I SA/Łd 673/09

Dnia 17 grudnia 2009 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I - Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2009 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku M. H. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata oraz doradcy podatkowego w sprawie ze skargi M. H. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 rok p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącemu – M. H. prawa pomocy w zakresie całkowitym. Postanowieniem z dnia 6 października 2009 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi odmówił przyznania skarżącemu – M. H. prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu postanowienia Referendarz sądowy uznał, że wobec niewykonania zarządzenia z dnia 27 sierpnia 2009 roku wyzywającego skarżącego do złożenia dodatkowych wyjaśnień i informacji dotyczących jego sytuacji majątkowej (w tym: niewyjaśnienia przyczyn braku zatrudnienia żony i braku osiągania przez nią dochodu, niewskazania składników jej majątku oraz braku nadesłania wyciągów z rachunków bankowych własnych oraz żony z okresu ostatnich 3 miesięcy) wnioskodawca nie wykazał, iż znajduje się w trudnej sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Jednocześnie Referendarz sądowy podkreślił, że oceny braku wykazania przez skarżącego przesłanki uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy, nie zmienia fakt pozostawania małżonków w ustroju rozdzielności majątkowej. Zgodnie bowiem z art. 23 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie zobowiązania są do wzajemnej pomocy, w tym pomocy w zakresie prowadzonych procesów sądowych, polegającej także na udzieleniu środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych. W interesie skarżącego – jako osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy – leży zatem podjęcie wszelkich niezbędnych kroków celem uzyskania informacji dotyczącej sytuacji materialnej i możliwości płatniczych żony. Postanowienie Referendarza sądowego zostało skarżącemu doręczone w dniu 13 października 2009 roku. Następnie, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 17 listopada 2009 roku, wezwano skarżącego, stosownie do § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193), do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł. W odpowiedzi na wezwanie skarżący złożył zażalenie na powyższe zarządzenie oraz ponownie wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów i ustanowienie adwokata oraz doradcy podatkowego. Do zażalenia skarżący załączył oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, złożone na urzędowym formularzu PPF. W związku z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy zarządzeniem Referendarza sądowego z dnia 1 grudnia 2009 roku skarżący został wezwany do wskazania kwoty i źródeł dochodu osiąganego przez żonę J.H., wskazania składników jej majątku, nadesłania wyciągów z rachunków bankowych (własnych oraz żony), a także do jednoznacznego wskazania kwoty renty rodzinnej przyznanej pasierbom: A. i P.P. – w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie skarżący w drodze pisma z dnia 7 grudnia 2009 roku wskazał, że w związku z rozdzielnością majątkową (intercyzą) nie ma prawa ani obowiązku udzielenia informacji dotyczących źródła i wysokości dochodu żony, składników jej majątku ani też nadesłania wyciągów z rachunków bankowych. Jednocześnie skarżący zakwestionował precyzyjność powyższego zarządzenia w zakresie wezwania do nadesłania tychże wyciągów, dywagując przy tym nad możliwymi rodzajami posiadanych rachunków bankowych zamkniętych oraz otwartych z różnych okresów, a także nad kwestią zmiany sytemu bankowego i brakiem możliwości złożenia wyciągów w wymaganym terminie. Ponadto stwierdził, że nie może i nie ma prawa żądania informacji dotyczących dochód pasierba A.P., a także P.P., którego dochodami (rentą) dysponuje żona. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym zważył, co następuje: Wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Tytułem wstępu wyjaśnić należy, że instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana została w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a.". Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 244, art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 252 tej ustawy wynika, iż osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnić przy tym należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego (§ 2 i § 3 art. 245 powołanej ustawy). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, przede wszystkim należy podkreślić, że skarżący skorzystał już z możliwości złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Nie wniósł przy tym sprzeciwu od postanowienia z dnia 6 października 2009 roku o odmowie przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Jednocześnie analiza oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach dowodzi, że sytuacja materialna skarżącego i jego możliwości płatniczych nie różni się w znaczący sposób od sytuacji przedstawionej przez skarżącego w poprzednim wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z tego powodu – przy ocenie niniejszego, drugiego wniosku o prawo pomocy, nie straciły na aktualności rozważania dotyczące sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych skarżącego zawarte w postanowieniu z dnia 6 października 2009 roku. Wychodząc z powyższych przesłanek, Referendarz sądowy rozpoznający niniejszy wniosek zwraca przede wszystkim uwagę na fakt, że skarżący, zasłaniając się umową o rozdzielności majątkowej, ponownie nie wykazał, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Ze złożonego wniosku wynika jedynie, że skarżący jest trwale niezdolny do pracy. Pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną J.H. oraz dwoma pasierbami: 20-letnim A.P. oraz 15-letnim P.P.. Nie posiada żadnego majątku. Pozostałe kwestie nie zostały nadal przez skarżącego wyjaśnione, mimo że Referendarz sądowy wskazywał wcześniej, iż dla oceny wykazania przesłanki braku środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania bez znaczenia pozostaje fakt, iż wnioskodawca zawarł z żoną umowę ustanawiającą ustrój rozdzielności majątkowej. Ponadto Referendarz sądowy zwraca uwagę, iż w świetle powołanego na wstępie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., obowiązkiem skarżącego jest wykazanie, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Tym samym to w gestii skarżącego spoczywa obowiązek przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżący nie wskazał składników majątkowych żony i jej dochodu, pominął milczeniem rubrykę zatytułowaną "przedmioty wartościowe", a także nie sprecyzował kwoty dochodów swoich pasierbów. Ponadto, wobec faktu nienadesłania wyciągów z rachunków bankowych objętych także uprzednim wezwaniem, nie przekonuje podnoszone w odpowiedzi na wezwanie stanowisko skarżącego w kwestii braku możliwości nadesłania wyciągów z tychże rachunków z uwagi na brak oznaczenia okresu, z którego miałyby one pochodzić. Mając na uwadze powyższe, Referendarz sądowy uznał, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie i odmówił przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Skarżący nie wykazał bowiem, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Jedynie zaś wykazanie spełnienia tej przesłanki uzasadniałoby przyznanie prawa pomocy, czemu uprzednio dał także wyraz Referendarz sądowy w powołanym na wstępie postanowieniu. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 245 § 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu. (MSi)