I SA/Łd 736/11

Dnia 17 listopada 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Sędzia NSA Bogusław Klimowicz po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2011 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. Sz. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości spółki cywilnej w podatku od towarów i usług za grudzień 2004 roku oraz poszczególne miesiące 2005, 2006 i 2007 roku postanawia: odmówić skarżącemu K. Sz. prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 28 kwietnia 2011 r. K. S. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...] r. w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności skarżącego jako wspólnika za zaległości podatkowe spółki cywilnej w podatku od towarów i usług za grudzień 2004 r. oraz poszczególne miesiące 2005, 2006 i 2007 r. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł podatnik nadesłał formularz PPF z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach oraz dodatkowych informacji i dokumentów nadesłanych na wezwanie referendarza sądowego wynikało, że skarżący wspólnie z żoną prowadzi gospodarstwo domowe, którego źródłem utrzymania są ich wynagrodzenia za pracę w łącznej kwocie 4.736 zł brutto, przy czym wynagrodzenie żony skarżącego podlega w 60% zajęciu komorniczemu. Skarżący nie posiada żadnego majątku ani oszczędności, poza udziałami w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością A, które zostały zajęte przez urząd skarbowy. Wnioskodawca wraz z żoną zamieszkuje w mieszkaniu będącym własnością ich córki, ponosząc z tego tytułu wydatki rzędu 667 zł (czynsz, energia elektryczna) dodatkowo skarżący ponosi koszty ubezpieczenia w wysokości 34 zł miesięcznie. Postanowieniem z 22 września 2011 r. referendarz sądowy nie uwzględnił wniosku skarżącego. W sprzeciwie podatnik podkreślił, że wykazał, iż jego sytuacja finansowa uzasadnia zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczeń i dokumentów załączonych do wniosku wynika, że skarżący od roku nie uzyskuje żadnych dochodów z działalności gospodarczej, zaś jego dochody z lat wcześniejszych nie pozwalały na poczynienie większych oszczędności. Wynagrodzenie za pracę ledwo wystarcza skarżącemu na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, co nie daje możliwości uiszczenia nawet części wpisu. Wnioskodawca wskazał też, że nie przewidywał, że przeciwko niemu zostaną wszczęte jakiekolwiek postępowania podatkowe wiążące się z koniecznością ponoszenia wysokich kosztów. Podał, że łączna kwota wpisów we wszystkich sprawach w których skarżącą jest s.c. A bądź skarżący wynoszą około 100.000 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Przesłanki przyznania prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym określa art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej "p.p.s.a."). W świetle tego przepisu przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ciężar dowodu powyższych okoliczności spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użyty w art. 246 § 1 p.p.s.a. zwrot "gdy osoba ta wykaże". Do sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczeniem życiowym i dostępną wiedzą należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dołączonych do niego dokumentów wynika, że wnioskodawca wspólnie z żoną prowadzi gospodarstwo domowe, którego jedynym źródłem utrzymania są dochody małżonków z pracy w łącznej wysokości ok. 2.700 zł netto, skarżący nie posiada żadnego majątku poza zajętymi przez urząd skarbowy udziałami w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, zamieszkuje w mieszkaniu córki ponosząc z tego tytułu wydatki rzędu 667 zł dodatkowo ponosi koszty dobrowolnego ubezpieczenia w wysokości 34 zł miesięcznie. W ocenie Sądu z zestawienia wykazanych przez skarżącego dochodów oraz ponoszonych wydatków, nie wynika by wnioskodawca nie był w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 500 zł i obejmują wpis sądowy od skargi. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. obowiązkiem strony jest partycypacja w kosztach postępowania i poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Raz jeszcze podkreślić należy, że wysokość dochodów w rodzinie skarżącego pozwala przyjąć, że jest on w stanie ponieść wydatki związane z uiszczeniem wpisu od skargi w przedmiotowej sprawie oraz pokryć ewentualne dalsze koszty postępowania, które stanowić będą niższe sumy, a obowiązek ich uiszczenia będzie rozłożony w czasie. Warto również zaznaczyć, że z akt sprawy o sygn. I SA/Łd 682/09 wynika, iż w 2007 r. K. S. podjął szereg czynności w celu uchronienia posiadanego majątku przed ewentualną egzekucją zobowiązań podatkowych. W maju tego roku dokonał z żoną darowizny mieszkania na rzecz swej córki, natomiast w grudniu faktycznie zlikwidował działalność gospodarczą, którą dotąd prowadził wraz z W. K. w formie spółki cywilnej o nazwie A przekształcając ją w A sp. z o.o. M., którym zadysponował skarżący, było stosunkowo dużej wartości. Wartość mieszkania określono w umowie na 150 tys. zł. Z kolei majątek, którym skarżący dysponował w ramach spółki cywilnej, generował rocznie łączne przychody rzędu 3 mln zł (na podatnika przypadała połowa tej kwoty). Na przełomie 2007 i 2008 r. z łącznej sumy udziałów w nowo utworzonej spółce z ograniczoną odpowiedzialnością o wartości nominalnej 241 tys. zł, podatnik wraz ze swym wspólnikiem przekazali swoim córkom A. M. S. i B. K, a także krewnej W. K.- H. G. udziały o wartości 150 tys. zł, czyli pozostali współwłaścicielami udziałów o wartości 91 tys. zł. W sprawie I SA/Łd 682/09 WSA w Łodzi odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego (II FZ 43/11). W orzecznictwie przyjmuje się, że nie może wnosić o zwolnienie od kosztów sądowych strona, która bez ważnych powodów pozbawiła się wszelkich środków finansowych niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 31 marca 1987 r., sygn. akt I CZ 26/87). Nadmienić też należy, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący zaniżył wysokość wynagrodzenia za pracę swojego oraz żony w porównaniu z kwotami podanymi w zaświadczeniach wystawionych przez pracodawców. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia. P.Z-C.