I SA/Łd 768/09

Dnia 5 listopada 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział I w składzie następującym: Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk - Drozda po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2009 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku J. M. o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w przedmiocie podatku dochodowego p o s t a n a w i a: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie doradcy podatkowego. J. M złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie doradcy podatkowego, w sprawie ze skargi na interpretację Ministra Finansów z dnia [...] roku w przedmiocie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w sprawie podatku dochodowego. We wniosku tym skarżąca podała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Uzyskuje dochód z tytułu emerytury w wysokości 2.469,02 zł brutto. Zajmuje mieszkanie komunalne o pow. 37,03 m2, ponadto posiada oszczędności w kwocie 3.340 zł (według stanu na dzień 15 września 2009 roku). Jej dochód w 2007 roku stanowił kwotę 26.220,48 zł. Jednocześnie skarżąca podkreśliła, że posiadane oszczędności są przeznaczone na uregulowanie jej zobowiązań jako uczestnika postępowania w sprawie o dział spadku i podział majątku wspólnego. Ponadto skarżąca oświadczyła, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym i rzecznikiem patentowym. Uzasadniając wniosek skarżąca wskazała względy, które w jej ocenie przemawiają za przyznaniem prawa pomocy w zakresie doradcy podatkowego. Postanowieniem z dnia 13 października 2009 roku Referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie doradcy podatkowego. Od powyższego postanowienia J. M. złożyła sprzeciw, w którym wniosła o zmianę postanowienia oraz przyznania jej prawa pomocy poprzez ustanowienie doradcy podatkowego. W uzasadnieniu sprzeciwu wskazała, iż nie posiada profesjonalnej wiedzy prawniczej, a interes społeczny wymaga aby była należycie reprezentowana przez doradcę podatkowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana została w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., cytowanej dalej jako "p.p.s.a."). Stosownie do przepisu art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 p.p.s.a.). W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie doradcy podatkowego, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. W interesie strony skarżącej leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżąca uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada majątek oraz, czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Zajmuje mieszkanie komunalne o pow. 37,03 m2. W 2007 roku jej dochód stanowił kwotę 26.220,48 zł. Aktualnie skarżąca uzyskuje dochód z tytułu emerytury w wysokości 2.469,02 zł brutto miesięcznie. Majątek skarżącej stanowią przy tym oszczędności w kwocie 3.340 zł (według stanu na dzień 15 września 2009 r.), które - jak wskazała - zamierza przeznaczyć na uregulowanie swoich zobowiązań jako uczestnika postępowania o dział spadku i podział majątku wspólnego. Mając na uwadze przedstawioną przez skarżącą sytuację majątkową i rodzinną Sąd nie znalazł przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie doradcy podatkowego, uznając, iż obowiązkiem strony jest partycypowanie w kosztach postępowania. W ocenie Sądu skarżąca nie wykazała bowiem dostatecznie, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Co więcej, osiąganie stałego dochodu w kwocie 2.469,02 zł oraz fakt zgromadzenia oszczędności w kwocie 3.340 zł przesądzają jednoznacznie, iż sytuacja finansowa skarżącej pozwala na poniesienie kosztów postępowania, w tym kosztów związanych z ustanowieniem doradcy podatkowego w niniejszej sprawie. Oceny tej nie zmienia stwierdzenie skarżącej, iż oszczędności zamierza przeznaczyć na uregulowanie swoich zobowiązań jako uczestnika postępowania sądowego o dział spadku i podział majątku wspólnego. Należy przy tym podkreślić, iż obowiązkiem strony w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest partycypacja w kosztach postępowania, nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania dla siebie i dla rodziny. Aktualne pozostaje w tym zakresie stanowisko zaprezentowane przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 24 września 1984 roku (II CZ 104/84, LEX nr 8623), iż instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc powinien w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc Państwa. Dla wydatków związanych z prowadzeniem procesu strona winna znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków niebędących niezbędnymi dla utrzymania (por. postanowienie SN z 24 lipca 1980 roku I CZ 99/80, LEX nr 8272). Mając powyższe na uwadze oraz treść art. 245 i 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu. M.Ko.