I SA/Łd 862/16

Dnia 22 listopada 2016 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. M. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] [...] w przedmiocie: podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2008 roku p o s t a n a w i a: odmówić skarżącej J. M. prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W dniu 1 września 2016 roku J. M. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...] roku w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2008 roku W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 7.553 zł podatniczka wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym na urzędowym formularzu PPF oświadczeniu o stanie rodzinnym majątku i dochodach wskazała, że gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z 8 letnią córką. Źródłem jej utrzymania jest prowadzona działalność gospodarcza, która "w ciągu roku jest na stracie" Jedyny majątek wnioskodawczyni stanowi dom o pow. 200 m2 i nieruchomość rolna o powierzchni 2 ha obciążona kredytem hipotecznym z ratą w wysokości 1.500 zł miesięcznie. Skarżąca wskazała także, że toczy się wobec niej postępowanie egzekucyjne ("egzekucja w urzędzie skarbowym"). Są wobec niej prowadzone także postępowania kontrolne, w związku z tym znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Zarządzeniem z 21 października 2016 roku wnioskodawczyni została wezwana do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy poprzez: nadesłanie: odpisów zeznań podatkowych wnioskodawczyni za 2014 i 2015 rok, odpisu z prowadzonej podatkowej księgi przychodów i rozchodów za trzy ostatnie miesiące; odpisów deklaracji VAT-7 za trzy ostatnie miesiące z tytułu działalności gospodarczej wnioskodawczyni, wyciągów z posiadanych rachunków i ewentualnych lokat bankowych skarżącej za ostatnie 2 miesiące (prywatnych i firmowych), wskazanie tytułu prawnego do nieruchomości stanowiącej miejsce zamieszkania skarżącej i udokumentowanie wysokości ponoszonych świadczeń eksploatacyjnych oraz innych stałych kosztów utrzymania gospodarstwa domowego skarżącej, udokumentowanie wysokości alimentów uzyskiwanych przez córkę skarżącej od ojca. W odpowiedzi wnioskodawczyni nadesłała wyciąg z podatkowej księgi przychodów i rozchodów brązujący, że do końca września br. osiągnęła przychód w wysokości 161.815 zł, poniosła koszty w kwocie 248.988 zł i zanotowała stratę w wysokości 87.173 zł. Z nadesłanych kopii deklaracji VAT-7 wynika, że miesięczny obrót firmy wnioskodawczyni wniósł w lipcu br. 10.565 zł, w sierpniu i wrześniu nie uzyskała ona żadnych przychodów, z kolei w tym okresie co miesiąc dokonywała zakupów towarów i usług na kwoty od 10.500 zł do 12.300 zł. Działalność gospodarcza skarżącej w latach ubiegłych przynosiła jej przychody na poziomie 1.150.962 zł w 2015 roku i 2.971.708 zł w 2014 roku , w obu latach przyniosła także dochód odpowiednio 18.765 zł i 70.502 zł. Nieruchomość, w której zamieszkuje skarżąca stanowi jej własność i jest obciążona kredytem hipotecznym zaciągniętym na jej zakup w wysokości 500.000 zł . Jedynym wydatkiem mieszkaniowym udokumentowanym przez wnioskodawczynię są wydatki na prąd w wysokości 384 zł miesięcznie. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek nie jest zasadny. Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) dalej "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (punkt 4 formularza wniosku), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. W złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca nie udzieliła, żadnych informacji dotyczących posiadanych na utrzymanie dochodów ani wysokości ponoszonych wydatków swojego niezbędnego utrzymania. Oświadczyła jedynie że jej działalność gospodarcza przenosi straty. Jedyny majątek skarżącej stanowi dom o powierzchni 200 m2 z działką o powierzchni 2 ha obciążony hipoteką na rzecz banku, a wysokość miesięcznej raty kredytu hipotecznego wynosi 1.500 zł. W toku postępowania ustalono, że w roku 2015 z tytułu działalności gospodarczej wnioskodawczyni uzyskała przychody w wysokości 1.150.962 zł uzyskując dochód w wysokości 18.765 zł. W roku 2014 z tytułu prowadzonej działalności uzyskała przychody rzędu 2.971.708 zł i zakończyła go zyskiem w wysokości 70.502 zł. Z nadesłanej podatkowej księgi przychodów i rozchodów wynika, że miesięczny obrót firmy skarżącej kształtuje się na poziomie od 0 zł ( w marcu, sierpniu i wrześniu) do 44.685 zł w kwietniu br. W okresie od stycznia do września br. przychód z prowadzonej działalności gospodarczej zamknął się dla skarżącej kwotą 161.815 zł, poniosła koszty w kwocie 248.988 zł i zanotowała stratę w wysokości 87.173 zł. W tym miejscu należy podkreślić, że rzeczą strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest wiarygodne wykazanie rzeczywistej sytuacji życiowej, materialnej, która zrealizuje ustawowe przesłanki przyznania tego prawa. Wiarygodne wykazanie rzeczywistej sytuacji materialnej wymaga co do zasady, wiarygodnego wykazania ponoszonych wydatków niezbędnego utrzymania oraz takiegoż wykazania rzeczywiście posiadanych środków finansowych służących ich poryciu z podaniem źródła ich pochodzenia. W przedmiotowym postepowaniu w zakresie prawa pomocy jedyną udokumentowaną przez stronę okolicznością dotyczącą jej aktualnej sytuacji materialnej jest bieżąca strata z działalności gospodarczej. Z okoliczności tej nie można jednak wnioskować o braku po stronie skarżącej środków na pokrycie kosztów zainicjowanego postępowania. Sama strona w formularzu PPF wskazała, że jej działalność "w ciągu roku jest na stracie", z nadesłanych odpisów zeznań podatkowych wynika, że dwa ostatnie lata kończyła ona zyskiem z prowadzonej działalności. Ponadto wskazać należy, że strata w zakresie prowadzonej działalności jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza automatycznie braku środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania (por. przykładowo postanowienia NSA: z dnia 24 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 260/08, LEX nr 479125 i z dnia 22 marca 2011 r. sygn. akt II GZ 112/11, LEX nr 783893). Z nadesłanych deklaracji VAT-7 wynika, że mimo braku przychodów w miesiącu sierpniu i wrześniu strona dokonywała zakupów towarów i usług na kwoty zdecydowanie przekraczające wysokość należnego wpisu od skargi nie wskazując źródeł finansowania tych wydatków. Także wielkość obrotów oraz zyski z lat poprzednich z tytułu prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej przeczą jej twierdzeniom o braku jakichkolwiek środków, z których mogłyby zostać pokryte koszty sądowe w sprawie. Nie nadesłanie pomimo wezwania wyciągów z posiadanych rachunków bankowych nie pozwala na prześledzenie rzeczywistej kondycji finansowej skarżącej w calu ustalenia czy jej sytuacja finansowa obiektywnie odpowiada przesłankom uzasadniającym przyznanie jej zwolnienia od kosztów sądowych. Postawa skarżącej która nie udzieliła żadnych informacji o źródłach finansowania swojej działalności gospodarczej oraz kosztów niezbędnego utrzymania czyni jej twierdzenia o braku środków umożliwiających pokrycie kosztów postępowania całkowicie gołosłownymi. Tezę te wzmacnia dodatkowo okoliczność, że w sprawie wnioskodawczyni mimo swojej trudnej sytuacji finansowej jest reprezentowana przez fachowego pełnomocnika z wyboru. W sytuacji, w której oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżącej okaże się niewystarczające dla oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego, i możliwości płatniczych bądź wzbudza, wątpliwości strona jest obowiązana złożyć dodatkowe oświadczenia lub dokumenty źródłowe. Skarżąca nie wywiązała się z nałożonych obowiązków jedynym udokumentowanym w sprawie wydatkiem niezbędnego utrzymania jest opłata za energię elektryczną za kwiecień br. wysokości 384 zł miesięcznie, nie nadesłała żadnych rachunków bankowych za pośrednictwem których możliwe byłoby ustalenie ponoszonych wydatków na zaspokojenie niezbędnych kosztów utrzymania, nie wyjaśniła czy ojciec jej dziecka łozy środki na utrzymanie córki, bądź czy uzyskuje ona środki z funduszu alimentacyjnego, wreszcie strona nie wskazała źródła finansowania czynionych wydatków niezbędnego utrzymania. Wobec nieudzielenia jakichkolwiek informacji we wskazanym zakresie w sprawie brak jest praktycznie możliwości przeprowadzenia kompleksowej oceny możliwości płatniczych wnioskodawczyni w celu ustalenia czy rzeczywiście obiektywnie jej sytuacja uzasadnia przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Uwzględniając powyższe oraz treść art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało uznać, że skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazać należy, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy leży na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności, a rozstrzygnięcie sądu w kwestii prawa pomocy zależne jest od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por. postanowienie NSA z dnia 30.04.2009 r. II OZ 379/09). Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. E.J.