I SA/Łd 876/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogusław Klimowicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda Sędzia WSA Bożena Kasprzak Protokolant: St. asystent sędziego Paweł Pijewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2017 r. sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za III kwartał 2013 r. oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. określił A Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za III kwartał 2013r. w wysokości 762.230 zł. Organ kontroli skarbowej zakwestionował spółce prawo do odliczenia podatku naliczonego na podstawie 21 faktur zakupu paliwa wystawionych przez B Sp. z o.o. w K. na łączną wartość netto 2.554.468,96 zł oraz 6 faktur wystawionych przez C Sp. z o.o. we W. na łączną wartość netto 722.695,36 zł. Powyższe faktury nie dokumentowały rzeczywistych transakcji gospodarczych, wystawcy faktur nie dysponowali paliwem, nie uczestniczyli w jego dostawie, a ich rola ograniczała się do wystawienia faktur sprzedaży oleju napędowego. W stosunku do spółek B oraz C zostały wydane decyzje określające kwotę podatku od towarów i usług do zapłaty na podstawie art. 108 ustawy o podatku od towarów i usług w związku z wystawieniem w III kwartale 2013r. faktur niedokumentujących faktycznej sprzedaży towarów. Prezes Spółki A prowadzący osobiście jej sprawy (bez zatrudniania pracowników) powinien zdawać sobie sprawę z tego, że olej napędowy nie był dostarczany przez spółki B oraz C widniejące na fakturach jako dostawcy. Spółka A nawiązała z powyższymi podmiotami jedynie kontakt mailowy i telefoniczny, nie zawarto pisemnych umów na dostawy paliwa, nie doszło do osobistych kontaktów Prezesa Spółki A z osobami zarządzającymi, czy pracownikami tych spółek. Płatności za paliwo dokonywane przelewami bankowymi miały jedynie uwiarygodnić legalność obrotu. Podatnik nie przeprowadził skutecznej weryfikacji dostawców w zakresie rzetelności źródła dostawy oraz zgodności faktury ze stanem faktycznym. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. po rozpatrzeniu odwołania strony zaskarżoną decyzją z [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji podzielając stanowisko, że faktury zakupu oleju napędowego wystawione przez spółki B i C nie dokumentują rzeczywistego obrotu pomiędzy podmiotami uwidocznionymi na fakturach, a spółka A nie zachowała należytej staranności w kontaktach z tymi spółkami. W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję spółka A wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji z uwagi na naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Strona skarżąca podniosła zarzuty naruszenia: zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez uznanie, że niekompletny materiał dowodowy oraz fakt wydania decyzji wobec Spółki C i Spółki B w oparciu o art. 108 § 1 ustawy o podatku od towarów i usług jest wystarczający do wykluczenia dobrej wiary Spółki A Sp. z o.o.; art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez niezebranie i w sposób niewyczerpujący rozpatrzenie całego materiału dowodowego; zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 191 Ordynacji podatkowej, poprzez dokonanie oceny w sposób dowolny i sprzeczny z poczynionymi ustaleniami, w oparciu o niekompletny materiał dowodowy; art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej, poprzez nieuwzględnienie odwołania Spółki, gdy organ I instancji dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego i postępowania, a także wadliwie ustalił stan faktyczny sprawy; art. 86 ust. 1 ustawy o VAT w związku z art. 167 i art. 168(a) Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U. UE. L 3471/1), poprzez ich niezastosowanie, a tym samym pozbawienie Spółki prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktur VAT wystawionych przez Spółkę C i Spółkę B dokumentujących faktyczne nabycie oleju napędowego, art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie do zaistniałego stanu faktycznego, skutkujące pozbawieniem Spółki prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z zakwestionowanych faktur. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje; Skarga nie jest zasadna. W toku postępowania zebrano obszerny i wyczerpujący materiał dowodowy. Ocena zgromadzonego materiału dowodowego została dokonana bez przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów wyznaczonej przepisem art. 191 ustawy Ordynacja podatkowa, jest też zgodna z zasadami doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania. W świetle zebranego i prawidłowo ocenionego materiału dowodowego nie może być żadnych wątpliwości, że strona skarżąca nie zakupiła oleju napędowego od spółek B oraz C. W szczególności z zeznań osób mających zarządzać tymi spółkami (E. L. oraz M. M.) w sposób jednoznaczny wynika, że wymienione spółki nie prowadziły faktycznie żadnej działalności gospodarczej, nie zatrudniały pracowników i nie posiadały zaplecza do prowadzenia takiej działalności. Czynności osób zarządzających spółkami w istocie sprowadziły się do wypłacania pieniędzy z kont spółek i przekazywania ich osobom trzecim. Okoliczność, że spółki B i C nie dokonały faktycznej sprzedaży paliwa na rzecz strony skarżącej potwierdzają też decyzje Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. z [...] grudnia 2014r. oraz Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z [...] września 2015r orzekające o obowiązku zapłaty podatku na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług, z tytułu wystawienia na rzecz spółki A faktur niedokumentujących faktycznej sprzedaży towarów. Strona skarżąca zdaje się nie kwestionować tych okoliczności, skoro przyznaje, że o firmanctwie dowiedziała się dopiero w toku postępowania podatkowego. Natomiast twierdzenia, że spółki C i B były rzeczywistymi dostawcami paliwa pozostają w całkowitym oderwaniu od zgromadzonego materiału dowodowego. Organy podatkowe nie kwestionowały faktu zakupu oleju napędowego przez stronę skarżącą, jednak wykazały, że dostawcami tego towaru nie mogły być spółki B i C. W tej sytuacji zachodziły podstawy z art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o podatku od towarów i usług do zakwestionowania prawa do odliczenia podatku naliczonego na podstawie faktur, które nie dokumentują rzeczywistych operacji gospodarczych. Nie wymaga chyba bliższego uzasadnienia, że dla realizacji prawa z art. 86 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług nie wystarczy fakt zakupu towaru i posiadania jakiejkolwiek faktury, ale faktura stanowiąca podstawę do obniżenia kwoty podatku należnego powinna odzwierciedlać rzeczywiste operacje gospodarcze dokonane pomiędzy podmiotami wskazanymi w fakturze. Z żadnego przepisu Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej nie wynika, że podstawę do obniżenia podatku należnego mogą stanowić faktury niedokumentujące rzeczywistych dostaw towaru. Jednak przy pozbawieniu strony skarżącej prawa do odliczenia podatku naliczonego na podstawie spornych faktur należy też uwzględnić orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W orzecznictwie tym wskazuje się w szczególności, że odmowa prawa do odliczenia podatku naliczonego stanowi wyjątek od zasady podstawowej a równocześnie zwalczanie oszustw, unikania opodatkowania i ewentualnych nadużyć jest celem uznanym i wspieranym przez Dyrektywę. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej podkreśla, że zachodzą podstawy do odmówienia prawa do odliczenia, jeżeli zostanie udowodnione na podstawie obiektywnych przesłanek, gdy skorzystanie z tego prawa wiązałoby się z przestępstwem lub nadużyciem. Jeżeli istnieją przesłanki, aby podejrzewać istnienie nieprawidłowości lub przestępstwa przezorny przedsiębiorca powinien zależnie od okoliczności konkretnego wypadku zasięgnąć informacji na temat podmiotu, u którego zamierza nabyć towary lub usługi, w celu upewnienia się co do jego wiarygodności (zob. np. wyrok z dnia 21 czerwca 2012r. w sprawach połączonych C-80/11 i C-142/11 Mehageben i David). W świetle powyższych uwag w zaskarżonej decyzji trafnie oceniono, że podatnik nie zachował należytej staranności w kontaktach ze spółkami B i C. Przy dokonywaniu tej oceny należy mieć na uwadze, że w obrocie paliwami występuje szczególnie dużo nadużyć i nieprawidłowości. Nie jest też tajemnicą, że w skali kraju jest zarejestrowanych wiele podmiotów (nawet przez pojedyncze osoby), które w rzeczywistości nie prowadzą żadnej działalności gospodarczej. Transakcje ze spornymi podmiotami dotyczyły znacznych kwot pieniężnych (ponad 2,5 mln zł i ponad 700tys. zł netto). Przed rozpoczęciem współpracy z tych warunkach rozsądny przedsiębiorca powinien podjąć działania zmierzające do weryfikacji swoich potencjalnych klientów. Takich działań strona skarżąca jednak nie podjęła. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. trafnie wskazał, że w III kwartale nie było możliwości sprawdzenia na stronie internetowej Ministerstwa Finansów firm, które złożyły kaucję gwarancyjną. Sam fakt, że spółka została zarejestrowana nie oznacza jeszcze, że prowadzi ona działalność gospodarczą. Nawiązanie kontaktu telefonicznego z bliżej nieokreślonym "panem M." z firmy C trudno uznać za działania wystarczające do sprawdzenia wiarygodności tego podmiotu. Podatnik nie wskazał też, w jaki sposób zweryfikował wiarygodność spółki B. Spółka A wbrew warunkom koncesji nie otrzymała też od rzekomych sprzedawców paliwa dokumentów dotyczących jego jakości. W ustalonych okolicznościach sprawy strona skarżąca powinna zatem wiedzieć, że transakcje ze spółkami B i C wiążą się z nieprawidłowościami w obrocie olejem napędowym. Z powyższych przyczyn, wobec braku uzasadnionych podstaw skargi z mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) należało orzec jak w sentencji wyroku. m.m.