I SA/Łd 674/09

Dnia 29 września 2009 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I - Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 29 września 2009 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku W. K. i I. K. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. K. i I. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 rok p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącym prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 20 lipca 2009 roku W.K. i I.K. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 rok. W odpowiedzi na wezwanie sądu do uiszczenia wpisu od skargi skarżący wystąpili z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym na formularzu PPF oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątku i dochodach skarżący podali, że prowadzą odrębne gospodarstwa domowe. W.K. podał, że źródłem jego utrzymania są dochody ze stosunku pracy w wysokości 1.300 zł miesięcznie. Jego żona zaś osiąga dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości 3.735,75 zł. Skarżący nie posiada żadnego majątku poza udziałami w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością o wartości nominalnej około 45.500 zł. Skarżąca z kolei nie posiada żadnego majątku. W uzasadnieniu skarżący wskazali, że z uwagi na zapaść gospodarczą, która znacznie zmniejszyła dochody W.K. oraz "płatność alimentacyjną" I.K. nie są w stanie uiścić kosztów sądowych w sprawie i wnoszą o zwolnienie ich z tego obowiązku. Zarządzeniem z dnia 1 września 2009 roku pełnomocnik skarżących został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodów skarżącego i jego żony I. za dwa ostatnie lata kalendarzowe bądź nadesłania odpisów zeznań podatkowych, wyciągów z posiadanych kont i lokat bankowych z okresu ostatnich czterech miesięcy; założenia odpisów deklaracji VAT-7 z ostatnich czterech okresów rozliczeniowych, a także wskazania tytułu prawnego do nieruchomości stanowiącej adresy zamieszkania skarżących i udokumentowanie wysokości miesięcznych wydatków związanych z płatnością za podstawowe świadczenia oraz nadesłania dokumentów potwierdzających obowiązek alimentacyjny I.K., a ponadto podania kwoty ponoszonych przez nią alimentów. W wykonaniu zarządzenia skarżący nadesłał kopie deklaracji podatkowych PIT-36 L za 2007 rok, z których wynika, iż jego przychody z prowadzonej działalności gospodarczej wynosiły 1.505.112 zł, zaś koszty 1.453.716 dając dochód zamykający się kwotą 51.395 zł, przychód z działalności gospodarczej w roku 2008 wyniósł 5.509 zł i po odliczeniu kosztów w wysokości 783 zł przyniósł skarżącemu dochód w wysokości 4.726 zł, w roku 2008 podatnik uzyskał także dochód ze stosunku pracy wynikający z nadesłanego zeznania PIT 37 w wysokości 23.498 zł. Z nadesłanych deklaracji VAT-7 wynika, iż w okresie od kwietnia do lipca br. skarżący nie uzyskał dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej. Skarżący wskazał także, że zamieszkuje w mieszkaniu stanowiącym własność jego córki, miesięczny czynsz za ten lokal wynosi 272,80 zł, udokumentował przy tym jedynie fakt opłaty abonamentu radiowotelewizyjnego w wysokości 17 zł miesięcznie. Z kolei z nadesłanych dokumentów dotyczących sytuacji majątkowej skarżącej wynika, że osiągnęła w 2007 roku dochód w kwocie 46.823,59 zł, a w 2008 roku dochód ten stanowił kwotę 46.004,80 zł. Ponadto ciąży na niej obowiązek alimentacyjny względem matki M.K. w kwocie 1.500 zł, wskazany w umowie ustalenia obowiązku alimentacyjnego. Ponosi przy tym wydatki związane z zajmowanym lokalem, które w miesiącu wrześniu stanowiły kwotę rzędu 537 zł. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana została w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a.". Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 244, art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 252 tej ustawy wynika, iż osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnić przy tym należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego (§ 2 i § 3 art. 245 powołanej ustawy). Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie. Stosownie do powyższych przepisów, warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, że występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie skarżącego leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Podkreślić przy tym należy, że ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dodatkowych wyjaśnień skarżących wynika, że prowadzą odrębne gospodarstwa domowe. W.K. utrzymuje się z wynagrodzenia ze stosunku pracy w wysokości około 1.300 zł, bowiem prowadzona działalność gospodarcza nie przynosi w chwili obecnej dochodów. I.K. z kolei uzyskuje dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę w kwocie 3.735,75 zł. Ponosi przy tym wydatki z tytułu umowy alimentacyjnej w kwocie 1500 zł oraz wydatki związane z lokalem, w którym zamieszkuje w kwocie rzędu 537 zł. W.K. zamieszkuje w lokalu należącym do jego córki, jednak nie wykazał, aby ponosił koszty związane z jego utrzymaniem, poza opłatą abonamentu radiowotelewizyjnego w wysokości 17 zł miesięcznie. Skarżący nie posiada żadnego majątku ani oszczędności, oprócz udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością o wartości nominalnej około 45.500 zł. Z kolei skarżąca nie wskazała, że posiada jakikolwiek majątek, za wyjątkiem nieruchomości, pod adresem której zamieszkuje. Ponadto osiągnęła w 2007 roku dochód w kwocie 46.823,59 zł, a w 2008 roku dochód ten stanowił kwotę 46.004,80 zł. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Referendarz sądowy uznał, że wniosek skarżących nie zasługuje na uwzględnienie i odmówił przyznania im prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący nie wykazali bowiem dostatecznie, iż nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Podkreślić przy tym należy, że zgodnie z art. 199 p.p.s.a. obowiązkiem strony jest partycypacja w kosztach postępowania, nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a obowiązkiem strony jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Z informacji przedstawionych przez skarżącego wynika, iż rzeczywiście obecnie nie uzyskuje dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej. Niemniej jednak, posiada on majątek w postaci udziałów w spółce z ograniczoną a odpowiedzialnością, którego wartość znacznie przewyższa wysokość wpisu w sprawie niniejszej. Skarżąca natomiast uzyskuje stały dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę. W tym stanie rzeczy, fakt osiągania stałego miesięcznego dochodu przez skarżącą oraz posiadania przez skarżącego udziałów o znacznej wysokości - mogących stanowić przedmiot obrotu - przy zestawieniu z kwotą wydatków oraz wysokością wpisu od skargi nie pozwala na przyjęcie, iż skarżący obiektywnie nie posiadają środków finansowych, z których mogłyby zostać pokryte należności sądowe. Bez znaczenia dla takiej oceny możliwości płatniczych skarżących pozostaje fakt prowadzenia odrębnych gospodarstw domowych. Zgodnie bowiem z art. 23 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie zobowiązani są do wzajemnej pomocy, w tym pomocy w zakresie prowadzonych procesów sądowych polegającej także na wzajemnym udzieleniu środków finansowych na pokrycie kosztów. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w postanowieniu. (MSi)