I SA/Łd 889/10

Dnia 4 listopada 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Joanna Tarno (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Tomasz Adamczyk Sędzia WSA Bartosz Wojciechowski Protokolant: Edyta Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2010 r. sprawy ze skargi A Oddział w Polsce, K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia w całości zaskarżonej decyzji organu podatkowego I instancji i umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2004 r.. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B.; 2. zasądza od SKO w P. na rzecz A Oddział w Polsce, K. kwotę 757 (siedemset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA/Łd 889/10 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. T. uchyliło w całości decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. nr [...], umarzającą postępowanie w sprawie określenia A. S.A. z/s w K. wysokości zobowiązania podatkowego oraz stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2004 r. i umorzyło postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji SKO wyjaśniło, że w wyniku wniosku strony z dnia 30 grudnia 2009 r., który wpłynął do Urzędu Miasta B. w dniu 4 stycznia 2010 r., organ pierwszej wszczął postępowanie w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2004 r. oraz w sprawie stwierdzenia nadpłaty w tym podatku. Następnie organ umorzył postępowanie z uwagi na przedawnienie zobowiązania podatkowego za 2004 r., z dniem 1 stycznia 2010 r. W odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta B. pełnomocnik Spółki zarzucił naruszenie: - art. 79 § 1 Ordynacji podatkowej - poprzez jego błędną wykładnię, - art.12 § 6 pkt 2 Ordynacji podatkowej - poprzez jego niezastosowanie, co doprowadziło do bezzasadnego umorzenia postępowania i tym samym - do naruszenia art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez oparcie decyzji na tym przepisie, pomimo niespełnienia przewidzianych w nim przesłanek. W uzasadnieniu wskazano, że przedmiotowy wniosek Spółki został złożony w dniu 29 grudnia 2009 r. w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego. A zatem, stosownie do art. 12 § 6 pkt 2 Ordynacji podatkowej, termin do złożenia tego wniosku został zachowany, i tym samym jego złożenie nastąpiło przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania. Uchylając decyzję organu pierwszej instancji i umarzając postępowanie w sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że zaskarżona decyzja została wydana m. in. na podstawie art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym w sytuacji, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty może być wszczęte tylko na wniosek podatnika (płatnika albo inkasenta). Zgodnie z art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej, gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, iż przyczyny, które powodują, że postępowanie nie może być wszczęte, to przede wszystkim sytuacje, gdy wszczęciu postępowania stoi na przeszkodzie przepis prawa, który uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenie treści żądania w sposób merytoryczny (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 stycznia 2007 r. sygn. akt III SA/Wa 3288/06, Lex nr 317285). W literaturze przedmiotu podkreśla się, że przepis art. 165a Ordynacji podatkowej ma zastosowanie wyłącznie do postępowań wszczynanych na wniosek. Jest to podyktowane ekonomiką postępowania. Jeżeli bowiem już w momencie złożenia przez stronę wniosku można przewidzieć, że zostanie wydana decyzja umarzająca postępowanie (art. 208 Ordynacji podatkowej), mija się z celem nie tylko prowadzenie takiego postępowania, ale również jego wszczynanie. Odmowa wszczęcia postępowania jest zatem tożsama z odmową przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów w sprawie i odmową wydania rozstrzygania merytorycznego, a więc jest rozstrzygnięciem formalnym (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 9 października 2008 r. sygn. akt I SA/Gd 865/07, Lex nr 477252). Natomiast z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy organ podatkowy w toku prawidłowo wszczętego postępowania stwierdzi brak podstaw faktycznych i prawnych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy Prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty jest ograniczone w czasie. Zgodnie z art. 79 § 2 Ordynacji podatkowej, prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Na gruncie niniejszej sprawy nie ulega wątpliwości, że zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2004 r. uległo przedawnieniu z upływem 31 grudnia 2009 r. Stosownie bowiem do art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Ponieważ wniosek o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2004 r. wpłynął do organu pierwszej instancji w dniu 4 stycznia 2010 r., a więc już po przedawnieniu zobowiązania podatkowego za ten rok, organ podatkowy naruszył przepisy Ordynacji podatkowej prowadząc postępowanie podatkowe zmierzające do oceny prawidłowości dokonanej korekty. Skoro z art. 165 § 3 Ordynacji podatkowej wynika, że datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi podatkowemu, to oznacza w konsekwencji, że o dacie wszczęcia postępowania na wniosek strony przesądza data jego wpływu do organu podatkowego. W tym bowiem momencie organ może dopiero zapoznać się z treścią żądania podatnika. A contrario, dopóki wniosek fizycznie nie zostanie dostarczony do organu podatkowego, organ ten nie jest w stanie ustalić czego domaga się podatnik, a tym bardziej nie może dokonywać jakichkolwiek ustaleń, czy podejmować określonych czynności w przedmiocie złożonego żądania (wniosku). W związku z tym organ pierwszej instancji powinien odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 165a Ordynacji podatkowej, a nie podejmować jakiekolwiek czynności w toku postępowania podatkowego. Skoro jednak takie czynności podjął, to wobec bezprzedmiotowości postępowania, zasadnym było jego umorzenie na podstawie art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej. Organ odwoławczy zwrócił również uwagę na wadliwą sentencję decyzji pierwszej instancji, którą umorzono postępowanie w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego oraz stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2004 r. Stosownie do art. 165 § 1 Ordynacji podatkowej, postępowanie podatkowe wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu, a złożony wniosek zmierzał jedynie do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty. Jednocześnie w zgromadzonym materiale dowodowym brak jest postanowienia o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie określenia zobowiązania podatkowego, co jednoznacznie dowodzi, że organ podatkowy pierwszej instancji procedował z naruszeniem dyspozycji art. 165 § 2 i 4 Ordynacji podatkowej. Tak więc, skoro postępowanie podatkowe nie zostało formalnie wszczęte, oczywistym jest, że nie było możliwe jego umorzenie. Powyższe znajduje uzasadnienie w orzecznictwie sądów administracyjnych m. in. w wyroku WSA w Ł. z dnia [...] r. [...], Lex nr [...]. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. T. została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. przez pełnomocnika B. SE, Oddział w Polsce, który zarzucił organowi naruszenia: - art. 79 § 2 oraz art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej poprzez niezasadne uznanie, że doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego, - art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez niezasadne umorzenia postępowania. W związku z powyższym wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 146 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Na wstępie wyjaśniono, że B. SE, Oddział w Polsce jest następcą prawnym A. S.A. z/s w K.. Uzasadniając swoje merytoryczne stanowisko skarżący wskazał na art. 12 § 6 pkt 2 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego. Zdaniem skarżącego przepis ten ma zastosowanie do obliczania zarówno terminów prawa materialnego, jak i do terminów procesowych. Ponieważ nadanie wniosku w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego nastąpiło w dniu 30 grudnia 2009 r., to oznacza, że Spółka złożyła wniosek o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2004 r. w odpowiednim terminie, tj. w okresie gdy przysługiwało jej do tego prawo. Skarżący uważa, że art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej nie sprzeciwia się wydaniu decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego za dany rok. Przepis ten jedynie stanowi, że jeżeli w postępowaniu podatkowym organ podatkowy stwierdzi, że podatnik, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części podatku, nie złożył deklaracji albo że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego. Prawo do zwrotu nadpłaty jest niezależne wobec zobowiązania podatkowego. Nie można zatem stosować do niego przepisów o przedawnieniu zobowiązania podatkowego. Dla skarżącego niezrozumiałym jest dlaczego uzasadniając swoje stanowisko SKO w P. T. powołało się na art. 165 § 3 Ordynacji podatkowej. Przepis ten ma na celu jedynie jednoznaczne wskazanie daty wszczęcia postępowania, nie wpływa jednak na obliczanie (a tym bardziej skrócenie) terminu przewidzianego w art. 79 § 2 Ordynacji podatkowej. Czym innym jest bowiem zachowanie przez podatnika terminu na złożenie wniosku o stwierdzenie nadpłaty, a czym innym określenie daty wszczęcia podstępowania. Stanowisko powyższe potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych. Przykładowo w wyroku WSA w Warszawie z dnia 11 lutego 2008 r. III SA/Wa 1891/07 podkreślono, że przy ustaleniu daty wszczęcia postępowania na żądanie strony należy bowiem zwrócić uwagę na rozróżnienie daty wszczęcia postępowania od zachowania przez stronę terminu do dokonania czynności. Sąd podkreślił w tym wyroku, iż data nadania pisma w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego ma znaczenie właśnie "dla zachowania terminu dokonania czynności przez stronę". Zatem, data wpływu wniosku do organu podatkowego, czyli data wszczęcia postępowania, pozostaje bez wpływu na fakt, że wniosek o stwierdzenie nadpłaty został wniesiony w odpowiednim terminie, tj. w okresie gdy przysługiwało jej do tego prawo. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławczego w P. T. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły prawa, i to przynajmniej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 12 § 6 pkt 2 Ordynacji podatkowej termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego albo złożone w polskim urzędzie konsularnym. Art. 12 § 6 pkt 2 Ordynacji podatkowej przewiduje domniemanie złożenia pisma już w dacie jego nadania, ale tylko i wyłącznie na użytek oceny dochowania prawem przewidzianego terminu na złożenie danego pisma (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 lutego 2008 r. III SA/Wa 2180/07, LEX nr 462871). Przepis ten nie ma zastosowania natomiast do działań organu podatkowego, który może podejmować określone czynności dopiero wówczas, kiedy uzyska informację o wystąpieniu warunków do ich podjęcia. Dlatego w myśl art. 165 § 3 Ordynacji podatkowej o dacie wszczęcia postępowania na wniosek strony przesądza data jego wpływu do organu, zaś przepis art. 12 § 6 pkt 2 Ordynacji podatkowej nie ma zastosowania do daty wszczęcia postępowania. Zgodnie z art. 79 § 2 Ordynacji podatkowej, prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Na podstawie art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. W myśl tego przepisu zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2004 r. przedawniało się z upływem 31 grudnia 2009 r. Ponieważ wniosek o stwierdzenie nadpłaty w tym podatku wraz ze skorygowaną deklaracją Spółka nadała w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego w dniu 30 grudnia 2009 r. – co jest bezsporne – to oznacza, że przedmiotowy wniosek został złożony przed upływem terminu przedawnienia. W tej sytuacji organ błędnie przyjął, że prawo strony do złożenia wniosku wygasło, czym naruszył art. 79 § 2 w zw. z art. 12 § 6 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Wbrew twierdzeniom organu, w sprawie nie zachodziły przesłanki ani do odmowy wszczęcia postępowania na podstawie art. 165a Ordynacji podatkowej, ani też do jego umorzenia na podstawie art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej, co oznacza, że przepisy te zostały błędnie zastosowane. Rozpoznając sprawę ponownie organ zobowiązany będzie do merytorycznej oceny wniosku skarżącej Spółki. Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 200 i 205 206 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji. Sz.Ch.