru, zwolnił kierowców). Posiadane przez skarżącego ruchomości zabezpieczone zostały do postępowań dotyczących podatku VAT za lata 2003 – 2005 r. Postępowanie odwoławcze w zakresie powyższych okresów podatkowych toczy się od dwóch lat i do dnia założenia skargi w niniejszej sprawie nie zostało zakończone. Podniósł również, że pozostaje nie zajęty rachunek bankowy, który jest niezbędny do prowadzenia działalności gospodarczej. Mając na uwadze powyższe stwierdził, że odmowa wstrzymania skutkować będzie koniecznością zajęcia tego rachunku. W efekcie skarżący nie będzie miał możliwości prowadzenia działalności gospodarczej i zostanie pozbawiony środków do życia. Wskazał też, że skarżący ma na utrzymaniu żonę i uczące się dzieci. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego do Sądu aktu lub czynności administracji publicznej została uregulowana w art. 61 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ppsa. Zgodnie z § 1 tegoż przepisu wniesienie skargi do Sądu nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże, stosownie do § 3 zdanie pierwsze powołanego przepisu, Sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części tego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba, że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Regulacja prawna wskazanego przepisu, jak podnosi orzecznictwo i doktryna, prowadzi do wniosku, iż wnioskodawca zobowiązany jest do rzeczowego uzasadnienia swego wniosku poprzez poparcie go twierdzeniami, tezami oraz stosownymi dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej. Na stronie składającej wniosek o wstrzymanie wykonania aktu ciąży obowiązek wykazania, że zachodzą okoliczności uzasadniające to wstrzymanie, uzasadnienie tego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności faktycznych, brak takiego uzasadnienia uniemożliwia bowiem merytoryczną ocenę wniosku (por. postanowienie NSA z dnia 16 kwietnia 2004r., OZ 22/04, z dnia 30 kwietnia 2004r., OZ 30/04, z dnia 22 grudnia 2004r., OZ 871/04, z dnia 1 czerwca 2004r., OZ 105/04, z dnia 20 lipca 2004r., OZ 214/04, postanowienie NSA z dnia 24 czerwca 2008 r., I FSK 983/08, Centralna Baza Orzeczeń i Informacji o Sprawach – www.nsa.gov.pl, B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Zakamycze 2005, s. 168). Z przepisów tych wynika nadto, że wniesienie skargi nie pociąga za sobą skutku suspensywności i wstrzymanie wykonania przez Sąd zaskarżonego aktu zależy od oceny Sądu, czy istnieją przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie. Niewykonywanie ostatecznych aktów administracyjnych jest, bowiem stanem niepożądanym i prawo wnoszenia skargi do sądu nie może uniemożliwiać prawidłowego funkcjonowania procesu stosowania i realizowania norm prawa podatkowego. Wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest wyjątkową okolicznością, a przesłanki uzasadniające wstrzymanie tego aktu nie powinny być interpretowane w sposób rozszerzający. W analizowanej sprawie skarżący, wnosząc o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r., nie wykazał zaistnienia przesłanek wynikających z powołanego wyżej art. 61 § 3 zdanie pierwsze ppsa, nie wskazał bowiem żadnych zdarzeń (okoliczności), które potencjalnie mogłyby zaistnieć, gdyby zaskarżona przez niego decyzja została wykonana przed rozpoznaniem skargi przez sąd administracyjny. Nie wykazał w szczególności, jakie w jego konkretnej sytuacji finansowej, życiowej i osobistej szczególnie chronione przez system prawny wartości zostałyby zagrożone w przypadku uiszczenia zobowiązania podatkowego i na czym owo zagrożenie miałoby polegać. Treść wniosku jest enigmatyczna i sprowadza się do stwierdzenia, iż prowadzone trzyletnie postępowania znacznie ograniczyły jego możliwości zarobkowe, zrezygnował z części taboru i zwolnił kierowców, organ podatkowy zabezpieczył należności podatkowe w VAT za lata 2003 – 2005 na majątku ruchomym skarżącego, postępowania podatkowe za lata 2003 – 2005 nie zostały zakończone, a zajęcie rachunku bankowego spowoduje, że nie będzie miał możliwości prowadzenia działalności gospodarczej i zostanie pozbawiony środków do życia. Poza wskazaniem tych okoliczności skarżący nie skonkretyzował na czym miałoby polegać niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący nie podał też przybliżonej wielości ciążących na nim wszystkich należności podatkowych i środków finansowych, tj. wysokości osiąganego na bieżąco dochodu, wartości zabezpieczonego mienia ruchomego i nieruchomego, przemilczał też to, czy posiada oszczędności oraz w jakiej wysokości ponosi koszty utrzymania rodziny i siebie. Brak tych danych nie pozwala zatem Sądowi na dokonanie porównania wartości aktywów skarżącego i jego pasywów, a w konsekwencji i ocenę, czy ewentualne wszczęcie egzekucji i zajęcie rachunku bankowego pozbawi skarżącego, jak twierdzi w uzasadnieniu wniosku, środków utrzymania, co z kolei stwarzałoby zagrożenie dla egzystencji. Za ogólnikowe uznać też należało zawarte w uzasadnieniu wniosku stwierdzenie, iż skarżący "zrezygnował" z części taboru i zwolnił kierowców. Skarżący nie wyjaśnił bowiem, czy przez rezygnację należy rozmieć sprzedaż samochodów, czy też może jedynie jego użyczenie innemu podmiotowi. Niezależnie od tego niewątpliwe jest, iż stwierdzenie to wskazuje, że "rezygnacja" z części taboru nastąpiła na skutek działań samego skarżącego, a nie działań egzekucyjnych organu podatkowego. Okoliczność ta przeczy z kolei twierdzeniu strony, iż odmowa wstrzymania wykonania decyzji spowoduje, iż skarżący zostanie pozbawiony jakiejkolwiek możliwości prowadzenia działalności zarobkowej. Także sam fakt istnienia obowiązku wykonania decyzji nie może, w ocenie Sądu, stanowić przesłanki uzasadniającej wniosek o wstrzymanie jej wykonania. Konieczność zapłaty podatku i związane z tym uszczuplenie majątku podatnika, są zwykłym następstwem takiej decyzji. Obowiązkiem wnioskodawcy jest natomiast wykazanie, iż na skutek zapłaty podatku grozi mu szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty, tj. są większe niż przeciętnie wywoływane wykonaniem decyzji tego rodzaju, bądź też, że do odwrócenia skutku wykonania zaskarżonej decyzji nie wystarczy zwrot wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami, tj. powrót do stanu poprzedniego będzie niemożliwy lub będzie wymagał znacznych środków. Szkoda występuje, co podkreśla orzecznictwo sądowe, wówczas, gdy nie będzie mogła być ona wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego z uwagi na utratę przedmiotu świadczenia, który w skutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub poniesie on straty na życiu lub zdrowiu (zob. postanowienie NSA w Warszawie z dnia 25 października 2005r., sygn. akt I OZ 1074/05, nie publ.). Nieodwracalny skutek z kolei to takie następstwo, konsekwencja, efekt, rezultat jakichś działań, których nie będzie można cofnąć lub których nie da się usunąć (zob. Popularny słownik języka polskiego pod red. B. Dunaja, Warszawa 2000, s. 365 i 644). Uprawdopodobnienie zaistnienia tych okoliczności oznacza wykazanie, iż zachodzi duże prawdopodobieństwo – graniczące z pewnością - zmaterializowania się trudnych do odwrócenia skutków lub wyrządzenia znacznej szkody w następstwie wykonania zaskarżonego aktu. Istotne jest i to, że ewentualna egzekucja należności z rachunku bankowego skarżącego nie prowadzi co do zasady, do nieodwracalnych skutków. W przypadku należności pieniężnych nie mamy bowiem do czynienia z niemożnością ich wypłaty w przyszłości, w przypadku pozytywnego dla strony zakończenia sporu sądowego organ podatkowy będzie wszak zobowiązany do zwrotu wyegzekwowanych kwot, jako nienależnych. A więc skutki ewentualnego wykonania zaskarżonej decyzji w postaci utraty określonej ewentualnej kwoty pieniężnej zostaną odwrócone poprzez jej zwrot. Podkreślić też należy, iż prowadząc działalność gospodarczą skarżący powinien był też liczyć się z różnymi zagrożeniami, łącznie z czasowym lub stałym brakiem płynności finansowej, która doprowadzić może nawet do eliminacji podmiotu gospodarczego z obrotu gospodarczego. Zadaniem Sądu jest jedynie zbadać czy istotnie zagrożenia z art. 61 § 3 ppsa, będą w swych skutkach nie adekwatne do wcześniejszego sposobu prowadzenia przez podmiot gospodarczy działalności (por. postanowienie NSA z dnia 21 grudnia 2006 r., I FZ 525/06, CBOS - www.nsa.gov.pl). Przesłanek do wstrzymania zaskarżonej decyzji Sąd nie dopatrzył się także z urzędu, przesłanek takich nie stanowią w szczególności zarzuty przeciwko zaskarżonej decyzji czy czas trwania postępowania, nie zostały one bowiem wymienione w art. 61 § 3 ppsa jako przesłanki wstrzymania wykonania decyzji, a Sąd rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania nie ma kompetencji do oceny legalności tej decyzji. Dokonywanie oceny tego rodzaju zarzutów w orzeczeniu rozstrzygającym o wstrzymaniu wykonania decyzji, stanowiłoby przedsąd. Zarzuty te będą przedmiotem analizy i oceny Sądu przy wydawaniu orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie. Rozważając kwestię wstrzymania wykonania decyzji Sąd nie mógł też pominąć i tej okoliczności, że wstrzymanie wykonania decyzji ma charakter szczególny i nie może mieć zastosowania, co już podkreślono, w każdej sprawie, w której zapłata zobowiązania podatkowego rodzi trudności dla podatnika. Trudności te nie mogą wynikać jedynie z przekonania skarżącego o ich istnieniu, lecz muszą mieć charakter obiektywny. Nie ulega wątpliwości, że wykonanie decyzji określającej zobowiązanie podatkowe ma dla jej adresata niekorzystne konsekwencje finansowe. Zapłata zaległości podatkowej ze swej istoty powoduje wszak dolegliwość w postaci "uszczerbku finansowego". Jednakże "uszczerbek finansowy" ponoszony przez stronę przy regulowaniu zobowiązań podatkowych, zwłaszcza z tytułu podatku VAT - nawet znaczny - nie jest pojęciem tożsamym z groźbą wyrządzenia znacznej szkody w konsekwencji wykonania zaskarżonej decyzji, czy też tym bardziej spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zwrócić przy tym wypada uwagę na fakt istnienia ograniczeń w prowadzeniu egzekucji administracyjnej (por. art. 8 - 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Dz.U. z 2002r. Nr 110, poz. 968 ze zm.). Ograniczenia te gwarantują zachowanie zobowiązanemu i jego rodzinie warunków wystarczających, według ustawodawcy do humanitarnej egzystencji - choć niewątpliwie w gorszych standardach niż przed wszczęciem egzekucji. Pogorszenie jednak warunków egzystencji nie stanowi jeszcze powodu, aby wstrzymywać wykonanie ostatecznej decyzji administracyjnej (zob. postanowienie NSA z dnia 24 października 2005 roku, II GZ 111/05, niepubl.). Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu. Sz.Ch.