I SA/Łd 752/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Firmy A spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Sz. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku akcyzowym za poszczególne miesiące 2005 r. postanawia: wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. Firma A. spółka z o.o. wystąpiła ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku akcyzowym za poszczególne miesiące 2005 r. Po wniesieniu skargi spółka złożyła wniosek o wstrzymanie ww. decyzji. W uzasadnieniu wniosku powołała się przede wszystkim na wady postępowania toczącego się przed organami celnymi, a także na ewentualną niekonstytucyjność przepisów, na podstawie których wydano kwestionowane rozstrzygnięcie. Ponadto wskazała, że wykonanie zobowiązania podatkowego, z uwagi na jego rozmiary, spowoduje jej likwidację. Podniosła również, że od stycznia 2010 r. zaczęła odnotowywać straty, co było spowodowane m.in. utratą zaufania wielu klientów, dla których obowiązek uczestniczenia w przesłuchaniach, przeprowadzonych w toku postępowania podatkowego, był uciążliwy. Do wniosku załączono wstępne bilanse oraz rachunki zysków i strat za 2009 r. oraz za okres od stycznia do maja 2010 r. Postanowieniem z 10 września 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm.; powoływanej dalej jako p.p.s.a.), odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji uznając, że sytuacja majątkowa i finansowa strony nie daje podstaw do uwzględnienia rozpatrywanego wniosku. W szczególności, zdaniem sądu, spółka nie wykazała, że realizacja zobowiązania podatkowego nieuchronnie doprowadzi do zakończenia działalności firmy. W zażaleniu na to rozstrzygnięcie strona skarżąca podniosła, że 30 czerwca 2010 r., przy uwzględnieniu konieczności natychmiastowej spłaty jej zobowiązań, jej realny majątek wynosił ok. 770 tys. zł. Tymczasem łączna kwota zobowiązania podatkowego i odsetek, wynikająca z zaskarżonej decyzji, oscylowała na poziomie około 900 tys. zł. Spłata tak wysokiego zobowiązania, wiązałaby się z koniecznością wyprzedaży znacznej części majątku trwałego spółki, którego wartość w stanie wymuszonej sprzedaży byłaby znacznie niższa, niż wskazana w bilansie. Równocześnie pozostałyby do spłaty zobowiązania, których wartość przewyższałaby wartość pozostałego majątku trwałego spółki. Zdaniem strony konieczność uregulowania zobowiązania określonego w decyzji nie tylko doprowadziłoby do wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowałoby trudne do odwrócenia skutki, lecz wprost doprowadziłoby do bankructwa skarżącego. Postanowieniem z 1 grudnia 2010 r. sygn. akt I GZ 370/10 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazał wniosek strony do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi. W uzasadnieniu sąd drugiej instancji wskazał m.in., że obowiązkiem sądu rozpoznającego wniosek o ochronę tymczasową jest dokonanie wszechstronnej i rzetelnej oceny okoliczności zawartych we wniosku oraz w załączonych doń dokumentach, z uwzględnieniem zasad logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego, dostępnej wiedzy oraz innych elementów, które pozwalają domniemywać, że wskazane okoliczności mieszczą się w hipotezie art. 61 § 3 p.p.s.a. W ocenie NSA takiej, pogłębionej, oceny stanu faktycznego przedstawionego przez stronę zabrakło w uchylonym postanowieniu. Dopiero pełna analiza danych finansowych oraz majątkowych skarżącej spółki, wynikających z przedłożonych do wniosku dokumentów i porównanie ich z wysokością zobowiązania wynikającego z zaskarżonej decyzji, mogła stanowić podstawę do oceny, czy realizacja przez spółkę tego zobowiązania (obejmującego nie tylko kwotę główną ale i odsetki) stwarza zagrożenie w postaci jej likwidacji oraz czy takie zagrożenie jest na tyle realne, że uzasadnia uwzględnienie wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Wniosek strony skarżącej zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z treści art. 61 § 3 p.p.s.a. przesłankami do wstrzymania wykonania decyzji przez sąd są niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, przy czym zaznaczyć należy, że szkoda nie musi mieć charakteru materialnego. Natomiast trudne do odwrócenia skutki, to skutki faktyczne lub prawne, które raz zaistniałe spowodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nastąpić po długim okresie czasu lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Takie ukształtowanie przesłanek do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu obciąża wnioskodawcę ciężarem ich uprawdopodobnienia, gdyż to na nim spoczywa ciężar dowodu w zakresie wykazania okoliczności, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Użyte w tym przepisie pojęcia nieostre, tj. niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, wymagają skonkretyzowania w postaci dokładnej i wyczerpującej argumentacji wnioskodawcy, względnie, gdy okaże się to konieczne, zobrazowania sytuacji za pomocą odpowiednich dokumentów. Z kolei obowiązkiem Sądu rozpoznającego wniosek o ochronę tymczasową jest dokonanie wszechstronnej i rzetelnej oceny wskazanych w nim (załączonych do wniosku dokumentach) okoliczności z uwzględnieniem zasad logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego, dostępnej wiedzy oraz innych elementów, które pozwalają domniemywać, że wskazane okoliczności mieszczą się w hipotezie art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 15 grudnia 2005 r., sygn. akt I FZ 633/05). Oceniając rozpatrywany wniosek strony skarżącej przez pryzmat powołanych przepisów, uznać należy, że strona uprawdopodobniła istnienie okoliczności, o których mowa w cytowanym art. 61 § 3 p.p.s.a. Analiza przedstawionych bilansów oraz rachunków zysków i strat, obrazujących ekonomiczny stan działalności gospodarczej podatnika na koniec 2008 i 2009 r. oraz koniec czerwca 2010 r., prowadzi do następujących ustaleń. Od 2008 r. spółka dysponuje w zasadzie w niezmienionej formie środkami trwałymi wartym ok. 1,1 mln zł (w tym nieruchomości o wartości niemal 1 mln zł). W tym samym czasie znacząco spadła wartość zapasów towarów handlowych z 1,5 mln zł w 2008 r. do 237 tys. zł na koniec 2009 r. i ok. 200 tys. na koniec czerwca 2010 r. Z tego faktu wnosić należy o ograniczeniu rozmiarów działalności prowadzonej przez podatnika. W tym okresie zmniejszyła się również znacząco wysokość środków pieniężnych (gotówki), którymi spółka może swobodnie dysponować ze 113 tys. zł w 2008 r. do 27 tys. w 2009 r. i 19 tys. w czerwcu 2010 r. Jeżeli chodzi o należności wskazać wypada, że ich wysokość również dynamicznie spadła tj. z 720 tys. zł w 2008 r. do 356 tys. i 189 tys. zł odpowiednio w 2009 r. i czerwcu 2010 r. Jeżeli chodzi o zobowiązania podatnika zauważyć wypada, że w 2009 r. spłacony został krótkoterminowy kredyt (pożyczka) w kwocie 693 tys. zł i należności z tytułu dostaw (ok. 680 tys. zł) oraz, że w czerwcu 2010 r. zobowiązania podatnika nadal przekraczały 700 tys. zł. Z powyższego zestawienia wynika zatem, że prowadzona przez stronę skarżącą działalność gospodarcza w sposób systematyczny jest ograniczana, radykalnie spadła wartość prowadzonej sprzedaży, a w konsekwencji spadła również znacząco płynność podatnika. Zestawiając te okoliczności z wielkością należności wynikającej z zaskarżonej decyzji, obejmującej nie tylko kwotę główną (tj. ponad 626 tys. zł), ale również odsetki liczone od 2005 r., uznać należy, że konieczność wykonania decyzji spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Realizacja przez spółkę zobowiązania wynikającego z zaskarżonej decyzji stwarza bowiem realne zagrożenie w postaci jej likwidacji. Strona nie dysponuje środkami, które pozwoliłyby pokryć jej zobowiązania bez uszczerbku dla posiadanego majątku trwałego. Faktyczne ograniczenie rozmiarów prowadzonej działalności gospodarczej oznacza, że jest ona obecnie prowadzona w takim rozmiarze, który uniemożliwia wygenerowanie dochodu potrzebnego do spłaty zobowiązań spółki. Strona dysponuje wprawdzie majątkiem trwałym o wartości zbliżonej do zobowiązania wynikającego z kwestionowanej decyzji, jednak sprzedaż tego majątku musi się łączyć z faktyczną likwidacja podatnika. Reasumując analiza przytoczonych przez stronę skarżącą okoliczności prowadzi do wniosku, że uprawdopodobnione zostało istnienie przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., a tym samym wniosek strony skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji okazał się godny uwzględnienia. Na marginesie należy zauważyć, że bez znaczenia dla oceny przedmiotowego wniosku okazały się argumenty odnoszące się do niezgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Jak podniósł NSA w powołanym wyżej postanowieniu z 1 grudnia 2010 r. "badanie zasadności skargi jest istotą postępowania sądowoadministracyjnego, zaś ocena wniosku o ochronę tymczasową jest jedynie postępowaniem incydentalnym, opartym na odrębnych przesłankach. Zatem zarzuty (...) odwołujące się do niezgodności z prawem zaskarżonej decyzji jako podstawa uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania tego aktu nie mogły być uznane za uzasadnione." W tym stanie sprawy sąd, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. P.Pij.