I SA/Łd 682/09

Dnia 28 października 2009 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I - Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 28 października 2009 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku K. Sz. i B. Sz. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. Sz. i B. Sz. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 rok p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącym: K. Sz. i B. Sz. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 16 lipca 2009 roku K.S. i B.S. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 rok. W odpowiedzi na wezwanie sądu do uiszczenia wpisu od skargi podatnicy wystąpili z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym na formularzu PPF oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach K.S. podał, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, źródłem jego utrzymania są dochody ze stosunku pracy w wysokości 1.300 zł miesięcznie. B.S. natomiast wskazała, że uzyskuje dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę w kwocie 2.860 zł brutto. Skarżący oświadczył przy tym, że jego majątek stanowią udziały w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością o wartości nominalnej około 45.500 zł. Uzasadniając wniosek skarżący wskazali na trudną sytuację finansową, spowodowaną zapaścią gospodarczą, zmniejszenie dochodów skarżącego i egzekucję komorniczą z wynagrodzenia skarżącej. Dodali, że od ponad roku ponoszą znaczne koszty związane z decyzjami urzędników skarbowych. Ponadto znacznym obciążeniem budżetu jest przekazywana kwota 50% wynagrodzenia skarżącej w związku z egzekucją komorniczą. Środki pozostające do ich dyspozycji przeznaczają na opłaty za mieszkanie, spłatę rat pożyczki z funduszu socjalnego, ubezpieczenie i zakup artykułów spożywczych. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana została w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a.". Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 244, art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 252 tej ustawy wynika, iż osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnić przy tym należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego (§ 2 i § 3 art. 245 powołanej ustawy). Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie. Stosownie do powyższych przepisów, warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, że występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie skarżącego leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Podkreślić przy tym należy, że ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dodatkowych wyjaśnień skarżących zawartych w aktach sprawy o sygn. I SA/Łd 684/09, które Referendarz rozpoznający sprawę wziął pod uwagę z urzędu, wynika, że skarżący z uwagi na przyjęty ustrój małżeńskiej rozdzielności majątkowej prowadzą samodzielne gospodarstwa domowe. Skarżący utrzymuje się z wynagrodzenia ze stosunku pracy w wysokości około 1.300 zł, bowiem prowadzona działalność gospodarcza nie przynosi w chwili obecnej dochodów. Z kolei skarżąca uzyskuje dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę w kwocie 2.059,80 zł netto, obciążone w wysokości 50 % z tytułu zajęć komorniczych. Skarżący i skarżąca zamieszkują w lokalu należącym do córki. Ponoszą opłaty związane z utrzymaniem lokalu w łącznej kwocie ok. 618 zł. Skarżący nie posiada żadnego majątku ani oszczędności, oprócz udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością o wartości nominalnej około 45.500 zł. Ponadto według deklaracji podatkowych PIT-36 L za 2007 rok przychody skarżącego z prowadzonej działalności gospodarczej wynosiły 1.505.112 zł, zaś koszty 1.453.716 zł, dając dochód zamykający się kwotą 51.395 zł. Przychód z działalności gospodarczej w roku 2008 wyniósł 5.509 zł i po odliczeniu kosztów w wysokości 783 zł przyniósł skarżącemu dochód w wysokości 4.726 zł. W roku 2008 skarżący uzyskał także dochód ze stosunku pracy wynikający z nadesłanego zeznania PIT 37 w wysokości 23.498,75 zł. W okresie od kwietnia do lipca br. skarżący nie uzyskał dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej. Natomiast skarżąca osiągnęła w 2007 roku dochód w kwocie 40.412,57 zł, w 2008 roku dochód ten stanowił kwotę 45.962,93 zł. W tym stanie rzeczy, fakt osiągania stałego miesięcznego dochodu przez skarżącą oraz posiadania przez skarżącego udziałów o znacznej wysokości - mogących stanowić przedmiot obrotu - przy zestawieniu z kwotą wydatków oraz wysokością wpisu od skargi nie pozwala na przyjęcie, iż skarżący obiektywnie nie posiadają środków finansowych, z których mogłyby zostać pokryte należności sądowe. Bez znaczenia dla takiej oceny możliwości płatniczych skarżących pozostaje fakt łączącej małżonków umowy, ustanawiającej ustrój rozdzielności majątkowej. Zgodnie bowiem z art. 23 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie zobowiązani są do wzajemnej pomocy, w tym pomocy w zakresie prowadzonych procesów sądowych polegającej także na wzajemnym udzieleniu środków finansowych na pokrycie kosztów. Podkreślić bowiem w tym miejscu należy, że obowiązek wzajemnej pomocy miedzy małżonkami nie jest uzależniony od ustroju majątkowego małżeńskiego. Rozdzielność majątkowa małżeńska w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się do stosunków majątkowych małżonków, nie zaś do ich wzajemnych obowiązków względem siebie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu. (MSI)