I SA/Łd 8/17

WyrokWSA w Łodzi2017-04-25

Skład orzekający: Anna Świderska, Bogusław Klimowicz, Tomasz Adamczyk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego w sytuacji, gdy faktury zakupu dokumentują transakcje, które nie miały miejsca, a kontrahent wystawiał tzw. "puste faktury"?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że prawo do odliczenia podatku naliczonego przysługuje tylko wtedy, gdy faktury zakupu odzwierciedlają rzeczywiste operacje gospodarcze. W sytuacji, gdy organy podatkowe wykazały, że kontrahent wystawiał "puste faktury", a towar nie został faktycznie dostarczony przez podmiot wskazany na fakturze, prawo do odliczenia podatku naliczonego nie przysługuje, a zastosowanie znajduje art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła podatnika A. P., który odliczył podatek naliczony od faktur VAT dokumentujących zakup złomu od firmy B. C. W. Organy podatkowe zakwestionowały te transakcje, uznając je za fikcyjne i wystawione przez firmę B. jako tzw. "puste faktury". Podatnik zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, w tym prawa do odliczenia podatku naliczonego. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia NSA Anna Świderska Sędziowie: Sędzia NSA Bogusław Klimowicz Sędzia WSA Tomasz Adamczyk (spr.) Protokolant: St. sekretarz sądowy Ewa Jodełka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za styczeń, luty i marzec 2011 r. oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł.z dnia [...] r. określającą A.P. zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za miesiące: styczeń 2011 r. w wysokości 69.785 zł, luty 2011 r. w wysokości 33.138 zł, marzec 2011 r. w wysokości 96.681 zł. Podstawą decyzji były następujące ustalenia i wnioski organów prowadzących postępowanie. Na podstawie postanowienia Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. przeprowadzono wobec A. P., wykonującego działalność gospodarczą pod firmą A., postępowanie kontrolne w zakresie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy 2011 r. W toku ww. postępowania ustalono, że podatnik dokonał obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktur VAT wystawionych przez firmę B. C. W., [...] W., ul. A. 63/56, oraz Przedsiębiorstwo Wielobranżowe C. , [...] K., G. 63 dokumentujących nabycie złomu. Organ kontroli skarbowej w decyzji z dnia [...]r. stwierdził, że obrót złomem pomiędzy firmą podatnika a kontrahentami, tj. B. C. W. oraz PW C. w wartościach i ilościach wymienionych na fakturach nie miał miejsca, gdyż ww. firmy nie dysponowały towarem, który został wpisany na zakwestionowanych fakturach. W ocenie organu kontroli skarbowej działalność ww. firm polegała na wprowadzaniu do obrotu gospodarczego tzw. "pustych" faktur VAT. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. decyzją z dnia [...] r. uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. po przeprowadzeniu ponownego postępowania, decyzją z dnia [...] r. określił stronie wysokość zobowiązania w podatku od towarów i usług za styczeń, luty i marzec 2011 r. W rozstrzygnięciu tym organ kontroli skarbowej zakwestionował prawo strony do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur VAT wystawionych wyłącznie przez firmęB. C. W.. Tym samym organ I instancji odstąpił od kwestionowania transakcji przeprowadzonych przez stronę z C.. W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik podatnika zarzucił naruszenie: - art. 86 ust. 1 w związku z art. 86 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jednolity Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 ze zm.), dalej: ustawa o VAT, przez błędną wykładnię polegającą na pozbawieniu strony prawa do odliczenia podatku naliczonego wynikającego ze spornych faktur, - art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT przez jego zastosowanie, w sytuacji gdy wszystkie faktury dokumentują faktyczne transakcje, - art. 99 ust. 12 ustawy o VAT przez utrzymanie w mocy decyzji określającej organu pierwszej instancji, bez przyjęcia wartości podatku naliczonego i należnego wynikających ze złożonej przez podatnika deklaracji podatkowej, - art. 120 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.), dalej: Ordynacja podatkowa przez pozbawienie podatnika prawa do odliczenia podatku naliczonego, - art. 121 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa przez prezentowanie przez organ kontroli skarbowej stanowiska stricte profiskalnego, - art. 122 ustawy Ordynacja podatkowa przez uwzględnienie jedynie tych okoliczności, które przemawiały na niekorzyść podatnika, co miało wpływ na wynik postępowania, - art. 124 ustawy Ordynacja podatkowa przez niewyczerpujące wyjaśnienie przesłanek, którymi kierował się organ kontroli skarbowej wydając decyzję, - art. 180 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa przez niedopuszczenie w toku postępowania wszystkich dowodów, o których przeprowadzenie wnioskował podatnik, - art. 187 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa przez niezebranie całego materiału dowodowego, - art. 188 ustawy Ordynacja podatkowa przez nieuwzględnienie wszystkich wniosków dowodowych podatnika, - art. 191 ustawy Ordynacja podatkowa przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów wskutek pominięcia wielu istotnych dla sprawy dowodów i oparcie rozstrzygnięcia tylko o dowody i fakty, które przemawiają na niekorzyść podatnika, - art. 193 § 1, art. 193 § 2 oraz art. 193 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa przez stwierdzenie, że księgi podatkowe podatnika są nierzetelne i nie stanowią dowodu w sprawie, - art. 210 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa przez nieprawidłowe uzasadnienie decyzji, - art. 2 ust. 1 oraz art. 17 ust. 2 Szóstej Dyrektywy Rady nr 77/388/EWG z 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstwa Państw Członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych (Dz. U. UE z 1977 r. L 145/1) przez naruszenie zasady neutralności podatku VAT i naruszenie prawa skarżącego do odliczenia podatku naliczonego. Z powyższych względów pełnomocnik podatnika wniósł o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji w całości i umorzenie postępowania w sprawie. Decyzją z dnia [...]r., wydaną w wyniku rozpatrzenia powyższego odwołania, Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy odwołując się do poczynionych w sprawie ustaleń i przepisów prawa znajdujących w niej zastosowanie, podzielił stanowisko organu pierwszej instancji kwestionujące prawo podatnika do odliczenia podatku naliczonego z faktur VAT dokumentujących zakup złomu od B. C. W.. W ocenie organu zgromadzone w sprawie dowody przedstawiają spójny obraz działalności prowadzonej przez B. C. W., w której celem było wprowadzenie do obrotu gospodarczego tzw. "pustych" faktur VAT zarówno na zakup, jak i na sprzedaż złomu. Opisane okoliczności pozwalają postawić tezę, że firma C. W. prowadziła działalność gospodarczą polegającą na generowaniu dokumentów, które miały potwierdzić fikcyjną sprzedaż złomu m.in. na rzecz A.. Zdaniem organu dowody te jednoznacznie wskazują, że zakwestionowane faktury, na których jako sprzedawcę wpisano B. nie odzwierciedlają rzeczywistych transakcji wskazanych na tych dokumentach. Zadaniem firmy B. było wprowadzenie do obrotu gospodarczego tzw. "pustych" faktur VAT zarówno na zakup, jak i na sprzedaż złomu. W ocenie organu zebrany w przedmiotowej sprawie materiał dowodowy pozwala stwierdzić, że C. W. nie sprzedał na rzecz strony - złomu wskazanego na fakturach wymienionych na str. 10-11 skarżonej decyzji - gdyż nie posiadał takiej ilości towaru. Zatem zakup przez firmę podatnika złomu w zakwestionowanej ilości od firmy B. miał wyłącznie charakter fikcyjny. Zeznania strony oraz jej pracowników świadczą natomiast dobitnie o tym, że podatnik wiedział, iż posługuje się "pustymi fakturami'', albowiem okoliczności opisane w zeznaniach nie znajdują potwierdzenia w rzeczywistości i pozostają w sprzeczności z pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie. Ponadto strona od kontrahenta nie zażądała najistotniejszego dokumentu, tj. zezwolenia na zbieranie odpadów oraz na transport odpadów. Stosownie zaś do art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. z 2007 r. Nr 39, poz. 251 ze zm.), obowiązującej w spornym okresie, prowadzenie działalności w zakresie zbierania odpadów oraz transport odpadów wymagały uzyskania zezwolenia. Zezwolenie na zbieranie lub transport odpadów wydawał w drodze decyzji starosta. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy stwierdził, że organ kontroli skarbowej nie naruszył przepisów prawa procesowego w zakresie postępowania dowodowego, ponieważ działał na podstawie przepisów prawa, realizując przy tym obowiązek wynikający z art. 122 Ordynacji podatkowej. W toku postępowania podjęto wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz jej załatwienia, między innymi poprzez wykorzystanie dowodów uzyskanych z Sądu Okręgowego we W. oraz z postępowań prowadzonych przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. wobec firmy B. Podkreślił przy tym, że postępowanie podatkowe było prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Nie zgadzając się z powyższą decyzją, A. P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Zaskarżonej decyzji zarzucił, analogicznie jak w odwołaniu, naruszenie przepisów, tj.: - art. 86 ust. 1 w związku z art. 86 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy VAT przez błędną wykładnię polegającą na pozbawieniu strony prawa do odliczenia podatku naliczonego wynikającego ze spornych faktur, - art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT przez jego zastosowanie, w sytuacji gdy wszystkie faktury dokumentują faktyczne transakcje, - art. 99 ust. 12 ustawy o VAT przez utrzymanie w mocy decyzji określającej organu pierwszej instancji, bez przyjęcia wartości podatku naliczonego i należnego wynikających ze złożonej przez podatnika deklaracji podatkowej, - art. 120 ustawy Ordynacja podatkowa przez pozbawienie skarżącego prawa do odliczenia podatku naliczonego, - art. 121 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa przez prezentowanie przez organ kontroli skarbowej stanowiska stricte profiskalnego, - art. 122 ustawy Ordynacja podatkowa przez uwzględnienie jedynie tych okoliczności, które przemawiały na niekorzyść skarżącego, co miało wpływ na wynik postępowania, - art. 124 ustawy Ordynacja podatkowa przez niewyczerpujące wyjaśnienie przesłanek, którymi kierował się organ kontroli skarbowej wydając decyzję, - art. 180 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, przez niedopuszczenie w toku postępowania wszystkich dowodów, o których przeprowadzenie wnioskował skarżący, - art. 187 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa przez niezebranie całego materiału dowodowego, - art. 188 ustawy Ordynacja podatkowa przez nieuwzględnienie wszystkich wniosków dowodowych skarżącego, - art. 191 ustawy Ordynacja podatkowa przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów wskutek pominięcia wielu istotnych dla sprawy dowodów i oparcie rozstrzygnięcia tylko o dowody i fakty, które przemawiają na niekorzyść skarżącego, - art. 193 § 1, art. 193 § 2 oraz art. 193 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa przez stwierdzenie, że księgi podatkowe podatnika są nierzetelne i nie stanowią dowodu w sprawie, - art. 210 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa przez nieprawidłowe uzasadnienie decyzji, - art. 2 ust. 1 oraz art. 17 ust. 2 Szóstej Dyrektywy Rady nr 77/388/EWG z 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstwa Państw Członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych (Dz. U. UE z 1977 r. L 145/1) przez naruszenie zasady neutralności podatku VAT i naruszenie prawa skarżącego do odliczenia podatku naliczonego Z uwagi na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, podtrzymując w uzasadnieniu skargi dotychczasowe stanowisko w sprawie. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Oparto ją zarówno na naruszeniu przez organy przepisów prawa procesowego jak i materialnego. Bezspornie kluczowe znaczenie dla każdego postępowania ma należyte ustalenie stanu faktycznego sprawy, bowiem tylko w takim przypadku możliwe jest prawidłowe ustalenie zakresu praw i obowiązków strony danego postępowania. Zgodnie z treścią art. 122 Op. obowiązkiem organów podatkowych jest podjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Zasada ta znajduje rozwinięcie w regulacji zawartej w art. 187 § 1 Op., nakazującemu organowi podatkowemu zebranie i w sposób wyczerpujący rozpatrzenie materiału dowodowego. Ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego powinna odbywać się zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów wyrażoną w art. 191 Op. Podkreślenia jednak wymaga, iż nałożenie na organy podatkowe powyższych obowiązków nie zwalnia strony postępowania podatkowego od współudziału w ich realizacji. Na podatniku ciąży obowiązek wykazania istnienia faktów, które uzasadniałyby jego twierdzenia, kwestionujące ustalenia organów podatkowych. Jeśli tego nie uczyni, winien liczyć się z ewentualnymi negatywnymi następstwami swojej bierności (por. wyrok NSA z dnia 28 października 1996 r., sygn. akt I SA/Ka 836/95). Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy, sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organy podatkowe przepisów prawa procesowego. W ocenie sądu, stan faktyczny w rozpatrywanej sprawie został ustalony w sposób prawidłowy. Spór jaki zaistniał miedzy stronami w tej sprawie dotyczy tego, czy skarżący w I kwartale 2011 r. prawidłowo odliczył od kwot podatku należnego podatek naliczony wynikający z posiadanych przez niego faktur zakupu złomu wystawionych przez C. W. działającego pod firmą B.. Według podatnika sporne faktury odzwierciedlają rzeczywiście i zgodnie z ich treścią przeprowadzone operacje gospodarcze zakupu złomu, a według organów są to "puste faktury", z którymi nie był związany rzeczywisty przepływ towarów. Organy miały podstawę do ustalenia i stwierdzenia, że sporne faktury wystawione przez C. W. nie odzwierciedlają rzeczywistych zakupów złomu przez skarżącego. Wskazany w decyzjach podmiot C. W. , wystawiał fikcyjne faktury sprzedaży złomu. Nie mógł on sprzedawać złomu w takiej ilości, jaka wynika z treści spornych faktur, bo nim nie dysponował. Ten fakt został udowodniony w toku postępowania i znalazł obszerne odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. utrzymanej w mocy przez organ odwoławczy. Organy wskazały na dowody wykluczające rzetelność zakwestionowanych u podatnika faktur zakupu. Włączono do akt sprawy obszerną dokumentację pochodzącą z postępowań przygotowawczych prowadzonych przez prokuraturę , postępowań sądowych oraz z postępowań kontrolnych i podatkowych prowadzonych wobec kontrahenta skarżącego. W toku postępowania podjęto wszelkie niezbędne i praktycznie możliwe działania konieczne do wyjaśnienia sprawy. W tym miejscu należy przypomnieć, że organy ustaliły, że niewielką część złomu, dostarczaną przez drobnych zbieraczy złomu, C. W. mógł zakupić i zakupił, a zatem w takiej ilości mógł złom sprzedać skarżącemu i go sprzedał. Odnosząc się do jednego z istotnych zarzutu, według oceny podatnika, polegającego na naruszeniu zasady bezpośredniości skutkujące brakiem możliwości uczestniczenia strony w prowadzonych czynnościach przesłuchania prowadzonych w ramach innych postępowań stwierdzić należy ,że Ordynacja podatkowa przewiduje możliwość ustalania stanu faktycznego na podstawie dowodów zgromadzonych także w innych postępowaniach, w tym w postępowaniach podatkowych, kontrolno-skarbowych, karnych, postępowaniach o przestępstwa skarbowe lub o wykroczenia skarbowe, co wynika z art. 181 Ordynacji podatkowej. W Ordynacji podatkowej nie obowiązuje zasada bezpośredniości w postępowaniu dowodowym. Nie byłoby bowiem ekonomicznie uzasadnione, a często byłoby praktycznie niemożliwe, aby przeprowadzać wielokrotnie (powtarzać) te same dowody. Sytuacja taka występuje w niniejszej sprawie, bowiem w innym postępowaniu prowadzonym wobec C. W. wyjaśniono już, że zajmował się on wystawianiem pustych faktur, co zresztą znalazło odzwierciedlenie w prawomocnej decyzji podatkowej wydanej wobec tej osoby, wskazanej przez organy. Twierdzenia skarżącego, że przecież dysponuje on fakturami zakupu złomu od C. W. nie mają znaczenia, bowiem rzetelność tych faktur została przez organy skutecznie podważona. Oczywistym jest, że ani skarżący, nie mógł uczestniczyć w przesłuchiwaniu świadków w postępowaniach toczących się wcześniej wobec C. W. . Jednakże obszerny materiał dowodowy zebrany w tamtych postępowaniach i włączony w poczet materiały dowodowego w sprawie niniejszej, został stronie udostępniony i dokonała ona jego oceny. W dalszej kolejności stwierdzić należy , że nie są także uzasadnione zarzuty niedostatecznego zgromadzenia materiału dowodowego, niewłaściwego wyjaśnienia sprawy i błędnej oceny dowodów. Organy przesłuchały istotnych dla podatnika świadków, pracowników skarżącego i oceniły te zeznania. Wskazały na rozbieżności w zeznaniach tych świadków. Przede wszystkim jednak, brak jest podstaw do ustalenia, że transakcje dokumentowane spornymi fakturami rzeczywiście się odbyły, skoro w obrocie jest prawomocna już decyzja wydana wobec C. W. , z której wynika, że sporne faktury nie dokumentują rzeczywistych transakcji. Organy wykazały, jakkolwiek dowodami zebranymi w postępowaniach dotyczących C. W. , że posiadane przez niego faktury zakupu złomu są oczywiście nierzetelne . Jak przyjęły organy jego fakturowi dostawcy a mianowicie ; D. D. M., E. M. Z. wreszcie F. M. W. nie istnieli ( informacje pozyskane z organów podatkowych w I., K. oraz , R. także z Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej , Centralnej Ewidencji Pojazdów oraz Urzędu Miasta w R. ) co oznacza, że C. W. nie mógł złomu sprzedać skarżącemu, skoro jednocześnie, żadnych innych źródeł zakupu złomu przez C. W. nie ujawniono, ani też nie wskazywał ich on sam. W ocenie sądu organy w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że nie są rzetelnymi dokumentami zakupu sporne faktury mające dokumentować zakup złomu od B.. Spośród istotnych dowodów , które doprowadziły je do wskazanej tezy , powołały się na prawomocną decyzję Dyrektora UKS w Ł. z [...] r. wydaną wobec C.W. za poszczególne miesiące roku 2011 , określającej obowiązek zapłaty podatku należnego na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług w związku z wystawieniem faktur m.in. dla skarżącego , stwierdzających czynności, które nie zostały dokonane, wskazującej na wystawiane i wprowadzanie do obrotu pustych faktur. Organ odwoławczy trafnie też powołał się na prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w Wieluniu II Wydział Karny z dnia 28 stycznia 2016 r., w którym uznano C. W. za winnego popełnienia przestępstw skarbowych, z których uczynił stałe źródło dochodu, używając danych PHUB. wystawiając faktury VAT m.in. dla A. P. w okresie od 5 listopada 2009 r. do 30 marca 2011 r. , nieodzwierciedlające faktycznych zdarzeń gospodarczych. Wobec treści art. 11 p.p.s.a. skarżący nie może skutecznie wykazać, że faktury wystawione przez firmę B. odzwierciedlają faktyczne dostawy złomu. Oceniając osobowe źródła dowodowe , przesłuchania świadków oraz strony, zasadnie stwierdzono, że zasługują na wiarę zeznania M. M. - Prezesa GS w W. ( przesłuchanej dwukrotnie) , od której C. W. dzierżawił pomieszczenie o pow. 147 m. kw., bez placu, dla celów prowadzonej działalności gospodarczej. Z zeznań tych wynika, że C. W. nie mógł w dzierżawionym pomieszczeniu prowadzić skupu złomu na większą skalę i nie prowadził go. Konstrukcja magazyny ( zwykłe drzwi ) wykluczała użycie maszyn i urządzeń do załadunku i rozładunku złomu. W. nie korzystał ze znajdujących się tam wag . Osoba ta ( Prezes GS ) z racji pełnionej funkcji, niewątpliwie miała wiedzę na temat działalności C. W. na terenie spółdzielni , którą zarządzała. Próbując zweryfikować twierdzenia skarżącego o współpracy z C. W. organy przesłuchały świadków wskazanych przez stronę skarżącą. Jakkolwiek uzasadnione są spostrzeżenia organów, że analiza zeznań świadków – pracowników skarżącego, daje podstawy do podważania twierdzeń podatnika o odbiorze złomu z punktu w W., skoro świadkowie ci, prócz jednego, nie rozpoznali na tablicach poglądowych C. W., ani też miejsca, z którego mieli odbierać złom, a ponadto ich zeznania różniły się, choćby w zakresie zdarzenia dotyczącego zerwania linii elektrycznej, do którego skarżący przywiązuje dużą wagę, to jednak najważniejsze są te ustalenia, poczynione w innych postępowaniach, że C. W. w rzeczywistości nie kupił złomu od swoich "fakturowych dostawców", nie wskazał innych wiarygodnych źródeł zakupu przez siebie złomu, i zajmował się wystawianiem fikcyjnych faktur sprzedaży złomu. Wbrew podnoszonym zarzutom organy nie oparły decyzji na dowodach dotyczących działalności C. W. w latach wcześniejszych. Skarżący wskazuje w tym zakresie powoływanie się na zeznania świadków D. i K. i postanowienie o przedstawieniu zarzutów C. W. za czyny z lat wcześniejszych. Należy jednak zauważyć, że organy, powołując się także na takie dowody, wyraźnie wskazywały, że dowody te świadczą o tym, że i w kolejnych latach następnych, a więc także w 2011 r., tenże działał według takiego samego schematu. Organy podjęły próbę przesłuchania w tym postępowaniu W.jednakże bezskuteczną . Wezwany nie stawił się . Nie oznacza to jednak, że organy nie brały pod uwagę wersji wydarzeń przedstawianej przez tę osobę. Do akt włączono jego zeznania z 30 kwietnia 2013 r. dotyczące roku 2009 , w których potwierdził współpracę z podatnikiem. Zestawiając je z przesłuchaniami strony ( z 21.06.2013 r. i z 20 maja 20156 r. ) wykazały , iż zachodzą między nimi rozbieżności , które podważają wersję podatnika, czemu dały wyraz na str. 9-11 zaskarżonej decyzji. Ocena ta nie może być zakwestionowana albowiem oparta jest na zasadach logicznego rozumowania oraz wiedzy. Organy uwzględniły także zeznania świadka M. M. osoby postronnej i nie zainteresowanej sprawą i zeznania pracowników skarżącego. W świetle zgromadzonych dowodów mających na celu zrekonstruowanie stanu faktycznego zasługuje na podzielenie ich ocena , że ocenione łącznie, nie potwierdzają wersji skarżącego o dostawach złomu ze strony C. W. w ilościach wynikających ze spornych faktur. Tym samym nie doszło także do naruszenia art. 191 OP. Nie jest uzasadniony również zarzut naruszenia art. 169 Kodeksu cywilnego. Przedmiotem sporu w tej sprawie nie jest bowiem to, czy skarżący mógł skutecznie nabyć własność towarów (rzeczy ruchomych) od osoby uprawnionej do władania rzeczą, lecz nieuprawnionej do jej zbycia, ale to, czy faktury nabycia towarów posiadane przez skarżącego są dokumentami rzetelnymi, a więc dokumentującymi transakcje handlowe zgodnie z ich rzeczywistym przebiegiem, w szczególności, co jest istotne w tej sprawie, czy faktury te dokumentują zakup towarów od podmiotu uwidocznionego w ich treści jako sprzedawca. Przechodząc z kolei do rozważenia zasadności zarzutów naruszenia prawa materialnego także i one nie są usprawiedliwione. Organy właściwie określiły podstawę prawną umożliwiającą odliczenie podatku naliczonego od kwoty podatku należnego. Zgodnie z treścią art. 86 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124, a kwotę podatku naliczonego stanowi, z zastrzeżeniem ust. 3-7, suma kwot podatku określonych w fakturach otrzymanych przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług. Normę prawa zawartą w art. 86 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy o VAT należy odczytywać w ten sposób, że przysługujące podatnikowi prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego określonego w otrzymanych przez podatnika fakturach zakupu towarów i usług istnieje i może być skutecznie realizowane wtedy, gdy faktury zakupu odzwierciedlają rzeczywiście dokonane operacje gospodarcze. W tej sprawie jak wykazały organy posiadane przez stronę faktury nie dokumentowały faktycznych zdarzeń , były fakturami "pustymi", za którymi "nie szedł" towar. Oczywistym jest, że treść faktury powinna odpowiadać rzeczywistości. Faktury są bowiem istotnym elementem w procesie obliczenia podatku VAT, ale trzeba pamiętać, że ich celem jest jedynie dokumentowanie zdarzeń podlegających opodatkowaniu. Innymi słowy, obowiązek podatkowy zasadniczo nie powstaje dlatego, że wystawiona zostaje faktura (wyjątek wynika z art. 108 ust. 1 ustawy o VAT ), ale dlatego, że dokonano czynności, która według ustawodawcy podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Analogicznie, prawo do odliczenia podatku naliczonego materialnie nie istnieje dlatego, że dany podmiot posiada fakturę zakupu towaru lub usługi, ale dlatego, że rzeczywiście kupił towar lub usługę. Faktura jest natomiast dowodem zaistnienia zdarzenia podlegającego opodatkowaniu, a jej treść umożliwia dokonania obliczenia podatku. W związku z powyższym istotne jest, aby faktury odzwierciedlały stan rzeczywisty. Dotyczy to m.in. określenia stron transakcji podlegającej podatkowi. A zatem faktura nie zawierająca danych rzeczywistego sprzedawcy towaru, a zamiast tego zawierająca dane innego podmiotu nie będącego rzeczywistym sprzedawcą, jest fakturą, która stwierdza czynności, które nie zostały dokonane w rozumieniu art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT . Jeżeli nawet towary (w tej sprawie złom) określone w treści faktury zostały dostarczone, to nie przez podmiot wskazany na fakturze jako sprzedawca. Powyższe stanowisko nie jest kwestionowane ani w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, ani w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (zob. wyrok NSA z 24 marca 2009 r., I FSK 487/08, LEX nr 575434, wyrok NSA z 24 lutego 2011 r., I FSK 137/10, dostępny w bazie CBOSA, wyrok TSUE z 21 lutego 2006 r., C-255/02, LEX nr 175869). Oczywiście przepis powyższy ma zastosowanie także do sytuacji, gdy towar wyszczególniony w treści faktury nie tylko nie jest dostarczany przez wystawcę faktury, ale także przez inny podmiot ukrywający się za fakturowym wystawcą (tzw. "puste faktury"). Wyżej przedstawione rozumienie ustawowego mechanizmu obliczania podatku od towarów i usług wynika wprost z przepisów ustawy o VAT przewidujących wyłączenie możliwości obniżenia podatku należnego. Ustawodawca przewidział m.in., że nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku, gdy wystawione faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane – w części dotyczącej tych czynności (art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT ). Przyjęcie innego stanowiska, dopuszczającego możliwość pomniejszenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wynikającego z posiadanych przez podatnika faktur, ale nie dokumentujących rzeczywistych transakcji zakupu, sankcjonowałoby sytuację, że kto inny dostarcza towar, i kto inny wystawia fakturę sprzedaży za ten towar, którego źródło pochodzenia pozostaje w istocie nieznane, co w rezultacie prowadziłoby do akceptacji rozliczenia podatkowego opartego nie na realnych zdarzeniach gospodarczych, lecz wyłącznie na treści zaoferowanych przez podatnika dokumentów. Byłoby to sprzeczne z istotą mechanizmu funkcjonowania podatku od towarów i usług (zob. wyrok NSA z 24 marca 2009 r., I FSK 487/08, LEX nr 575434). Biorąc pod uwagę zebrany w sprawie materiał dowodowy, który został właściwie rozpatrzony i oceniony, organy miały podstawę do zastosowania art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT . Sąd I instancji nie podzielił również sygnalizowanego zarzutu skargi w odniesieniu do oceny przesłanki tzw. dobrej wiary, jako wyjątkowo pozwalającej na zachowanie prawa do odliczenia, w sytuacji, gdy podatnik nie wiedział i nie mógł wiedzieć o tym, że uczestniczy w działaniach stanowiących między innymi oszustwo w dziedzinie podatku VAT. Trafnie przyjął organ odwoławczy , że prawidłowe ustalenie, iż C. W. nie sprzedał złomu Skarżącemu wykazanego w spornych fakturach (bo go nie posiadał) i równoczesna ocena, że materiał dowodowy w odniesieniu do tych konkretnych relacji nie wskazywał, aby za fakturowym wystawcą miał się ukrywać bezpośrednio inny podmiot realizujący obrót wykazany tymi fakturami przez C. W. , przemawiały za istnieniem po stronie Skarżącego świadomości co do fikcyjnego charakteru tak wystawianych faktur. W ich następstwie nie dochodziło bowiem do realizacji dostawy ani przez C. W., ani kogoś innego mającego występować zamiast niego. Wskazywanie w tej sytuacji w uzasadnieniu skargi , że z akt sprawy jednoznacznie wynika, że Skarżący dochował należytej staranności mijało się ponadto z okolicznością przywołaną przez organy.. Mianowicie w zeznaniach z dnia 21 czerwca 2013 r. Skarżący stwierdził, że nie sprawdzał wiarygodności swego dostawcy. Elementy te wystarczająco zatem przemawiały za brakiem podstaw do uwzględnienia zarzutu i w tej płaszczyźnie. Rozważanie tzw. "dobrej wiary" nabywcy co do okoliczności nabycia towarów lub usług jest konieczne wtedy, gdy do dostawy towaru lub usługi doszło, ale nie wszystkie elementy transakcji odpowiadają treści faktury, co najczęściej dotyczy oznaczenia dostawcy. Nie jest uzasadniony zarzut naruszenia zasady neutralności podatku VAT i zarzut naruszenia prawa skarżącego do odliczenia podatku naliczonego. Prawo takie przysługuje podatnikowi, ale warunkiem skorzystania z niego jest m. in. zawarcie transakcji zgodnej z rzeczywistością i posiadanie faktury dokumentującej taką transakcję. Samo posiadanie faktury prawidłowej pod względem formalnym nie jest wystarczające. Końcowo wskazać należy , że sądowi rozpoznającemu niniejszą sprawę znane jest z urzędu prawomocne rozstrzygnięcie sądu I instancji w odniesieniu do zobowiązania w podatku VAT za 2010 r. wymierzonego skarżącemu , oddalające skargę , podjęte na gruncie tych samych okoliczności wspartych dodatkowymi dowodami , zbieżne z przedmiotowym rozstrzygnięciem . Wyrażone tam poglądy sąd w tej sprawie podziela ( wyrok WSA w Łodzi z 28 czerwca 2016 r. sygn. akt I SA/Łd 315/16 utrzymany w mocy wyrokiem NSA z 16.12.2016 r. w sprawie sygn. akt I FSK 1745/16 ) Z uwagi na powyższe, skargę należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). AKE.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło