I SA/Łd 66/22

Dnia 15 marca 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk Sędziowie Sędzia NSA Paweł Janicki (spr.) Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2022 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w K. na uchwałę Rady Gminy Łanięta z dnia 18 stycznia 2019 roku nr VI/35/19 w przedmiocie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej § 3 ust. 1 i 2; 2. oddala skargę w pozostałym zakresie. W dniu 18 stycznia 2019 r. Rada Gminy Ł., na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15, art. 40 ust. 1, art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2018 r. poz. 994 ze zm.) oraz art. 6k ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2018 r. poz. 1629 ze zm.), podjęła uchwałę nr [...] w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia wysokości stawki opłaty za pojemnik o określonej pojemności. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Prokurator Rejonowy w K. zakwestionował ww. uchwałę wskazując, że została ona podjęta z istotnym naruszeniem prawa, przez wprowadzenie rozwiązań, które stanowią przekroczenie delegacji ustawowej zawartej w art. 6k ust. 1 i ust. 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w zw. z art. 7 i 94 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez: I. przekroczenie upoważnienia ustawowego w § 2 ust. 2 uchwały przez określenie wysokości podwyższonej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od właściciela nieruchomości, na której zamieszkują mieszkańcy, jeżeli odpady komunalne nie są zbierane i odbierane w sposób selektywny na kwotę 25,00 złotych; II. przekroczenie upoważnienia ustawowego oraz modyfikację regulacji ustawowej w § 3 ust. 1 uchwały przez określenie kwartalnej stawki opłaty za pojemnik z odpadami komunalnymi pochodzącymi z nieruchomości, na której nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne, które są zbierane i odbierane w sposób selektywny w wysokości: o pojemności 120 l - w wysokości 14,00 złotych; o pojemności 240 l - w wysokości 30,00 złotych; o pojemności 1100 l - w wysokości 160,00 złotych III. przekroczenie upoważnienia ustawowego oraz modyfikację regulacji ustawowej w § 3 ust. 2 uchwały przez określenie stawki opłaty za pojemnik z odpadami komunalnymi pochodzącymi z nieruchomości, na której nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne, które nie są zbierane i odbierane w sposób selektywny w wysokości: o pojemności 120 l-w wysokości 16,00 złotych; o pojemności 240 l - w wysokości 32,00 złotych; o pojemności 1100 l w wysokości 162,00 złotych; IV. przekroczenie upoważnienia ustawowego w § 2 i 3 uchwały przez ustalenie w badanej uchwale stawek za gospodarowanie odpadami komunalnymi z podziałem na selektywny i nieselektywny odbiór opadów. W konkluzji wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały nr [...] Rady Gminy Ł. z [...] r. W odpowiedzi na skargę Rada Gminy Ł. wniosła o oddalenie zarzutów skargi stawianych w pkt I i IV, zaś w pozostałym zakresie, tj. zarzutów z pkt II i III uznała je za uzasadnione. Jednocześnie wskazano, że zaskarżona uchwała ma obecnie walor uchwały historycznej, ponieważ została uchylona uchwałą Rady Gminy Ł. nr [...] z [...] r. w sprawie dokonania wyboru metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i ustalenia stawki tej opłaty oraz zwolnienia z części opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi właścicieli nieruchomości zabudowanych budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi kompostujących bioodpady stanowiące odpady komunalne w kompostowniku przydomowym na terenie gminy Ł.. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę odnośnie zarzutów zawartych w pkt I i IV organ podkreślił, że zaskarżona uchwała zawiera w swej treści sformułowania zgodne z przepisami ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach obowiązujące w dacie jej uchwalenia. Podkreślono, że skarżący sam wskazuje w uzasadnieniu skargi, że art. 6k ust. 2a pkt 5 został dodany do ww. ustawy nowelizacją z 19 lipca 2019 r., a zatem w dacie późniejszej niż data podjęcia kwestionowanej uchwały. Rada Gminy Ł. zgodziła się natomiast z zarzutami dotyczącymi określenia w § 3 ust. 1 i 2 uchwały kwartalnych stawek opłat za pojemnik z odpadami komunalnymi pochodzącymi z nieruchomości na której nie zamieszkują mieszkańcy. Zapisy te stoją w sprzeczności z art. 6i ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, zgodnie z treścią którego opłatę należy uiszczać za każdy miesiąc powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje. Skarga jest częściowo zasadna. W związku z brakiem oświadczenia strony skarżącej o możliwości uczestniczenia w rozprawie zdalnej, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym. W pierwszym rzędzie wskazać należy, że zasadne okazały się zarzuty II i III skargi. Zgodnie z art. 6c ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach rada gminy w drodze uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego rozstrzyga o odbieraniu odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne. Unormowanie to zatem dało podstawę radzie gminy do podjęcia uchwały, której zgodność z prawem kwestionuje skarżący. Art. 6h oraz art. 6i ww. ustawy nakładają na właściciela nieruchomości, na której nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne obowiązek uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, za każdy miesiąc, w którym powstały odpady na danej nieruchomości. Przepisy te zatem określają jednoznacznie, iż podmiotem zobowiązanym do ponoszenia przedmiotowych opłat są właściciele nieruchomości a nadto wskazują, iż opłaty te będą uiszczane w systemie miesięcznym. Tym samym gmina gospodarując odbiorem odpadów na swoim terytorium nie ma swobody w ustaleniu częstotliwości uiszczania przez właścicieli należnej z tego tytułu opłaty, tj. wyboru czy będą one uiszczane za każdy tydzień, miesiąc czy kwartał. Kwestia ta została bowiem kategorycznie uregulowana w art. 6i u.c.p.g. Jednocześnie podkreślenia wymaga, iż okres, za który uiszczana jest opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie determinuje częstotliwości odbioru tych odpadów. Innymi słowy, to iż opłata uiszczana jest za każdy miesiąc nie oznacza, że odpady odbierane są raz w miesiącu. Kwestię częstotliwości odbioru odpadów normuje art. 4 ust. 2 pkt 3 ww. ustawy, który stanowi, że szczegółowe zasady dotyczące częstotliwości i sposobu pozbywania się odpadów komunalnych i nieczystości ciekłych z terenu nieruchomości oraz z terenów przeznaczonych do użytku publicznego określa regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie gminy. W świetle przywołanej argumentacji podzielić należy stanowisko Prokuratora, że postanowienia zaskarżonej uchwały w § 3 dotyczące kwartalnych stawek opłat pozostają w sprzeczności z postanowieniem art. 6i ust. 2 u.c.p.g." Jednocześnie podnieść należy, że naruszenie to ma charakter istotny, bowiem jako skutkujące wprost naruszeniem wyraźnej dyspozycji przepisów ustawy nie może być zaakceptowane w demokratycznym państwie prawa. Sytuacja, w której organy jednostek samorządu terytorialnego w realizacji zadań własnych wykraczają poza normy ustawowo określone kłóci się z zasadą legalizmu, jak też osłabia zasadę pogłębiania zaufania obywateli do Państwa. Przypomnieć należy, że za "istotne" naruszenie prawa uznaje się uchybienie, prowadzące do skutków, które nie mogą być akceptowane w demokratycznym państwie prawnym. Zalicza się do nich między innymi naruszenie przepisów wyznaczających kompetencje do podejmowania uchwał, podstawy prawnej podejmowania uchwał, prawa ustrojowego oraz prawa materialnego, a także przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał (por. A. Kabat w: B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2016, str. 643; M. Stahl, Z. Kmieciak: w Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego w świetle orzecznictwa NSA i poglądów doktryny, Samorząd Terytorialny 2001, z. 1-2, str. 101-102). Nie ulega wątpliwości, że w rozpoznawanej sprawie kwestionowane zapisy uchwały pozostają w sprzeczności z powołanymi wyżej przepisami prawa materialnego. Nie ma natomiast racji skarżący podnosząc zarzuty I i IV skargi. Zaskarżona uchwała została podjęta w dniu 18 stycznia 2019r., to jest w okresie obowiązywania ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w brzmieniu nadanym tekstem jednolitym Dz. U. z 2018r., poz. 1454. Wówczas obowiązujący art. 6k ust. 3 ustawy brzmiał w sposób następujący: rada gminy określi wyższe stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, jeżeli odpady komunalne nie są w sposób selektywny zbierane i odbierane, nie wyższe jednak niż maksymalne stawki opłat, które wynoszą odpowiednio dwukrotną wysokość maksymalnej stawki opłaty określonej w ust. 2a za odpady komunalne zbierane i odbierane w sposób selektywny. Tymczasem w skardze powołano się na treść art. 6k ust. 3 ustawy w brzmieniu obowiązującym od dnia 6 września 2019r. – na mocy ustawy z dnia 19 lipca 2019r. Dz. U, z 2019r., poz. 1579, która nie obowiązywała w dacie podjęcia zaskarżonej uchwały. Z tożsamych względów nie jest także zasadny zarzut dotyczący ustalenia stawek za gospodarowanie odpadami komunalnymi z podziałem na selektywny i nieselektywny odbiór (§ 2 i 3 zaskarżonej uchwały). Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności na podstawie art. 147 § 1 i art. 151 ppsa należało orzec jak w sentencji. P.C.