I SA/Łd 83/14

Dnia 7 stycznia 2015 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 7 stycznia 2015 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku C. N. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi C. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie określenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za listopad 2010 roku oraz zobowiązania w podatku od towarów i usług za grudzień 2010 roku oraz styczeń 2011 roku p o s t a n a w i a: oddalić wniosek. m.ko. W dniu 17 grudnia 2013 roku C. N. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku określającą skarżącemu nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym za listopad 2010 roku oraz zobowiązanie w podatku od towarów i usług za grudzień 2010 roku oraz styczeń 2011 roku. Postanowieniem z 11 marca 2014 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi przyznał C. N. prawa pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi i oddalił wniosek zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu argumentował, że wnioskodawca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, którego obecnie jedynym źródłem utrzymania są jego dochody z tytułu umowy o pracę wysokości ok.1.680 zł brutto miesięcznie. Jedyny majątek skarżącego stanowią akcje spółki A o wartości nominalnej 240.000 zł, które jednak zgodnie z oświadczeniem strony nie podlegają zbyciu do czasu zatwierdzenia sprawozdania finansowego za pierwszy rok działalności spółki. Uwzględniając powyższe, wysokość wpisu od skargi w sprawie niniejszej (3.690 zł), oraz treść art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało uznać, że wnioskodawca wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania, dlatego, w celu zachowania prawa do sądu, zasadnym jest przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi. Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych uznać należy za przedwczesny. Skarżący jedynie zawiesił stanowiącą dodatkowe źródło dochodów działalność gospodarczą. W 2011 roku podjął czynności mające na celu uchronienie posiadanego majątku przed ewentualną egzekucją swoich zobowiązań. Sprzedaż posiadanych udziałów w spółkach prawa handlowego zbiegła się bowiem w czasie z postępowaniem skutkującym wpisem skarżącego do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych. Z kolei odnosząc się do nieodpłatnego wyzbycia się udziałów w spółce B wskazać należy, że zwolnienia od kosztów sądowych nie może uzasadniać okoliczność nieodpłatnego przekazania posiadanego wcześniej majątku. Co więcej, z treści art. 897 zd. pierwsze kodeksu cywilnego wyraźnie wynika, iż jeżeli po wykonaniu darowizny darczyńca popadnie w niedostatek, obdarowany ma obowiązek, w granicach istniejącego jeszcze wzbogacenia, dostarczać darczyńcy środków, których mu brak do utrzymania odpowiadającego jego usprawiedliwionym potrzebom. Skarżący w żaden sposób nie wykazał ponoszonych niezbędnych kosztów swojego utrzymania, oświadczając jedynie, że nie ponosi wydatków mieszkaniowych, gołosłownym pozostaje także jego oświadczenie dotyczące wypełnianego obowiązku alimentacyjnego. Wreszcie strona posiada majątek w postaci akcji spółki A o wartości nominalnej 240.000 zł, który po przyjęciu sprawozdania finansowego za pierwszy rok działalności spółki będzie mógł podlegać zbyciu. Wyrokiem z 4 lipca 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w łodzi oddalił skargę C. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku określającą skarżącemu nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym za listopad 2010 roku oraz zobowiązanie w podatku od towarów i usług za grudzień 2010 roku oraz styczeń 2011 roku. W dniu 15 października 2014 roku strona wystąpiła ze skargą kasacyjną od powyższego rozstrzygnięcia. W dniu 5 listopada 2014 roku w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej podatnik ponownie wystąpił z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie. W złożonym na urzędowym formularz PPF oświadczeniu o stanie rodzinnym majątku i dochodach wnioskodawca ponownie oświadczył, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, którego źródłem utrzymania jest jego wynagrodzenie za pracę w wysokości 1.680 zł brutto. Skarżący oświadczył, że nie posiada żądnego majątku jest obciążony obowiązkiem alimentacyjnym na rzecz swojej córki na mocy orzeczenia sądu belgijskiego w kwocie 250 euro, jednak z uwagi na niskie dochody nie jest w stanie płacić alimentów w całości. Przypomniał także, że jest wpisany do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych w stosunku do niego jest prowadzone szereg egzekucji cywilnych i administracyjnych na kwotę około 30.000.000. zł .Zarządzeniem z 14 listopada 2014 roku pełnomocnik skarżącego został zobowiązany do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy poprzez nadesłanie odpisu zeznania podatkowego za rok 2013; udokumentowania wysokości oraz faktu realizacji obowiązku alimentacyjnego na rzecz córki, udokumentowanie wysokości wynagrodzenia za pracę skarżącego w okresie ostatnich trzech miesięcy ze wskazaniem wysokości dokonywanych potrąceń komorniczych; wskazanie czy wnioskodawca w dalszym ciągu nieodpłatnie zamieszkuje w nieruchomość przy ul. A stanowiącej jego wkład do spółki A, nadesłanie wyciągów z posiadanych kont i lokat bankowych skarżącego za ostatnie 2 miesiące, wskazanie czy wnioskodawca w dalszym ciągu jest właścicielem 4.798 akcji w spółce A ewentualnie wskazania kiedy, na czyją rzecz i za jaką kwotę zostały one zbyte. W odpowiedzi na wezwanie wnioskodawca nadesłał odpis zeznania podatkowego PIT-36 L za 2013 roku z którego wynika, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej osiągnął w 2013 roku dochód w wysokości 3.839 zł oraz PIT-37 za 2013 rok potwierdzający, że jego dochody ze stosunku pracy wyniosły 17.457 zł. Skarżący nadesłał także ugodę zawartą przed sądem belgijskim potwierdzającą wysokość alimentów, do których zapłaty na rzecz swojej córki zobowiązany jest skarżący. Dodatkowo pełnomocnik wnioskodawcy oświadczył, że skarżący nie zamieszkuje na stałe w nieruchomości przy ul. A w Ł., adres ten jest wykorzystywany jedynie jako adres do doręczeń, a miejsce stałego pobytu skarżącego znajduje się na terytorium Belgii. Oświadczył także, że wnioskodawca nie posiada rachunków bankowych w Polsce ani poza jej granicami. Skarżący pozostaje właścicielem 1 akcji w spółce C pozostałe będące jego własnością akcje zostały wniesione do utworzonej przez niego w czerwcu 2014 roku spółki cypryjskiej A. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek nie jest zasadny. Stosownie do przepisów art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.Dz. U. z 2012 r.,poz. 270 ze zm.)- dalej "p.p.s.a." prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Niniejszym wnioskiem skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (punkt 4 formularza wniosku), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego i dla siebie i rodziny. Aktualnie rozpoznawany wniosek jest ponownym wnioskiem skarżącego o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wskazać należy, że prawomocnym postanowieniem z 11 marca 2014 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi przyznał wnioskodawcy prawo pomocy poprzez zwolnienie od wpisu od skargi i oddalił wniosek w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych argumentując, że wnioskodawca nie może zostać uznany za trwale niezdolnego do poniesienia kosztów postępowania bowiem jedynie zawiesił prowadzoną uprzednio działalność gospodarczą stanowiąca dodatkowe źródło jego przychodów, a ponadto w żaden sposób nie wykazał ponoszonych niezbędnych kosztów swojego utrzymania, oświadczając jedynie, że nie ponosi wydatków mieszkaniowych, gołosłownym pozostaje także jego oświadczenie dotyczące wypełnianego obowiązku alimentacyjnego. Wreszcie strona posiada majątek w postaci akcji spółki A o wartości nominalnej 240.000 zł, który po przyjęciu sprawozdania finansowego za pierwszy rok działalności spółki będzie mógł podlegać zbyciu. Wobec powyższego rozpoznanie kolejnego wniosku skarżącego winno nastąpić w kontekście art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm ) – dalej "p.p.s.a.", dającego prawo uchylenia lub zmiany prawomocnego postanowienia wskutek zmiany okoliczności sprawy, z uwzględnieniem materialnych przepisów stanowiących podstawę przyznania prawa pomocy zawartych w art. 243 i następnych p.p.s.a.. W tym miejscu wskazać należy, że jakkolwiek strona, po prawomocnym oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, może złożyć kolejny wniosek o jego przyznanie, to jednak rozpoznanie tego kolejnego wniosku nie może polegać na weryfikowaniu ocen i rozstrzygnięcia objętych wcześniejszym prawomocnym postanowieniem. Prawomocne postanowienie w tym zakresie wiąże nie tylko strony, ale także sąd (art. 170 p.p.s.a.). Ponowne rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy jest dopuszczalne, ale tylko z uwagi na takie okoliczności, które powstały później i w sposób zasadniczy zmieniają sytuację materialną strony (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 czerwca 2008 roku sygn. akt II OZ 654/08). W obecnie rozpoznawanym, wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy jako nową okoliczność świadczącą o pogorszeniu jego sytuacji materialnej strona wskazuje wniesienie posiadanych uprzednio akcji C do nowo utworzonej spółki cypryjskiej A, której właścicielem pozostaje skarżący. Powyższa okoliczność w żaden jednak sposób nie świadczy o pogorszeniu sytuacji majątkowej skarżącego. Skoro wnioskodawca w czerwcu 2014 roku do nowo utworzonej spółki wniósł akcje serii B o łącznej wartości nominale 198.900 zł oraz akcje serii A o wartości nominalnej 49.950 zł należącej do niego spółki C, które w toku wcześniejszego postępowania w przedmiocie prawa pomocy objęte były zakazem zbywania, nie może obecnie powoływać się na brak środków niezbędnych na zaspokojenie obciążających go kosztów sądowych Sposób rozporządzania przez wnioskodawcę posiadanym majątkiem pozostaje w jego gestii, lecz musi się on liczyć z wynikającymi z tego tytułu konsekwencjami. Uzasadnione wątpliwości wzbudza także złożone na potrzeby obecnego postępowania oświadczenie wnioskodawcy dotyczące ponoszonych kosztów utrzymania oraz posiadanych dochodów. W formularzu PPF skarżący wskazał, że utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości 1.680 zł brutto i zamieszkuje w Ł., by następie w związku z wystosowanym wezwaniem do sprecyzowania ponoszonych kosztów swojego utrzymania wskazać, że na stałe zamieszkuje on w Belgii, bez podania uzyskiwanych tam dochodów oraz ponoszonych kosztów utrzymania. W tym miejscu należy wskazać, iż w sytuacji, w której oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach strony okaże się niewystarczające dla oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych bądź wzbudza wątpliwości jest ona obowiązana złożyć dodatkowe oświadczenia lub dokumenty źródłowe. Skarżący nie wywiązał się z nałożonych na niego w tym zakresie obowiązków, a złożone przez niego oświadczenia i dokumenty nie usuwają wątpliwości dotyczących posiadanych na utrzymanie rzeczywistych dochodów, jego majątku oraz ponoszonych kosztów utrzymania o niezbędnym charakterze.. Podkreślić należy, iż w interesie skarżącego ubiegającego się ponownie o przyznanie prawa pomocy leżeć powinno prawidłowe oraz pełne wyjaśnienie rzeczywistej sytuacji materialnej i możliwości płatniczych i na nim spoczywa ciężar dowodu, obowiązek wykazania, że jego sytuacja materialna jest rzeczywiście na tyle trudna, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Instytucja prawa pomocy nie bez przyczyny określana jest często mianem "prawa ubogich", prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionym (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na pokrycie kosztów procesu z jakichkolwiek źródeł. Podstawą przyznania prawa pomocy nie może być jedynie zainwestowanie przez wnioskodawcę posiadanego majątku w nowy rodzaj aktywności gospodarczej w szczególności wobec uzasadnionych wątpliwości dotyczących prawdziwości złożonych oświadczeń dotyczących jego sytuacji majątkowej, posiadanych na utrzymanie dochodów oraz braku jakichkolwiek informacji o ponoszonych wydatkach. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 170 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. m.ko.