I SA/Łd 682/09

Dnia 11 kwietnia 2011 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. Sz. i B. Sz. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. Sz. i B. Sz. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie: określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 rok p o s t a n a w i a: odmówić skarżącym K. Sz. i B. Sz. prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia [...] roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. odmówił K. S. i B. S. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazano, iż od 2007 roku małżonkowie pozostają w ustroju rozdzielności majątkowej małżeńskiej. Źródłem utrzymania skarżącego jest wynagrodzenie za pracę w wysokości 1.300 zł brutto miesięcznie, natomiast jego żona uzyskuje dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę w kwocie 2.860 zł brutto, który w 50 % jest obciążony z tytułu zajęć komorniczych. Skarżący jest właścicielem udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością o wartości nominalnej 45.500 zł, nie posiada innego majątku. Z akt sprawy wynika, że w 2007 r. K. S. podjął szereg czynności w celu uchronienia posiadanego majątku przed ewentualną egzekucją zobowiązań podatkowych. W maju tego roku dokonał z żoną darowizny mieszkania na rzecz swej córki, natomiast w grudniu faktycznie zlikwidował działalność gospodarczą, którą dotąd prowadził wraz z W. K. w formie spółki cywilnej o nazwie A przekształcając ją w A Sp. z o.o.. Mienie, którym zadysponował skarżący było stosunkowo dużej wartości. Wartość mieszkania określono w umowie na 150 tys. zł. Z kolei majątek, którym skarżący dysponował w ramach spółki cywilnej generował rocznie łączne przychody rzędu 3 mln zł (na podatnika przypadała połowa tej kwoty). Na przełomie 2007 i 2008 r. z łącznej sumy udziałów w nowo utworzonej spółce z o.o. o wartości nominalnej 241 tys. zł, podatnik wraz ze swym wspólnikiem przekazali swoim córkom A. M. S. i B. K., a także krewnej W. K. H. G. udziały o wartości 150 tys. zł, czyli pozostali współwłaścicielami udziałów o wartości 91 tys. zł. Powołując się na utrwalone orzecznictwo NSA sąd podkreślił, że nie może wnosić o zwolnienie od kosztów sądowych strona, która bez ważnych powodów pozbawiła się wszelkich środków finansowych niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 31 marca 1987 r., sygn. akt I CZ 26/87). Postanowieniem z dnia [...] roku Naczelny Sąd Administracyjny w W. oddalił zażalenie K. S. i B. S. na postanowienie z dnia [...] roku o odmowie przyznania prawa pomocy. Skarżący ponownie zwrócili się o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, a jako nowe okoliczności uzasadniające wniosek wskazali, że spółka z o.o. A, której udziałowcem pozostaje K. S. przynosi straty, udziały skarżącego w spółce zostały zajęte. Łączna kwota wpisów we wszystkich sprawach z udziałem skarżącego wynosi blisko 100.000 zł, a skarżący nie miał możliwości odłożenia takiej kwoty. Do wniosku dołączyli także bilanse oraz rachunki zysków i strat dokumentujące, że A Sp. z o.o. w roku 2008 ponosiła stratę w wysokości 126.140 zł zaś w roku 2009 jej strata wyniosła 13.180 zł. Postanowieniem z dnia [...] roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. ponownie odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazując, że przedstawione przez wnioskodawców nowe okoliczności, przemawiające w ich ocenie za przyznaniem prawa pomocy, nie przesadziły o pogorszeniu ich sytuacji materialnej bądź stanowiły okoliczności ocenione już uprzednio w prawomocnym postanowieniu NSA, a wobec powyższego w sprawie brak jest podstaw do zmiany wcześniejszego rozstrzygnięcia. Postanowieniem z dnia [...] roku Naczelny Sąd Administracyjny w W. oddalił zażalenie K. S. i B. S. na powyższe postanowienie sądu I instancji. NSA podzielił stanowisko sądu I instancji, iż w ponowienie złożonym wniosku o prawo pomocy skarżący nie powołali nowych okoliczności uzasadniających zmianę prawomocnego postanowienia o odmowie jego przyznania. Podkreślił, że okoliczność, że A Sp. z o.o. w ostatnich dwóch latach działalności przyniosła straty, nie decyduje o braku możliwości poniesienia przez skarżących kosztów sądowych. Strata w zakresie prowadzonej przez spółkę działalności jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych. Rozliczenie wyniku finansowego za 2009 rok wskazuje, że Spółka obraca znacznymi kwotami środków pieniężnych. Jej przychody ze sprzedaży w 2009 roku wyniosły 2.652.746 zł. Skarżący zaś nadal jako prezes zarządu sprawuje faktyczną kontrolę nad majątkiem tejże spółki. Analiza tych wyciągów dowodzi, że Spółka w ubiegłym roku co miesiąc dysponowała środkami kilkukrotnie przekraczającymi należności sądowe, w tym należności wynikające ze wskazanej obecnie łącznej kwoty wpisów od wszystkich skarg wniesionych przez skarżącego. Z wyciągów tych w szczególności wynika, że tylko w październiku 2009 roku z rachunku tego podjęto ponad 400.000 zł, przy czym większa część tej kwoty (ponad 300.000 zł) została podjęta w formie wypłaty gotówkowej. Fakt obciążenia dochodu skarżącej w związku z zajęciami komorniczymi nie stanowi zaś nowej okoliczności i podlegał ocenie sądu przy wydaniu wcześniejszego prawomocnego rozstrzygnięcia. W dniu [...] roku do sądu wpłynął ponowny wniosek skarżących o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu wnioskodawcy po raz kolejny wskazali na swoją ciężką sytuację materialną związaną z komorniczym zajęciem połowy wynagrodzenia otrzymywanego przez skarżącą, otrzymywania przez skarżącego pensji w wysokości 1.300 zł, dodatkowo ponownie powołali się na straty z działalności spółki A . Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek nie jest zasadny. Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpili o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych (punkt 4 formularza wniosku), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. Przechodząc do oceny przedmiotowego wniosku o przyznanie prawa pomocy przede wszystkim należy wskazać, iż prawomocnym postanowieniem z dnia [...] roku Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżących na postanowienie WSA w Ł. z dnia [...] roku odmawiające przyznania im prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Następnie postanowieniem z dnia [...] roku Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie K. S. i B. S. na postanowienie WSA w Ł. z dnia [...] roku odmawiające przyznanie skarżącym prawa pomocy na skutek ich ponownego wniosku. W uzasadnieniu wskazano, że w złożonym ponownie wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący nie wykazali nowych okoliczności faktycznych, które uzasadniałyby zmianę stanowiska zajętego we wcześniejszym prawomocnym postanowieniu. Okoliczność, iż A Sp. z o.o. w ostatnich 2 latach działalności przyniosła straty nie decyduje o niemożności poniesienia kosztów sądowych przez skarżących. Zaś fakt obciążenia dochodu B. S. w związku z zajęciami komorniczymi nie stanowił nowej okoliczności i podlegał ocenie sądu przy wydaniu wcześniejszego prawomocnego rozstrzygnięcia. W tym miejscu przypomnieć należy, na co w swoich wcześniejszych rozstrzygnięciach wskazywały już sądy obu instancji, że jakkolwiek strona, po prawomocnym oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, może złożyć kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, to jednak rozpoznanie tego kolejnego wniosku nie może polegać na weryfikowaniu ocen i rozstrzygnięcia objętych wcześniejszym prawomocnym postanowieniem. Prawomocne postanowienie w tym zakresie wiąże nie tylko strony, ale także sąd (art. 170 p.p.s.a.). Ponowne rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy jest dopuszczalne, ale tylko z uwagi na takie okoliczności, które powstały później i w sposób zasadniczy zmieniają sytuację materialną strony. (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 czerwca 2008 roku sygn. akt II OZ 654/08). W obecnie rozpoznawanym, trzecim w toku niniejszego postępowania wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, wnioskodawcy ponownie wskazali na wysokość uzyskiwanego przez siebie wynagrodzenia, fakt start z działalności spółki A, której jest prezesem zarządu pozostaje skarżący, oraz fakt komorniczego zajęcia wynagrodzenia wnioskodawczyni. Przedstawiona w obecnym wniosku sytuacja skarżących w żaden sposób nie różni się od okoliczności będących przedmiotem rozstrzygnięcia przez sądy obu instancji w toku dotychczasowego postępowania. Natomiast dołączone do wniosku zaświadczenie o zarobkach skarżącego pochodzi z roku 2010, poświadcza okoliczność znaną i ocenianą we wcześniejszych rozstrzygnięciach w zakresie prawa pomocy, a więc żadną miarą nie dowodzi, aby nastąpiła taka zmiana sytuacji materialnej wnioskodawców, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. W tej sytuacji brak jest podstaw do uwzględnienia ich ponownego wniosku w tym zakresie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 170 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. P.Z-C.