I SA/Łd 718/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Cezary Koziński Sędziowie: Sędzia WSA Tomasz Adamczyk Sędzia NSA Bogusław Klimowicz (spr.) Protokolant: St. sekretarz sądowy Dorota Choińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi M. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. T. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji ostatecznej określającej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające je decyzje Wójta Gminy R. z dnia [...] r. oraz dnia [...] r. Nr [...] a także decyzję Wójta Gminy R. z dnia [...] r. Nr [...] w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Decyzją z [...] r. Wójt Gminy R. określił M. O. wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za 2014 rok w kwocie 518,40 zł. Z akt sprawy wynika, że 8 lipca 2014 r. do Urzędu Gminy w R. wpłynęły deklaracje o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi złożone przez właściciela nieruchomości – M. O. Postanowieniem z [...] r. Wójt Gminy R. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie uchylenia decyzji z [...] r. Postepowanie to Wójt Gminy R. decyzją z [...] r. umorzył, jako bezprzedmiotowe, gdyż strona nie wyraziła zgody (na podstawie art. 253a ustawy Ordynacja podatkowa) na uchylenie decyzji określającej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Kolejnym postanowieniem z [...] r. Wójt Gminy R. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie zmiany decyzji z [...] r. Decyzją z [...] r. Wójt Gminy R. na podstawie art. 254 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.), dalej "O.p." zmienił swoją decyzję ostateczną z [...] r. w ten sposób, że określił M. O. wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od 1 stycznia 2014 r. do 30 czerwca 2014 r. w łącznej kwocie 259,20 zł przy wysokości miesięcznej opłaty w kwocie 43,20 zł. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że wobec złożenia przez stronę deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i zadeklarowania selektywnej zbiórki odpadów nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych mających wpływ na określenie wysokości zobowiązania. W odwołaniu od powyższej decyzji M. O. podniosła, że nie zawiera ona sposobu ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Uwzględniając powyższe odwołanie na podstawie art. 226 § 1 O.p. Wójt Gminy R. decyzją z [...] r. zmienił swoją decyzję z [...] r. w ten sposób, że określił wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od 1 stycznia 2014 r. do 30 czerwca 2014 r. w łącznej kwocie 259, 20 zł stanowiącej iloczyn liczby osób zamieszkujących nieruchomość (6 osób) stawki opłaty (7,20 zł) oraz liczby miesięcy (6 miesięcy) z czego wynika, że kwota miesięcznej opłaty wynosi 43, 20 zł. W uzasadnieniu decyzji podniesiono w szczególności, że strona nie złożyła deklaracji i tym samym nie zadeklarowała selektywnego zbierania odpadów za okres styczeń-czerwiec 2014 r. do wyliczenia opłaty należało przyjąć stawkę jak dla odpadów zbieranych w sposób nieselektywny. Od powyższej decyzji M. O. złożyła odwołanie zarzucając, została ona wydana z istotnym naruszeniem przepisów postępowania podatkowego, które to naruszenia miały wpływ na wynika sprawy. Zaskarżoną decyzją z [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji podzielając jego stanowisko. W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję M. O. wniosła o jej uchylenie, jak również uchylenie poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy R. z [...]r. Skarżąca podnosi, że organ I instancji nieprawidłowo wszczął w trybie art. 253a O.p. postępowanie w sprawie uchylenia decyzji z [...] r. Tego trybu nie można stosować w odniesieniu do decyzji określających wysokość zobowiązania. Decyzja Wójta Gminy R. z [...] r. określająca skarżącej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za 2014 r. jest wadliwa i jako taka powinna być wyeliminowana z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie jej nieważności a nie w trybie art. 254 O.p. Decyzja określająca wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powinna wskazywać wprost okres, którego dotyczy i nie powinna działać na przyszłość. Takie stanowisko zajął też WSA w Łodzi w sprawie dotyczącej opłaty za 2013 r. (sygn. akt I SA/Łd 304/14 – wyrok z 28 maja 2014 r.). W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Zarzutom skargi nie można w części odmówić słuszności. Postępowanie w sprawie uchylenia decyzji ostatecznej Wójta Gminy R. z dnia [...] r. na podstawie art. 253a O.p. zostało umorzone decyzją [...]r. jako bezprzedmiotowe. Decyzja ta jest ostateczna. Na podstawie art. 253 a O.p. nie zostało wydane żadne merytoryczne rozstrzygniecie i zarzuty odnoszące się do tego trybu postępowania pozostają poza kognicją sądu w rozpoznawanej sprawie. Skarżąca natomiast trafnie podnosi, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzające ją decyzje Wójta Gminy R. z [...] r. oraz z [...] roku zostały wydane z naruszeniem prawa. Podstawę do zmiany decyzji ostatecznej wójta Gminy R. z [...] r. określającej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za 2014 r. stanowił przepis art. 254 § 1 O.p. Zgodnie z tym przepisem decyzja ostateczna, ustalająca lub określająca wysokość zobowiązania podatkowego na dany okres, może być zmieniona przez organ podatkowy, który ją wydał, jeżeli po jej doręczeniu nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych mających wpływ na ustalenie lub określenie wysokości zobowiązania, a skutki wystąpienia tych okoliczności zostały uregulowane w przepisach prawa podatkowego obowiązujących w dniu wydania decyzji. Zmiana decyzji ostatecznej może dotyczyć tylko okresu za który ustalono lub określono wysokość zobowiązania podatkowego ( § 2 art. 254 O.p.). Według organu zmiana okoliczności faktycznych nastąpiła wskutek złożenia przez stronę deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i zadeklarowania selektywnej zbiórki odpadów. Tymczasem okoliczności te nie miały żadnego wpływu na wysokość spornej opłaty za okres styczeń-czerwiec 2014 r. Wójt Gminy R. wydając decyzje z [...] r. i [...] r. określił wysokość opłaty za miesiące styczeń-czerwiec 2014 r. w takiej samej wysokości jak w decyzji z [...] r. (po 43,20 zł) miesięcznie. Nie było więc podstaw do zmiany decyzji z [...] r. za wskazany okres, skoro organ uznał, że opłata ta została określona prawidłowo. Wskazane przez organ okoliczności – złożenie deklaracji i zadeklarowanie selektywnej zbiórki odpadów w lipcu 2014 r. – mogły co najwyżej stanowić podstawę do zmiany decyzji ostatecznej z [...] r. za okresy od lipca do grudnia 2014 r. Tymczasem decyzje Wójta Gminy R. z [...] i [...] r. nie dotyczą tego okresu, co oznacza, że nie uległa zmianie decyzja ostateczna określająca wysokość opłaty za ten okres. Wskazane decyzje organu I instancji nie zawierają żadnego rozstrzygnięcia dotyczącego okresu lipiec-grudzień 2014 r. Z powyższych przyczyn, wobec tego, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzające ją decyzje Wójta Gminy R. zostały wydane z naruszeniem art. 254 ustawy Ordynacja podatkowana podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji wyroku. Działając w granicach zakreślonych przez przepis art. 135 p.p.s.a. Sąd uznał za celowe również uchylenie decyzji Wójta Gminy R. z [...] r. określającej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za cały 2014 r. Należy bowiem podzielić reprezentowany już w orzecznictwie i doktrynie pogląd, że określenie wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi możliwe jest jedynie za okresy, w których powstał obowiązek jej uiszczenia (jako odpowiednik obowiązku podatkowego) oraz uległ on konkretyzacji (przekształcił się w zobowiązanie). Organ zatem, wydając decyzję określającą powinien ograniczyć się do tych miesięcy, za które zobowiązanie do uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi już powstało. Argumentem przemawiającym za takim stanowiskiem jest przede wszystkim brak możliwości zmiany decyzji, w przypadku gdy po jej wydaniu nastąpi zmiana okoliczności faktycznych rzutujących na wysokość opłaty, gdy właściciel nieruchomości nie składa deklaracji. W obrocie prawnym pozostałaby bowiem decyzja określająca wadliwą kwotę opłaty, która ze względu na swą ostateczność powinna być zmieniona; nie sposób jednak wskazać na prawidłowy tryb, który umożliwiałby zmianę lub uchylenie takiej decyzji. W tym zakresie Sąd w pełni podziela stanowisko wyrażone w doktrynie, aprobowane również w orzecznictwie (por. R. Dowgier: Decyzja określająca wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi – aspekty proceduralne, Przegląd podatków lokalnych i finansów samorządowych, styczeń 2014, s. 20, a także wyroki WSA z 26 lutego 2014 r., I SA/Bk 630/13; z 5 marca 2014 r., I SA/Bk 603/13, czy też z 17 kwietnia 2014 r., I SA/Sz 1496/13; dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/ – dalej: CBOSA). Biorąc pod uwagę powyższe, decyzja określająca wysokość opłaty, powinna odnosić się do tylko tych miesięcy, za które powstał obowiązek jej uiszczenia i za które został on skonkretyzowany. Ponieważ obowiązek uiszczenia opłaty powstaje na mocy art. 6i ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu w czystości i porządku w gminach za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec, a dodatkowo w przypadku zmiany danych będących podstawą ustalania wysokości opłaty, uiszcza się ją w zmienionej wysokości już za cały miesiąc, w którym nastąpiła zmiana (art. 6m ust. 2 tejże ustawy), przyjąć należy, że opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi powinna być określona już po zakończeniu danego miesiąca. Nie musi przy tym upłynąć termin płatności opłaty, gdyż ten wynika ze stosownej uchwały rady gminy i nie zawsze jest powiązany z danym miesiącem. Określenie w decyzji z [...] r. wysokości opłaty za miesiące kwiecień-grudzień 2014 r. narusza przepis art. 6o powołanej ustawy o utrzymani czystości i porządku w gminach. W decyzji z [...] r. przyjęto też, ze skarżąca jest zobowiązana do ponoszenia opłat, tak jak w przypadku zbierania ich w sposób nieselektywny, gdyż nie złożyła deklaracji i nie zadeklarowała selektywnego zbierania odpadów. Skarżąca nie złożyła też jednak deklaracji, że nie będzie prowadzić selektywnej zbiórki odpadów. W tej sytuacji zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania (art. 187 § 1, art. 191 O.p.) organy powinny zebrać materiał dowodowy i wyjaśnić, czy skarżąca w spornym okresie dokonywała selektywnej bądź nieselektywnej zbiórki odpadów. Samo niezłożenie deklaracji nie oznacza jeszcze, że strona nie dokonywała selektywnej zbiórki odpadów. Z tych względów, wobec tego, że decyzja z [...] r. określająca wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi została wydana z naruszeniem wskazanych przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 p.p.s.a. Sąd uchylił również powyższą decyzję. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, przed wydaniem decyzji określającej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi organ I instancji wyjaśni, czy w 2014 r. skarżąca dokonywała selektywnej (bądź nieselektywnej) zbiórki odpadów oraz uwzględni, że decyzja może obejmować jedynie okresy, za które powstał obowiązek uiszczenia opłaty. ak