I SA/Łd 796/24

WyrokWSA w Łodzi2025-03-12

Skład orzekający: Wiktor Jarzębowski, Bożena Kasprzak, Paweł Kowalski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy dłużnik zajętej wierzytelności, który po otrzymaniu zawiadomienia o zajęciu kontynuuje nabywanie towarów (paliwa) od zobowiązanego i płaci za nie gotówką, uchyla się bezpodstawnie od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu, mimo że wierzytelności te powstały po dacie zajęcia?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że kontynuowanie nabywania towarów od zobowiązanego i płacenie za nie gotówką po otrzymaniu zawiadomienia o zajęciu wierzytelności, stanowi bezpodstawne uchylanie się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu. Zgodnie z art. 89 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw obejmuje również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, ale powstaną po jego dokonaniu. Dłużnik zajętej wierzytelności traci prawo do dysponowania zajętą wierzytelnością i jest zobowiązany przekazać ją organowi egzekucyjnemu.
Stan faktyczny
Skarżący R. P. kwestionował postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Łódź-Bałuty o określeniu wysokości nieprzekazanej przez R. P. kwoty wierzytelności w postępowaniu egzekucyjnym wobec A. Sp. Jawna. Organ egzekucyjny zajął wierzytelności przysługujące A. Sp. Jawna od R. P. jako dłużnika zajętej wierzytelności. Mimo doręczenia zawiadomienia o zajęciu, R. P. kontynuował zakupy paliwa od A. Sp. Jawna i płacił za nie gotówką, twierdząc, że nie posiadał wierzytelności wobec spółki w momencie zajęcia i że transakcje były rozliczane na bieżąco. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w tym dotyczące zajęcia przyszłych wierzytelności.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiktor Jarzębowski Sędziowie: Sędzia WSA Bożena Kasprzak (spr.) Sędzia WSA Paweł Kowalski Protokolant: St. sekretarz sądowy Dominika Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2025 r. sprawy ze skargi R. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 10 października 2024 r. nr 1001-IEE.7192.246.2024.6.DE w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej zajętej w toku postępowania egzekucyjnego wierzytelności oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z 10 października 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Łódź-Bałuty z 14 sierpnia 2024 r. określające R. P. jako dłużnikowi zajętej wierzytelności, wysokość nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu kwoty wierzytelności w wysokości 52.123,20 zł. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego Łódź - Bałuty prowadzi wobec A. Sp. Jawna postępowanie egzekucyjne na podstawie 7 tytułów wykonawczych, szczegółowo opisanych w postanowieniu. Na podstawie plików JPK w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny zajął inne wierzytelności pieniężne przysługujące zobowiązanemu od R. P. (dłużnik zajętej wierzytelności). Zawiadomienia o zajęciu z 17 kwietnia 2024 r. doręczono dłużnikowi 29 kwietnia 2024 r., zaś Spółce – 18 kwietnia 2024 r. W związku z brakiem odpowiedzi na ww. zawiadomienie i nieprzekazywaniem zajętych kwot, Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego Łódź-Bałuty pismem z 1 lipca 2024 r. skierował do dłużnika zajętej wierzytelności ponaglenie. W odpowiedzi pismem z 2 sierpnia 2024 r. dłużnik oświadczył, że nie posiada możliwości przekazania organowi egzekucyjnemu żadnej kwoty. Wskazał, że wszystkie transakcje pomiędzy A. Sp. Jawna, a jego firmą są rozliczane gotówkowo bezpośrednio po zatankowaniu. Dłużnik nie widzi możliwości, aby jego pracownicy mogli odjeżdżać od dystrybutora bez uiszczenia należności. Stwierdził, że nie posiada żadnych zobowiązań wobec ww. Spółki, nie ma podpisanej z tą Spółką żadnej umowy i nie płaci przelewem. Podniósł, że jest to stacja wybierana losowo przez jego pracowników i znajduje się "naprzeciwko bazy załadunkowej, tj. firmą B.", z którą współpracuje. Postanowieniem z 14 sierpnia 2024 r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego Łódź - Bałuty określił nieprzekazaną przez R. P. kwotę wierzytelności w wysokości 52.123,20 zł, przysługującej A. Sp. Jawna, zajętej w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec ww. Spółki. Na powyższe postanowienie, dłużnik wniósł zażalenie. W jego uzasadnieniu wskazał, że w niniejszej sprawie wierzytelności nie istniały w dniu 17 kwietnia 2024 r., ani nie wynikały z umów zawartych przed dokonaniem zajęcia. Na dzień zawiadomienia o zajęciu wierzytelności, wobec zobowiązanej Spółki nie istniała żadna wierzytelność i nie był dłużnikiem zajętej wierzytelności. Ponadto podniósł, że zgodnie z art. 293 ustawy Ordynacja podatkowa wszelkie indywidualne dane, które zostały zawarte w deklaracji podatkowej oraz w innych dokumentach składanych przez podatników, płatników albo inkasentów, objęte są tajemnicą skarbową. Zatem nie mógł w dniu zakupu paliwa u zobowiązanej Spółki posiadać wiedzy, czy postępowanie egzekucyjne jest nadal prowadzone, czy też Spółka spłaciła egzekwowane od niej należności. Organ odwoławczy opisanym na wstępie postanowieniem z 10 października 2024 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Na wstępie organ odwoławczy nakreślił ramy prawne sprawy powołując treść art. 71a § 1 i § 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm.), dalej: "u.p.e.a.". Organ odwoławczy wskazał, że organ egzekucyjny skierował do strony zawiadomienie z 17 kwietnia 2024 r., ponieważ przed tym dniem zobowiązana Spółka wystawiła na stronę faktury sprzedaży paliwa o numerach: [...] z 26.03.2024 r. oraz [...] z 29.03.2024 r. (JPK VAT dotyczący faktury nr [...] z 10.04.2024 r. został złożony w maju 2024 roku). Organ egzekucyjny miał więc podstawę uznać, że jest strona klientem zobowiązanej Spółki. Do dnia odebrania przez stronę zawiadomienia o zajęciu, zobowiązana Spółka wystawiła kolejne dwie faktury sprzedaży paliwa z 22.04.2024 r. i z 26.04.2024 r. Natomiast 30.04.2024 r., tj. dzień po odebraniu zawiadomienia z 17 kwietnia 2024 r., zobowiązana Spółka wystawiła na stronę fakturę nr [...]. Do dnia skierowania do strony przez organ egzekucyjny ponaglenia do udzielenia odpowiedzi na ww. zawiadomienie, tj. do 1 lipca 2024 r., A. Spółka Jawna wystawiła na stronę siedem nowych faktur sprzedaży paliwa. Z bazy JPK_VAT wynika, że do 6 sierpnia 2024 r., tj. do dnia odebrania przez stronę ponaglenia, ww. Spółka wystawiła cztery kolejne faktury. Z powyższego wynika stała współpraca strony ze zobowiązaną Spółką, tj. sprzedaż/zakup paliwa. Fakt współpracy gospodarczej z A. Spółka Jawna potwierdziła również strona w piśmie z 2 sierpnia 2024 r. W związku z tym, że po otrzymaniu zawiadomienia z 17 kwietnia 2024 r. o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej, przez kolejne miesiące strona kupowała u zobowiązanej Spółki paliwo, otrzymując na potwierdzenie tych transakcji faktury, za które płaciła zobowiązanemu wbrew pouczeniu zawartemu w zawiadomieniu z 17 kwietnia 2024 r., w ocenie organu odwoławczego, organ egzekucyjny prawidłowo, postanowieniem z 14 sierpnia 2024 r. określił wysokość nieprzekazanej przez nią kwoty. W przedmiotowej sprawie strona jest bowiem dłużnikiem zajętej wierzytelności, w myśl przepisów art. 1a pkt 3 oraz art. 89 § 1 u.p.e.a. i bezpodstawnie uchyla się od przekazania organowi egzekucyjnemu ww. wierzytelności. Nie ma przy tym znaczenia, że na dzień 29 kwietnia 2024 r. (odbiór zawiadomienia) strona nie posiadała wierzytelności względem A. Spółka Jawna. Art. 89 § 2 u.p.e.a. rozszerza bowiem skutki zajęcia wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług także na te wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia, zaś druk zawiadomienia z 17 kwietnia 2024 r. o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej zawierał o tym stosowne pouczenia. Organ wskazał ponadto, że na status dłużnika zajętej wierzytelności w przedmiotowej sprawie nie ma wpływu fakt, że pomiędzy stroną a ww. Spółką nie istniały pisemne umowy. Przez kilka miesięcy trwała współpraca z A. Spółka Jawna. Strona płaciła za paliwo dostarczane przez ww. Spółkę. W następstwie zobowiązania się przez A. Spółka Jawna do dostarczania stronie paliwa, a strona zobowiązała się za to paliwo zapłacić, między dostawcą paliwa, a kupującym doszło do zawiązania się stosunku cywilnoprawnego. W stanie faktycznym potwierdzeniem tego były faktury, a na ich podstawie w deklaracji podatkowej, ww. Spółka sprzedaż paliwa wykaże jako swój przychód, a Pan jako nabycie. Organ odwoławczy stwierdził również, że uzasadnieniem do uchylania się przez dłużnika zajętej wierzytelności od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu mogą być tylko okoliczności prawne, które umożliwiają mu skuteczne uchylanie się od wykonania zobowiązania względem wierzyciela (np. zarzut przedawnienia, potrącenia, zwolnienie spod egzekucji). Tymczasem strona niniejszego postępowania uważa, że nie istnieją żadne wymagalne wierzytelności Spółki względem niego w sytuacji, gdy z zebranego materiału dowodowego wynika, iż pomiędzy podmiotami dokonywane były transakcje gospodarcze zarówno przed doręczeniem zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej, jak i po dniu doręczenia tego zawiadomienia. Organ odwoławczy wskazał, że do momentu zawiadomienia dłużnika zajętej wierzytelności o uchyleniu zajęcia wierzytelności, ciąży na nim obowiązek przekazywania zajętych kwot. Tym samym obowiązkiem strony, jako dłużnika zajętej wierzytelności było zaniechanie wypłaty wierzytelności ww. Spółce i przekazanie jej Naczelnikowi Drugiego Urzędu Skarbowego Łódź - Batuty, aż do pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych. Bez znaczenia pozostawał przy tym fakt, że wierzytelność powstała w wyniku dostawy paliwa, a strona i jej pracownicy płacili za to paliwo od razu gotówką na terenie stacji. Niezależnie od przyjętego sposobu rozliczania, po dokonaniu przedmiotowego zajęcia wierzytelności, wszelkie kwoty należne ww. Spółce, musiały być przekazywane organowi egzekucyjnemu. Tymczasem strona świadomie kontynuowała współpracę ze zobowiązaną Spółką, ignorując zakaz uiszczania należnych jej kwot bez zgody organu egzekucyjnego, a zatem musiała się liczyć z tym, że konsekwencje tego działania mogą być ostatecznie niekorzystne dla niej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, strona wniosła o uchylenie postanowień organów obu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Kwestionowanemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie: art. 81 § 1 i 2 u.p.e.a., poprzez ich błędną interpretację i zastosowanie, w sytuacji braku istnienia ważnego stosunku prawnego pomiędzy skarżącym a A.Sp. J. na 29 kwietnia 2024 r., z którego miałyby wynikać przyszłe wierzytelności z tytułu sprzedaży paliw i dowolne przyjęcie, że powołane przepisy dopuszczają możliwość zajęcia przyszłych wierzytelności na podstawie umów, które mają być dopiero zawarte w przyszłości; art. 71a § 9 ww. ustawy przez nieprawidłową wykładnię tego przepisu, polegającą na błędnym przyjęciu, że wystąpiły podstawy do jego zastosowania, w sytuacji, gdy organy podatkowe nie udowodniły, że w chwili zajęcia istniała chociaż jedna wierzytelność z tytułu dostaw, robót i usług względem skarżącego lub, że istniał stosunek prawny, którego istnienie powodowałoby, że zajęciu podlegałyby wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstały po jego dokonaniu; art. 71a § 9 u.p.e.a., poprzez nieprawidłową wykładnię tego przepisu, polegającą na błędnym przyjęciu, że przesłanka wydania postanowienia w postaci bezpodstawnego uchylania się przez dłużnika zajętej wierzytelności od jej przekazania w całości lub w części organowi egzekucyjnemu jest spełniona, w sytuacji w której w dacie wydania tego postanowienia objęta zajęciem wierzytelność już nie istniała (wygasła) wskutek jej przekazania przez dłużnika zajętej wierzytelności zobowiązanej Spółce przed dniem wydania postanowienia; - art. 107 § 3 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.), dalej: "k.p.a.", w związku z art. 77 § 1 tej ustawy w związku z art. 7 i art. 75 § 1 tej ustawy, poprzez niezebranie wystarczającego materiału dowodowego oraz nierozpatrzenie już zebranego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, wskutek prowadzenia postępowania w sposób jednostronny, z pominięciem słusznego interesu strony, które to okoliczności doprowadziły do poczynienia przez organ wadliwych ustaleń faktycznych i wydania postanowienia w sposób rażąco naruszający słuszny interes strony, dokonanie całkowicie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów, co w konsekwencji doprowadziło organy obu instancji do błędnego przekonania, by pomiędzy skarżącym a przedmiotową Spółką istniał stosunek umowy zobowiązujący tę Spółkę do dostarczania paliw w przyszłości, a skarżącego do dokonywania zakupów na prowadzonej przez ten podmiot stacji paliw. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje. Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b P.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 P.p.s.a.). Materialnoprawną podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły m.in. przepisy ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. z 2023 r. poz. 2505 t.j.), dalej u.p.e.a., przy czym zgodnie z art. 18 ustawy - jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis ten pozwala traktować, jako pewną ciągłość postępowania z Kodeksu postępowania administracyjnego i postępowania wykonawczego unormowanego ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dlatego w przypadku, gdy jakaś kwestia nie jest uregulowana w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym, przepis ten pozwala na zastosowanie przepisów ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. Uwzględniając powyższe regulacje należało przyjąć, że skarga jest niezasadna, Sąd nie dopatrzył się bowiem takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia. Stosownie do art. 71a § 1 u.p.e.a. organy egzekucyjne uprawnione są do przeprowadzania u dłużników zajętej wierzytelności, z wyłączeniem banków, kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego, z zastrzeżeniem § 2. Zgodnie zaś z art. 71a § 9 u.p.e.a. jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty. Na postanowienie w sprawie wysokości nieprzekazanej kwoty przysługuje zażalenie. Nie można także zapominać, że art. 71b u.p.e.a. stanowi, że jeżeli dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, zajęta wierzytelność albo część wierzytelności może być ściągnięta od dłużnika zajętej wierzytelności w trybie egzekucji administracyjnej. Podstawą wystawienia tytułu wykonawczego jest postanowienie, o którym mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a. Tytuł wykonawczy wystawia organ egzekucyjny, który dokonał u dłużnika zajętej wierzytelności zajęcia wierzytelności. Ponadto, stosownie do treści art. 89 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1. Zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług (art. 87 § 2 u.p.e.a.). Z przywołanego przepisu wynika, że: 1) zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu; 2) zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług. Zatem z chwilą doręczenia zawiadomienia o zajęciu wierzytelności, zajęciu podlegają nie tylko istniejące wierzytelności ale również wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług, które nie istniały w chwili zajęcia. Przepis ten nie uzależnia możliwości zajęcia przyszłych wierzytelności od istnienia chociaż jednej wierzytelności na dzień zajęcia, albo istnienia w dniu zajęcia stosunku prawnego (umów), jak twierdzi skarżący. Istotne jest, aby przyszłe wierzytelności były należne z tytułu dostaw, robót i usług. Jest to przepis rygorystyczny, ale zmienić go może tylko ustawodawca. Argumenty Skarżącej są racjonalne, lecz pozaprawne (por. wyrok NSA z dnia 30.10.2024 r., sygn. akt III FSK 1483/22). Z kolei, zgodnie z art. 89 § 3 u.p.e.a., jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny: 1) wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył oświadczenie dotyczące tego, czy: a) uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego, b) przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania, c) - i w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność; 2) zawiadamia zobowiązanego, że nie wolno mu zajętej kwoty odebrać ani też rozporządzać nią lub ustanowionym dla niej zabezpieczeniem; 3) doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, a także odpis wniosku, o którym mowa w art. 90 § 1. Jak wynika z akt sprawy NUS prowadził wobec A. Spółce Jawnej postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych o numerach : [...], [...], [...], [...],[...], [...] oraz [...]. NUS działając w oparciu o art. 89 § 1 u.p.e.a., zawiadomieniem z dnia 17 kwietnia 2024 r. zajął wierzytelności przysługujące zobowiązanej spółce od skarżącego. Zawiadomienia o zajęciach zostały skutecznie doręczone, zarówno dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 29 kwietnia 2024 r., jak i zobowiązanej w dniu 18 kwietnia 2024 r.. Następnie, w związku z niezłożeniem przez dłużnika zajętej wierzytelności, oświadczenia w zakresie uznania wierzytelności zobowiązanej, a także brakiem realizacji ww. zajęć egzekucyjnych, w dniu 1 lipca 2024 r. organ egzekucyjny skierował do skarżącego ponaglenie o niezwłoczne nadesłanie odpowiedzi na pismo dotyczące zajęcia. Przesyłka nie została odebrana przez skarżącego, dlatego organ egzekucyjny ponownie wysłał ponaglenie, które w dniu 6 sierpnia 2024 r. skutecznie doręczono. W dniu 8.08.2024 r. skarżący złożył w Drugim Urzędzie Skarbowym Łódź - Bałuty pismo, w którym oświadczył, że nie posiada możliwości przekazania organowi egzekucyjnemu żadnej kwoty. Wskazał, że wszystkie transakcje pomiędzy A. Sp. Jawna, a jego firmą są rozliczane gotówkowo bezpośrednio po zatankowaniu, w związku z czym nie widzi możliwości, aby jego pracownicy mogli odjeżdżać od dystrybutora bez uiszczenia należności. Stwierdził też, że nie posiada żadnych zobowiązań wobec ww. Spółki, nie ma podpisanej z tą Spółką żadnej umowy i nie płaci przelewem. Podniósł, że jest to stacja wybierana losowo przez jego pracowników i znajduje się "naprzeciwko bazy załadunkowej, tj. firmą B., z którą on współpracuje. Należy zauważyć, że w myśl art. 67a § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny może z mocy samego zajęcia wierzytelności lub innego prawa majątkowego albo ruchomości wykonywać wszelkie prawa zobowiązanego w zakresie niezbędnym do prowadzenia egzekucji. A zatem, skoro organ egzekucyjny zajmując wierzytelność wstępuje w prawa i obowiązki zobowiązanego, to dłużnik jest zobowiązany przekazać organowi egzekucyjnemu kwoty wynikające z zajętej wierzytelności. Jak słusznie zauważył NSA w wyroku z dnia 7 sierpnia 2014r. sygn. akt II FSK 1031/13 (publ. CBOSA) nie do pogodzenia z celem zastosowania środka egzekucyjnego jest pozbawianie organu egzekucyjnego możliwości kontynuowania egzekucji tylko z powodu braku reakcji dłużnika na wezwanie wystosowane do niego w trybie art. 89 § 3 u.p.e.a. Stąd też zasadnie w sprawie wszczęto kontrolę prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego na podstawie art. 71a § 1 u.p.e.a. Z akt sprawy wynika, że pomiędzy skarżącym, a zobowiązaną Spółką dokonywane były transakcje gospodarcze zarówno przed doręczeniem zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej, jak i po dniu doręczenia tego zawiadomienia. Powyższe wynika z raportów JPK VAT, które stwierdzają regularne zakupy paliwa przez skarżącego od A. Spółka Jawna w okresie: od marca do lipca 2024 roku. Na podstawie danych będących w posiadaniu organu egzekucyjnego, jak również oświadczenia skarżącego, Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego Łódź - Bałuty ustalił, że od 29.04.2024 r., tj. od dnia doręczenia skarżącemu zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej, A. Spółka Jawna wystawił faktury za usługi, za które skarżący - jak sam oświadczył - zapłacił w formie gotówki. Nadmienić przy tym należy, że organ egzekucyjny skierował do skarżącego zawiadomienie z 17.04.2024 r., ponieważ przed tym dniem zobowiązana Spółka wystawiła na skarżącego faktury sprzedaży paliwa o numerach: [...] z 26.03.2024 r. oraz [...] z 29.03.2024 r. (JPK VAT dotyczący faktury nr [...] z 10.04.2024 r. został złożony w maju 2024 roku). W tym stanie rzeczy, zdaniem Sądu, organ egzekucyjny miał podstawę uznać, że skarżący jest klientem zobowiązanej Spółki. Do dnia odebrania przez skarżącego zawiadomienia o zajęciu, zobowiązana Spółka wystawiła na skarżącego kolejne dwie faktury sprzedaży paliwa (nr [...] z 22.04.2024 r. i nr [...] z 26.04.2024 r.). Natomiast w dniu 30.04.2024 r., tj. dzień po odebraniu przez skarżącego zawiadomienia z 17.04.2024 r., zobowiązana Spółka wystawiła na skarżącego fakturę nr [...]. Do dnia skierowania do skarżącego przez organ egzekucyjny ponaglenia do udzielenia odpowiedzi na ww. zawiadomienie, tj. do 1.07.2024 r., A. Spółka Jawna wystawiła na skarżącego siedem nowych faktur sprzedaży paliwa (nr [...] z 13.05.2024 r., nr [...] z 23.05.2024 r., nr [...] z 31.05.2024 r., nr [...] z 11.06.2024 r., nr [...] z 19.06.2024 r., nr [...] z 26.06.2024 r. oraz nr [...] z 28.06.20 24 r.}. Z bazy JPK_VAT wynika, że do 6.08.2024 r., tj. do dnia odebrania przez skarżącego ww. ponaglenia, ww. Spółka wystawiła na skarżącego cztery kolejne faktury (nr [...] z 5.07.2024 r., nr [...] z 16.07.2024 r., nr [...] z 24.07.2024 r. oraz [...] z 31.07.2024 r.). Jak słusznie podniesiono w zaskarżonym postanowieniu, z powyższego wynika stała współpraca skarżącego z zobowiązaną Spółką, tj. sprzedaż/zakup paliwa. Fakt współpracy gospodarczej z A. Spółka Jawna skarżący potwierdził w piśmie z 2.08.2024 r., gdzie wskazał, że wszystkie transakcje z ww. Spółką są rozliczane gotówkowo bezpośrednio po zatankowaniu. Zatem skoro po otrzymaniu przez skarżącego zawiadomienia z 17.04.2024 r. o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej, przez kolejne miesiące skarżący kupował u zobowiązanej Spółki paliwo, otrzymując na potwierdzenie tych transakcji faktury, za które płacił zobowiązanemu wbrew pouczeniu zawartemu w zawiadomieniu z 17.04.2024 r., w ocenie Sądu, organ egzekucyjny dysponował wystarczającym materiałem dowodowym, aby wykazać, że skarżący bezpodstawnie uchylał się od przekazania zajętej wierzytelności i w konsekwencji prawidłowo postanowieniem z 14.08.2024 r. określił wysokość nieprzekazanej przez skarżącego kwoty. Skuteczne uchylanie się dłużnika od przekazania zajętej wierzytelności następuje w razie wystąpienia okoliczności natury prawnej, jak na przykład przedawnienia, potrącenia, wygaśnięcia, czy nieistnienia wierzytelności, a takie sytuacje w niniejszej sprawie nie miały miejsca. Jak wynika bowiem z zebranego materiału skarżący był stałym klientem zobowiązanej spółki w okresie od marca do lipca 2024 r. i w tym okresie spółka wystawiła dla skarżącego kilkanaście faktur z tytułu dostaw paliwa. Zgodnie z procedurą przewidzianą w art. 89 § 1 i 2 u.p.e.a., z chwilą dokonania zajęcia wierzytelności pieniężnej dłużnik zajętej wierzytelności traci wszelkie uprawnienia do dysponowania zajętą wierzytelnością, a jego rola ogranicza się jedynie do przekazania kwoty zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu. Z przepisu art. 67a § 1 u.p.e.a. wynika, że organ egzekucyjny zajmując wierzytelność wstępuje w prawa i obowiązki zobowiązanego. Fakt zajęcia wierzytelności lub innego prawa majątkowego nie zmienia zatem charakteru stosunku prawnego między dłużnikiem zajętej wierzytelności a zobowiązanym, w którego miejsce wstępuje organ egzekucyjny (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2007 r., I FSK 984/06). Wzajemne relacje stosunków zobowiązaniowych, mimo że skuteczne między stronami takich stosunków, nie wywołują skutków prawnych na gruncie toczącego się postępowania egzekucyjnego. Dłużnik zajętej wierzytelności nie może według swojego uznania decydować o przeznaczeniu zajętych już wierzytelności bądź ich uiszczenia zobowiązanemu bez zgody organu egzekucyjnego. Wobec powyższych ustaleń, wbrew twierdzeniom skarżącego zasadnie organy dokonały ustaleń i wykazały, że skarżący uchylał się od przekazania zajętej kwoty wierzytelności. Skarżący nie przekazywał wierzytelności organowi egzekucyjnemu, lecz regulował należności gotówką zobowiązanej spółce. Skarżący, po skutecznym dokonaniu zajęcia egzekucyjnego wierzytelności z tytułu dostaw paliwa, powinien był przekazać należności z nich wynikające na rzecz organu egzekucyjnego. Zważywszy na fakt, że wskazane powyżej działania dokonywane były już po zajęciu wierzytelności należy uznać, że ich zadaniem było obejście przepisów art. 89 u.p.e.a. Skarżący nie był uprawniony do tego, aby decydować o przekazywaniu ww. należności zobowiązanej spółce. Zasadnie zatem w sprawie zastosowano art. 71a u.p.e.a., a w konsekwencji organ egzekucyjny uprawniony był do wydania postanowienia w oparciu o art. 71a § 9 u.p.e.a. Mając na względzie powyższe, należy uznać, że także zarzuty naruszenia przepisów postępowania są bezzasadne. Organ podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, ich ocena nie miała charakteru dowolnego, a podjęte rozstrzygnięcie znalazło swój wyraz w uzasadnieniu postanowienia. Nie naruszono tym samym, ani zasady praworządności, ani zasady prawdy obiektywnej, ani też zasady pogłębiania zaufania obywateli. Z tych też względów na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd oddalił skargę. AKE.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło