I SA/Łd 678/09
WyrokWSA w Łodzi2009-10-27
Skład orzekający: Teresa Porczyńska, Tomasz Adamczyk, Ewa Cisowska-Sakrajda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy prawidłowo ustalił odpowiedzialność członka zarządu spółki za zaległości podatkowe spółki, opierając się na planie podziału masy upadłości i stwierdzając zbyt późne zgłoszenie wniosku o upadłość, bez dogłębnej analizy sytuacji finansowej spółki w momencie zgłoszenia wniosku?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy podatkowe nie wykazały w sposób niebudzący wątpliwości, iż skarżący nie zgłosił wniosku o upadłość spółki we właściwym czasie. Sąd podkreślił, że ciężar dowodu przerzucony na członka zarządu ma charakter inicjujący postępowanie dowodowe, a organ nie może zachowywać się biernie, lecz ma obowiązek dążenia do ustalenia prawdy obiektywnej, w tym poprzez przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego rewidenta, aby prawidłowo ocenić sytuację finansową spółki w kluczowym momencie.Stan faktyczny
Spółka z o.o. zalegała z podatkiem od nieruchomości za styczeń 2004 r. oraz za okres od czerwca do grudnia 2003 r. Po ogłoszeniu upadłości spółki i stwierdzeniu zakończenia postępowania upadłościowego, organ podatkowy orzekł o odpowiedzialności Prezesa Zarządu, M. C., za zaległości podatkowe spółki, uznając, że wniosek o upadłość został zgłoszony zbyt późno. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. M. C. zaskarżył decyzję SKO, zarzucając m.in. błędną wykładnię art. 116 Ordynacji Podatkowej i naruszenie przepisów proceduralnych.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. oraz zasądził od SKO na rzecz M. C. zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 27 października 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Porczyńska Sędziowie: Sędzia WSA Tomasz Adamczyk (spr.) Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda Protokolant: Asystent sędziego Joanna Skrzypczak-Zajger po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2009 roku przy udziale sprawy ze skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu spółki za zaległości podatkowe spółki w podatku od nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz M. C. kwotę 809 (osiemset dziewięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta S. orzekł o odpowiedzialności za zaległości podatkowe M. S. C. jako Prezesa Zarządu sp. A. z o.o. w zakresie podatku od nieruchomości za styczeń 2004 roku w kwocie 4797,40 zł wraz z odsetkami oraz umorzył postępowanie w części dotyczącej orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe tej spółki w zakresie podatku od nieruchomości za okres od czerwca do grudnie 2003 r. W uzasadnieniu stwierdził ,że Spółka była użytkownikiem wieczystym działki gruntu położonego w S. przy ul. D. 3/5, a zatem stosownie do przepisów ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych ( t.j. Dz.U. z 2006 r. Nr 121,poz. 844 ze zm. ) na Spółce spoczywał obowiązek regulowania tej daniny . W okresie od czerwca do grudnia 2003 r. oraz w styczniu 2004 r. spółka zadeklarowała ten podatek lecz go nie odprowadziła. 26 kwietnia 2005 r. A. Sp. z o.o. złożyła do Sądu Rejonowego dla Ł. Ś. w Ł. wniosek o ogłoszenie upadłość wobec stanu finansów , który nie pozwalał dłużej regulować powstających zobowiązań, co przyczyniało się do zwiększenia zadłużenia. Postanowieniem z 26 lipca 2005 roku w sprawie sygn. akt [...] Sąd Rejonowy dla Ł. Ś. w Ł. ogłosił upadłość spółki, obejmującą likwidację jej majątku. Powyższe skutkowało umorzeniem prowadzonych egzekucji do majątku spółki przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. w związku z posiadaną zaległością w podatkach lokalnych. W dniu 13 marca 2008 roku tenże Sąd stwierdził zakończenie postępowania upadłościowego w wyniku , którego między innymi nie zostały zaspokojone zaległości Spółki w podatku od nieruchomości za okresy wskazane wyżej. 8 maja 2008 r. wydanym postanowieniem Sąd wykreślił Spółkę z Krajowego Rejestru Sądowego. W tym stanie faktycznym organ stwierdził , że zaistniały podstawy do objęcia Prezesa Zarządu Spółki Pana M. C. odpowiedzialnością w trybie art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja Podatkowa ( t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 ) - dalej Op. , za zaległości podatkowe Spółki albowiem powstały one w okresie kiedy pełnił on tę funkcję zaś egzekucja prowadzona wobec Spółki jako podatnika , okazała się bezskuteczna. Organ wszczął w tej sprawie postępowanie a następnie wezwał pismem z dnia 19.11.2008 r. byłego prezesa zarządu spółki do przedłożenie dowodów pozwalających określić jego sytuację prawną - czy nie zachodzą przesłanki do wyłączenia jego odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki. Wnioskował w tym piśmie także o złożenie przez stronę świadectwa pracy oraz bilansów i rachunków zysków i strat za lata 2003, 2004, 2005. Na żądanie organu skierowane do Sądu Rejonowego dla Ł. Ś. w Ł. XIV Wydział Gospodarczy dla Spraw Upadłościowych i Naprawczych, do akt administracyjnych złożono dostarczony przez Sąd odpis postanowienia o wykreśleniu Spółki z Krajowego Rejestru Skarbowego wraz z pełnym odpisem z tego rejestru, postanowienie Sądu stwierdzające zakończenie postępowania upadłościowego A. Sp. z o.o. wraz z planem podziału masy upadłości . Odpowiadając na wskazane wyżej wezwanie skarżący oświadczył, że zgłosił wniosek o upadłość Spółki we właściwym czasie, załączając postanowienie o ogłoszeniu upadłości Spółki oraz postanowienie o zakończeniu postępowania upadłościowego i wniósł o przeprowadzenie dowodu z tych dokumentów. Dodał, że nie posiada bilansów oraz rachunków zysków i strat za wskazane lata. W oparciu o zgromadzone dowody organ uznał ,że spółka zaprzestała płacenia m.in. podatków od nieruchomości już w czerwcu 2003 r. a plan podziału funduszy z masy upadłości pokazał ,że tylko w 32,56 % zaspokojono wierzycieli z I kategorii – część składek na ubezpieczenie społeczne oraz wynagrodzeń ze stosunku pracy. Te fakty w ocenie organu pozwalają przyjąć, że wniosek o ogłoszenie upadłości zgłoszono zbyt późno – nie w czasie właściwym dla tej czynności, w rozumieniu art. 116 § 1 Op. a członek zarządu nie wskazał okoliczności egzoneracyjnych, co upoważnia organ do wydanie decyzji o objęciu go odpowiedzialnością za zaległości Spółki A. z ograniczoną odpowiedzialnością z tytułu podatku od nieruchomości . Jednocześnie z uwagi na treść art. 118 § 1 Op. tą samą decyzją organ postanowił umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe w stosunku do zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za miesiące od czerwca do grudnia 2003 roku. Strona reprezentowana przez pełnomocnika zaskarżyła powyższą decyzję zarzucając, iż: wniosek o upadłość zgłoszono we właściwym czasie, a zatem błędnie zastosowano art. 116 § 1 Op.- naruszono także przepisy procedury na skutek uchylenia się od dążenia do ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego, oparcie decyzji na niepełnym materiale dowodowym, przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, wadliwe uzasadnienia decyzji oraz naruszenia zasady zaufania strony do organów podatkowych . Wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i ponowne rozpoznanie sprawy przez organ I instancji. Wywiedziono ,że ocena organu I instancji jest nieprawidłowa albowiem nie podjęto żadnych działań w celu wykazania, że wniosek zgłoszono zbyt późno.
Podniesiono , iż skoro sąd ogłosił upadłość, to oznacza ,że Spółka miała majątek na zaspokojenie wierzycieli. Cały ciężar udowodnienie okoliczności uwalniających przerzucono na członka zarządu uchybiając zasadom wynikającym z art. 122 Op. i 187 Op. Na poparcie stawianych zarzutów przytoczono szereg orzeczeń sądów administracyjnych ,a także piśmiennictwo. Podkreślono, że organ wykazał się całkowitą biernością w realizowaniu swej funkcji dążenia do ustalenia prawdy materialnej. Jak podkreślono pomimo ,że ciężar dowodu uwolnienia od odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu to fakt ten nie uwalnia organów do przeprowadzenie postępowania zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 122 Op. i 187 § 1 Op. Dla prawidłowej oceny stanu finansów spółki, a zatem czy wniosek zgłoszono we właściwym czasie, konieczne jest – zdaniem strony - poczynienie ustaleń , które pozwolą na udzielenie odpowiedzi na pytania – czy i kiedy zaprzestano płacenia długów lub czy i kiedy ujawniono, że majątek spółki nie wystarcza na płacenie długów. Podniesiono dalej, że dla wyjaśnienia znaczenia użytego w przepisie sformułowania " właściwy czas" należy odwołać się do regulacji ustawy z 28.02.2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze ( Dz. U. nr 60 , poz. 535 ze zm. ) – dalej p.u.n. Analizując zgromadzone dowody i stanowisko organu I instancji na gruncie przepisów ustawy prawo upadłościowe i naprawcze wskazano ,że posiadanie zaległości jedynie w podatku od nieruchomości nie uzasadniało zgłoszenia wniosku o upadłości, nie występował bowiem stan określany trwałym niewykonywaniem zobowiązań przez spółkę. Natomiast fakt, iż sąd ogłosił upadłość oznacza , że spółka miała majątek na zaspokojenie wierzycieli, to zaś jest wystarczające dla stwierdzenia ,że wniosek o ogłoszeniem upadłości został zgłoszony w czasie właściwym. Mając wątpliwości, organ winien tą okoliczność zweryfikować skoro podatnik konsekwentnie w trakcie całego postępowania podnosił ,że wykonał wszystkie nałożone na niego obowiązki ażeby zgłaszając wniosek o ogłoszenie upadłości spółki nie spowodować pokrzywdzenia wierzycieli w stopniu wyższym niż to konieczne. Organ II instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. – dalej SKO wydaną decyzją z [...] r. znak [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta S..W uzasadnieniu podniesiono ,że ciężar wykazania okoliczności uwalniających spoczywa na członku zarządu (powołano się na wiele orzeczeń sądów administracyjnych ).Wskazano w szczególności na to z nich , które określa charakter szczególny art. 116 § 1 w stosunku do art. 187 § 1 Op ( wyrok WSA w Łodzi z dnia 11.02.2003 r. sygn. I S.A./Łd 1006/01 ). Wyjaśniono, iż pomimo tej regulacji organ wezwał członka zarządu , choć nie musiał – jak stwierdzono w uzasadnieniu decyzji , ażeby przedstawił określone dowody pozwalające ustalić czy w sprawie zachodzą przesłanki wyłączające jego odpowiedzialność ( pismo z dnia 19.11.2008 r. wskazane wyżej ). Z przeprowadzonego dowodu z akt sprawy sądu orzekającego upadłości wynika, w ocenie SKO , że sytuacja finansowa spółki była już na tyle niedobra ,że nie uwzględniono wniosku obejmującego orzeczenie upadłości z możliwością zawarcia układu i ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku dłużnika. Dalej wskazano, że już od czerwca 2003 nie były regulowane należności z tytułu podatków od nieruchomości a załączony plan podziału funduszów masy upadłości przewidujący zaspokojenie wierzytelności należących do I kategorii w 32,56% pokazuje ,że cel postępowania upadłościowego sprowadzający się do tego ażeby wszyscy wierzyciele choć w części uzyskali zaspokojenie został zniweczony zbyt późnym zgłoszeniem wniosku . Na poparcie tej tezy powołano się na wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 maja 2007 r. sygn. akt III SA/Wa 96/07. Zdaniem SKO wydana decyzja organu I instancji jest prawidłowa. W skardze skierowanej do sądu administracyjnego na decyzję organu II instancji powtórzono zarzuty a wśród nich - naruszenie art. 116 § 1Op. przez błędną jego wykładnie oraz naruszenie przepisów procedury w szczególności w zakresie zbadania okoliczności ogłoszenia upadłości spółki, brak zebrania przez organy pełnego materiału dowodowego celem prawidłowego orzeczenia o odpowiedzialności prezesa zarządu spółki, przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów wreszcie uchybienie należytemu uzasadnieniu decyzji (art.122 Op., 187 § 1 Op., 180 § 1 Op., 188 Op., 191 Op., 210 § 4 Op. i 121 Op. ). Stwierdzono, że jeśli członek zarządu powoła się na okoliczności wyłączającą jego odpowiedzialność to organ powinien przeprowadzić stosowne postępowanie dowodowe. Tymczasem w sprawie organ nic w tym kierunku nie uczynił. Skarżący zarzucił, że zgłoszone wnioski dowodowe w postaci dowodów z załączonych postanowień sądu powszechnego zostały całkowicie pominięte. Podkreślono, szczególnie artykułując, że o tym ,czy był odpowiedni moment na zgłoszenie wniosku decyduje stan majątku z okresu zgłoszenia wniosku o upadłości a nie z okresu sporządzenia podziału funduszy z masy upadłości , jak to wywiódł organ II instancji. To w jakim stopniu zostaną zaspokojeni wierzyciele w żadnej mierze nie może stanowić kryterium oceny czasu zgłoszenie wniosku o upadłość - czasu właściwego w rozumieniu art. 116 § 1 Op. Zarzucono także, iż nie przeprowadzono dowodu z wniosku o upadłość, oraz jego niezbędnych załączników . Skoro tego nie dokonano tzn., że organy same pozbawiły się możliwości wyjaśnienia stanu sprawy. W uzupełnieniu skargi załączono bilans wg stanu na 31.12.2004 r , rachunek zysków i strat oraz wykaz majątku jako załącznik do wniosku o ogłoszenie upadłości. W odpowiedzi na skargę podtrzymano dotychczasową argumentację, co do rozkładu ciężaru dowodu w tego typy sprawach. Odwołano się do treści uzasadnienia postanowienie o ogłoszenia upadłości, gdzie wskazano ,że spółka zaprzestając płacenia długów stała się niewypłacalna. Z akt sprawy wynika, ze spółka zaprzestała regulowania nie tylko zobowiązań z tytułu podatku od nieruchomości ale również wobec innych uprawnionych do zaspokojenia z masy upadłości np. ZUS, i jest to znaczna kwota. Prezes Zarządu spółki mając wiedzę o stanie finansów spółki winien już wcześniej podjąć działania mające ochronić znacznie większą grupę wierzycieli nie dopuszczając do sytuacji, kiedy tylko kilku z nich uzyska zaspokojenie. Z brzemienia art. 116 § 1 Op. zdaniem SKO nie wynika, jak twierdzi skarżący, że moment właściwy to chwila zagłodzenia wniosku o upadłość. W ocenie organu jest to taki moment, który pozwoli na spłacenie zobowiązań wobec jak najszerszej grupy wierzycieli. Z oceny kondycji finansowej spółki poprzez pryzmat planu podziału funduszów masy upadłości wynika jaki był stan majątkowy dłużnika.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Rozpatrzenie zarzutów skargi należy rozpocząć od kwestii procesowych albowiem prawidłowo ustalony stan faktyczny w oparciu o prawidłowo przeprowadzone i rozpatrzone dowody , a także w zgodzie z wymogami formalnymi dają dopiero podstawy do rozpatrzenie prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. W okolicznościach sprawy, na tle zgromadzonego materiału dowodowego, spór sprowadza się do tego- czy członek zarządu – skarżący, złożył wniosek o głoszenie upadłości we właściwym czasie , co mogłoby stanowić o wyłączeniu jego odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki A.. Zgodnie z przepisami zawartymi w dziale IV O.p. organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy (art. 122 o.p.). W ramach realizacji tego obowiązku organy podatkowe są zobowiązane w myśl art. 187 § 1 O.p. w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a następnie zgodnie z art. 191 O.p. dokonać oceny, na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Organ jako dowód może dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i nie jest sprzeczne z prawem (art. 180 § 1 o.p.) . Efektem wypełnienia wszystkich działań organu w ramach prowadzonego postępowania jest prawidłowe uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia, spełniające kryteria, o jakich mowa w art. 210 § 4 O.p. Mając na uwadze powyższe Sąd zauważa, że stan faktyczny sprawy nie został ustalony jednoznacznie i sprawa nie została wyjaśniona w sposób umożliwiający wydanie prawidłowej decyzji. W pierwszej kolejności, zdaniem Sądu, organy nie wykazały w sposób nie budzący wątpliwości, że skarżący nie zgłosił wniosku o upadłość spółki we właściwym czasie. U podstaw wydanego rozstrzygnięcia legło przeświadczenie organów ,że z przepisu art. 116 § 1 Op. wynika nieograniczony obowiązek członka zarządu wykazania zaistnienie przesłanek zwalniających z odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki. Daje się zauważyć i takie orzeczenia sądów administracyjnych gdzie wprost podnosi się ,że wskazany przepis jest szczególnym wobec art.187 § 1 Op , co oznacza, że organ jest zwolniony z obowiązku kompleksowego gromadzenia materiału dowodowego realizując zasadę wyrażoną w art. 122 Op. Zdaniem sądu jest to pogląd nie znajdujący usprawiedliwienia w obowiązujących przepisach albowiem organ jest gospodarzem prowadzonego postępowania , a formuła z art. 116 OP. przerzucająca ciężar dowodu na członka zarządu chcącego uwolnić się od odpowiedzialności za osobę trzecią ma jedynie charakter podstawowy i inicjujący postępowanie dowodowe , znaczenie niewątpliwie doniosłe, ale nie przesądzające w tym rozumieniu ,że organ może zachowywać się biernie, w wykonywaniu obowiązków do jakich został powołany w procesie stosowania prawa daniowego . Innymi słowy, winno to oznaczać, że w sytuacji kiedy twierdzenia strony w danej kwestii nie są poparte według organu stosownymi dokumentami - tu zgłoszenie wniosku o upadłość we właściwym terminie, to odmówienie wiarygodności takim twierdzeniom nie powinno nastąpić bez uprzedniego ich ustalenia i w efekcie potwierdzenia lub wykluczenia, przy współudziale obu stron prowadzonego postępowania. Na gruncie rozpatrywanej sprawy uszło uwadze organu to, że skarżący jako były prezes zarządu znalazł się w sytuacji dowodowo trudnej albowiem spółka była już wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego , kiedy zainicjowano wobec niego postępowanie w trybie art. 116 Op. ( postanowienie o wykreśleniu z KRS zapadło 8.05.2008 r. a postępowanie w sprawie wszczęto stosownym postanowieniem doręczonym M. C. w dniu 12.11.2008 r.). Oznacza to, że jego dostęp do dokumentów spółki – pozyskania dowodów na potrzeby prowadzonego postępowania zawartych w aktach sprawy upadłościowej ( wniosek o upadłość, dokumenty księgowe, oraz te wszystkie pozostałe, o których mowa w art. 23 p.u.n ) został ograniczony do informacji skonkretyzowanej. Na to wskazywało, w ocenie sądu, oświadczenie prezesa zarządu o nie posiadaniu żądanych przez organ – bilansów oraz rachunków zysków i strat za lata 2003-2005. O doniosłości dla rozpoznania sprawy w płaszczyźnie przesłanki orzeczenia o odpowiedzialności prezesa zarządu ( właściwy czas zgłoszenia wniosku o upadłość ) posiadania tych właśnie dowodów, stanowi rzeczone pismo organu. W ocenie sądu oparcie decyzji na załączonym do postanowienia Sądu Rejonowego dla Łodzi Śródmieścia w Łodzi z 13marca 2008 roku planie podziału masy upadłości, jako głównym dowodzie mającym przemawiać za odpowiedzialnością za zaległości podatkowe skarżącego jest, co najmniej przedwczesne, z dwóch powodów. Po pierwsze , że jest to dokument sporządzony dwa lata po ogłoszeniu upadłości, a zatem już z tej perspektywy nie może wskazywać jaka była sytuacja finansowa spółki w owym czasie – czasie zgłoszenia wniosku o upadłość , po drugie, przepis art. 116 § 1 Op. - jego literalna interpretacja - nakazuje ustalać stan majątku spółki na dzień zgłoszenie wniosku o upadłość w odniesieniu do "właściwego czasu" a nie po przeprowadzeniu postępowania , w efekcie którego niektórzy wierzyciele nadal pozostają niezaspokojeni. Podobnie jak przywołana kolejna przesłanka mająca przemawiać za brakiem wystąpienie okoliczności egzoneracyjnych po stronie skarżącego, a mianowicie - zaprzestanie regulowania niektórych zobowiązań z tytułu podatku od nieruchomości. Z treści uzasadnienia postanowienia sądu o ogłoszeniu upadłości spółki A. z dnia 26.07.2005 r. wynika, że spółka dysponowała znacznym majątkiem oraz posiadała wierzytelności z tytułu prowadzonej działalności na kwotę ok. 1.300.000,- zł. Z kolei, wśród kosztów postępowania upadłościowego znalazła się m. innymi znacząca pozycja - wynagrodzenie syndyka 73.200,- zł plus 6.080,44 zł tytułem zwrotu wydatków . Jakie były pozostałe koszty tego postępowania nie sposób z akt administracyjnych wywieść. Pominięcie tych faktów i dokonanie oceny sytuacji prawnej prezesa zarządu jako odpowiedzialnego za osobę trzecią - z perspektywy zakończenia postępowania upadłościowego – plan podziału funduszów masy – bez dokonania analizy ekonomicznej, opisującej kondycję finansową spółki z chwili zgłoszenie wniosku o upadłość musiało zostać obarczone błędem, co do stanu majątku spółki i jego wpływu na możliwość zaspokajania wymagalnych zobowiązań. W rozpoznawanej sprawie organy nie poddały ocenie żadnych dokumentów księgowych spółki aby uzyskać pełen obraz sytuacji, opierając się jedynie na szczątkowym dokumencie nie zwierającym wszystkich niezbędnych danych dla prawidłowego zastosowania art. 116 § 1 O.p. Z uwagi na to, że skarżący konsekwentnie w toku postępowania podatkowego twierdził ,że nie zachodziły przesłanki do zgłoszenia wniosku o upadłość wcześniej niż to uczyniono oraz ,że uczynił to we właściwym czasie , organy winny z własnej inicjatywy za pomocą dostępnych środków dowodowych ustalić jaka była rzeczywista sytuacja finansowa spółki na dzień zgłoszenie wniosku o upadłość . Temu celowi służyć mogły wszelkie dostępne a niesprzeczne z prawem dowody ( art. 187 § 1 Op. ) np. powołanie biegłego rewidenta, i to nie tylko te zaoferowane przez stronę. Zdaniem sądu brak inicjatywy dowodowej strony, nie zwalnia organów podatkowych od dążenia do ustalenia prawdy obiektywnej , czyli dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego , w myśl art. 122 Op. W ocenie Sądu, prawidłowe ustalenie sytuacji ekonomicznej Spółki wymaga wiedzy specjalistycznej z zakresu księgowości. Organ winien zatem rozważyć, stosownie do postanowień art. 122 i 187 § 1 o.p., konieczność przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego rewidenta , który zbada stan finansowy Spółki i jednoznacznie wskaże okres, w którym nastąpiło niewykonywanie wymagalnych zobowiązań. Bez wątpienia ocenie winny podlegać takie dowody jak bilanse , rachunki zysków i strat z okresu sprzed zgłoszenie wniosku o upadłość oraz te wszystkie dokumenty spółki , które stanowiły o stanie jej majątku i jego wartości np. ewidencje. Bez uzupełnienia postępowania dowodowego we wskazanym powyżej zakresie i ponownej analizy dowodów, decyzje organów podatkowych uznać należy za arbitralne i przedwczesne, albowiem dokonane bez dostatecznej podstawy faktycznej. Oparcie decyzji , jak wynika z uzasadnienia postanowienia o ogłoszeniu upadłości na kilku ustaleniach wyrwanych z kontekstu jak i planie podziału masy upadłości, w ocenie sądu jest dalece nie wystarczające. Powyższe stanowi o naruszeniu przepisów postępowania wskazanych w skardze i w efekcie nieprawidłowym zastosowania art. 116 § 1 Op. Końcowo, podnieść należy, że nie wszystkie z zarzutów skargi okazały się zasadne. Nie sposób podzielić poglądu skarżącego, że organ w żadnej mierze nie przeprowadził dowodu z przedłożonych postanowień Sądu Rejonowego dla Ł. Ś. w Ł. ( art. 188 Op. ) . Stanowi o tym przede wszystkim to, że za podstawę decyzji przyjęto fakt zaspokojenia wierzycieli należących do I kategorii i to tylko w 32,56 %, choć niewystarczająco.
W ocenie Sądu opisane powyżej uchybienia organów podatkowych, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, prowadzą do uchylenia zaskarżonej decyzji.
Końcowo, podnieść należy , że decyzja organu I instancji jest nieprawidłowa w zakresie dokonanego jednocześnie orzeczenia ( pkt 1 ) o odpowiedzialności M. C. za zaległości podatkowe za styczeń 2004 oraz ( pkt 2 ) umorzenia postępowania, w tym samym akcie, w części dotyczącej orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe za miesiące od czerwca do grudnia 2003 r. ponieważ co do zasady zaległość podatkowa obejmuje swym zakresem rok kalendarzowy, na co wskazuje pośrednio uregulowanie art. 118 § 1 Op. przeto, organ winien wydać dwa odrębne rozstrzygnięcia – o zakresie odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe oraz o umorzeniu postępowania na skutek przedawnienia prawa do wydania decyzji w przedmiocie zaległości za rok 2003.
Jeśli chodzi o załączone do uzupełnienia skargi dokumenty w postaci wykazu majątku wraz z wyceną szacunkową jego składników , rachunek zysków i strat oraz bilans spółki za 2004 r. to z oczywistych powodów nie mogły być one wzięte pod uwagę albowiem stanowiły element stanu faktycznego , którego ustalenie należy do organu zaś kognicją sądu objęta jest jedynie kontrola prawidłowości działania administracji w odniesieniu do wydawanych przez nią aktów.
Wobec powyższego, uznając, iż zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu, Sąd, na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm ) dalej p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania sąd rozstrzygnął na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 6 pkt.3) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 grudnia 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz.U. nr 163 poz. 1348 ze zm. ) a także Załącznika do ustawy z dnia 16.11.2006 r. o opłacie skarbowej ( Dz.U. nr 225 poz. 1635 ze zm. ).
M.A.K.
m. a-k.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło