I SA/Łd 89/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Kowalski Sędziowie: Sędzia WSA Bożena Kasprzak (spr.) Sędzia WSA Tomasz Adamczyk Protokolant: St. sekretarz sądowy Dominika Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2019 r. sprawy ze skargi A w Ł. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o udzieleniu pomocy de minimis 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpatrzeniu zażalenia M.B. A, utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] o odmowie wydania zaświadczenia o pomocy de minimis w związku z dokonaniem wydatku ze środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych w dniu 16 marca 2018 r. na kwotę 401,54 zł, co stanowi pomoc de minimis w kwocie 95.24 euro. Jak wynika z ustalonego na potrzeby sprawy stanu faktycznego, pismem z dnia 11 kwietnia 2018 r. M.B. wystąpiła o wydanie zaświadczenia o uzyskanej pomocy w dniu 11 kwietnia 2018 r. z tytułu zwolnienia z podatku od nieruchomości, wskazując, że na cele zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 lit a rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1023 – dalej jako: rozporządzenie) wydatkowano na Patchpanel kat.5e 19 24p UTP z półką 1U Neku., listwa zasilająca, koszt wysyłki i opakowania, kwotę 401,54 zł, co stanowi pomoc de minimis w kwocie 95.24 euro. W odpowiedzi na wezwania organu strona składała dodatkowe wyjaśnienia. Postanowieniem z dnia [...], Prezydent Miasta Ł. odmówił wydania zaświadczenia o pomocy de minimis. Organ stwierdził, iż poniesiony wydatek nie został przeznaczony na wyposażenie stanowiska pracy do potrzeb osób niepełnosprawnych. Zdaniem organu, poniesiony wydatek zwiększa komfort pracy każdej osoby, która jest lub będzie zatrudniona przez stronę na określonych stanowiskach. W zażaleniu na powyższe postanowienie M.B. podkreśliła, iż zarówno z treści wniosku, jak i z późniejszych wyjaśnień wynika, że opisany wydatek został poniesiony celem umożliwienia i ułatwienia osobom niepełnosprawnym zatrudnionym na stanowiskach recepcjonista, obsługa kuchni i restauracji oraz obsługa biura – łącznie 21 osób – wykonywania pracy poprzez zniwelowanie barier związanych z ich niepełnosprawnością. Dodała, iż na ww. stanowiskach zatrudnione są osoby legitymujące się głównie umiarkowanym i znacznym stopniem niepełnosprawności, chorujące na stwardnienie rozsiane, porażenie mózgowe, upośledzenie ruchowe, padaczkę, niedosłuch. Modernizacja systemu komunikacji informatycznej ułatwi wszystkim pracownikom wykonywanie powierzonych im obowiązków i zniweluje bariery związane z wykonywaniem pracy. Przywołanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. Przytaczając zapis § 9 ust. 1 rozporządzenia oraz art. 8 ust. 1, ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (tj. Dz.U. z 2018 r., poz. 511 ze zm. – dalej jako: ustawa) Kolegium stwierdziło, że poniesienie wydatku ze środków funduszu rehabilitacji nie jest wystarczające dla uznania, iż wydatek ten stanowi pomoc de minimis. Jak wskazuje brzmienie § 2 ust. 1 pkt 1 lit a rozporządzenia środki funduszu rehabilitacji przeznacza się na następujące rodzaje wydatków: wyposażenie stanowiska pracy oraz przystosowanie jego otoczenia do potrzeb osób niepełnosprawnych, w szczególności na zakup, modernizację, remont maszyn i urządzeń. Przebudowa bądź modernizacja sieci komputerowej, zdaniem organu, w żadnym wypadku nie spełnia ww. definicji, gdyż nie przystosowuje w jakiś specjalny sposób miejsca pracy, ani otoczenia dla osoby bądź grupy osób niepełnosprawnych. Co innego, gdyby strona nabyła np. specjalistyczne brajlowskie monitory, notatniki, klawiatury i maszyny do pisania. Patchpanele, listwy zasilające są standardowym elementem każdej sieci komputerowej, tym samym nie można wiązać ich w żaden sposób z wyposażeniem stanowiska pracy oraz przystosowaniem jego otoczenia do potrzeb osób niepełnosprawnych. Zakupione sprzęty, muszą służyć zmniejszeniu ograniczeń zawodowych konkretnej osoby niepełnosprawnej, bądź grupie osób niepełnosprawnych. Organ zaznaczył, iż to przedsiębiorca składa wniosek o uzyskanie zaświadczenia o pomocy de minimis i to na nim spoczywa obowiązek uzasadnienia sfinansowania zakupu infrastruktury sieciowej ze środków ZFRON. To przedsiębiorca musi wykazać związek pomiędzy poniesionymi wydatkami, a zmniejszeniem ograniczeń zawodowych wynikających z niepełnosprawności, a w przedmiotowej sprawie nie został wykazany związek przyczynowy pomiędzy poniesionym wydatkiem na zakup ww. przedmiotów, a zmniejszeniem ograniczeń zawodowych któregokolwiek z pracowników. W skardze wniesionej na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi M.B. – A M.B., zarzuciła zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie: - art. 8 ust. 1 oraz art. 8 ust. 2 pkt 4 ustawy poprzez błędną wykładnię oraz zastosowanie, a w konsekwencji przyjęcie, że dokonany przez skarżącą zakup ze środków ZFRON nie służył celom rehabilitacji niepełnosprawnych pracowników zatrudnionych u skarżącej, pomimo iż został dokonany przez skarżącą w celu utrzymania zatrudnienia niepełnosprawnych pracowników przez odpowiednie wyposażenie ich miejsc pracy; - § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia poprzez uznanie, że dokonany przez skarżącą zakup stanowi wydatek uniwersalny, mimo iż w stanie faktycznym sprawy przedmiotowy zakup nakierowany był na zmniejszenie ograniczeń zawodowych wynikających z niepełnosprawności osób zatrudnionych w prowadzonym przez skarżącą zakładzie pracy chronionej na wskazanych miejscach pracy; - § 2 ust. 2 w zw. z § 4a rozporządzenia poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji odmowę wydania skarżącej zaświadczenia o pomocy de minimis, pomimo że objęty wnioskiem o wydanie tego zaświadczenia wydatek z ZFRON był dokonany ze środków funduszu, z zachowaniem wymogu celu i optymalnego doboru metod i środków realizacji tego celu; - art. 122, art. 187 oraz art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz.U. z 2018 r., poz. 800 ze zm.; dalej: O.p.) poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego i wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego, nie zebranie i nie rozważenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego; - art. 120 i 121 O.p. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz błędne stosowanie przepisów prawa, jak również poprzez nieprowadzenie postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych; - art. 124 O.p. poprzez nie dokonanie szczegółowej i wyczerpującej analizy faktów prawotwórczych wpływających na określone rozstrzygnięcie; - art. 306a § 2 pkt 1 O.p. w zw. z § 9 ust. 1 rozporządzenia, poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji odmowę wydania zaświadczenia o udzielonej pomocy de minimis o żądanej treści, pomimo poniesienia przez skarżącą wydatków ze środków ZFRON w ramach zasady de minimis. Wskazując na zasadność przedstawionych zarzutów strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - dalej jako p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga podlega oddaleniu stosownie do art. 151 p.p.s.a. Nadto, co istotne, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Istota sprawy sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy słusznie strona skarżąca oczekuje od organu wydania zaświadczenia o pomocy de minimis, w związku z dokonaniem wydatku z zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych na zakup Patchpanel kat.5e 19 24p UTP z półką 1U Neku., listwy zasilającej, który w ocenie strony jest wydatkiem na wyposażenie stanowiska pracy i przystosowanie otoczenia do potrzeb niepełnosprawnych pracowników. Organ podatkowy wywodzi zaś, iż zakupione sprzęty nie przystosowują w jakiś szczególny sposób miejsca pracy, ani otoczenia dla osoby bądź grupy osób zatrudnionych przez skarżącą. Wskazując na zapis § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia organ podkreśla, iż istotny jest cel poniesienia wydatku, gdyż ma nim być przystosowanie otoczenia do potrzeb osób niepełnosprawnych. Zdaniem organu, poniesionego przez stronę skarżącą wydatku nie sposób tak zakwalifikować. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę stanął na stanowisku, iż organ odwoławczy naruszył przepisy postępowania, na które to naruszenia trafnie wskazała w skardze strona skarżąca. Przypomnieć trzeba, iż zgodnie z treścią art. 8 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 4 ustawy rehabilitacja zawodowa ma na celu ułatwienie osobie niepełnosprawnej uzyskanie i utrzymanie odpowiedniego zatrudnienia i awansu zawodowego przez umożliwienie jej korzystania z poradnictwa zawodowego, szkolenia zawodowego i pośrednictwa pracy. Realizacji tego celu służy między innymi dobór odpowiedniego miejsca pracy i jego wyposażenia. Zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy prowadzący zakład pracy chronionej tworzy zakładowy fundusz rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Środki funduszu rehabilitacji są przeznaczone na finansowanie rehabilitacji zawodowej, społecznej i leczniczej, w tym na indywidualne programy rehabilitacji osób niepełnosprawnych opracowane przez powołane przez pracodawców komisje rehabilitacyjne oraz ubezpieczenie osób niepełnosprawnych, zgodnie z zakładowym regulaminem wykorzystania tych środków (art. 33 ust. 4 ustawy). Z kolei rodzaj wydatków, które można pokryć z zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych został wskazany w § 2 rozporządzenia. W § 2 ust. 1 pkt 1a rozporządzenia wskazano, że ze środków funduszu rehabilitacji realizowane są wydatki na wyposażenie stanowiska pracy oraz przystosowanie jego otoczenia do potrzeb osób niepełnosprawnych, w szczególności na zakup, modernizację, remont maszyn i urządzeń. Katalog wydatków, wskazanych w tym przepisie, uprawniających do objęcia pomocą de minimis ma zatem charakter otwarty. Istotnym z punktu widzenia wykładni § 2 rozporządzenia, jest przepis § 4a rozporządzenia, zgodnie z którym, warunkiem wykorzystania funduszu rehabilitacji jest dokonywanie wydatków z tego funduszu w sposób celowy i oszczędny z uwzględnieniem optymalnego doboru metod i środków realizacji w stosunku do zakładanych efektów. Zatem z funduszu rehabilitacji nie można finansować wszelakich wydatków, a jedynie te, które ściśle spełniają cele określone w ustawie o rehabilitacji oraz w § 2 rozporządzenia. Istotne jest, iż aby wydatek można było pokryć z zakładowego funduszu osób niepełnosprawnych, konieczny jest związek przyczynowy pomiędzy poniesionym wydatkiem, a zmniejszeniem ograniczeń zawodowych pracownika niepełnosprawnego (por. wyrok NSA z dnia 22 maja 2012 r., sygn. akt. II GSK 588/11; wyrok NSA z dnia z dnia 23 października 2014 r., sygn. akt II FSK 1771/13; wyrok WSA w Łodzi z dnia 18 lipca 2018 r., sygn. akt I SA/Łd 389/18 – dostępne, jak i pozostałe przywołane w uzasadnieniu, w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://cbosa.nsa.gov.pl). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy przyznać należy rację organowi, iż postępowanie w sprawach wydawania zaświadczeń co do zasady stanowi rodzaj uproszczonego i w znacznym stopniu odformalizowanego postępowania o charakterze administracyjnym. Zaświadczenie jest aktem wiedzy, a nie woli organu i nie ma charakteru prawotwórczego. Zaświadczenie nie rozstrzyga bowiem żadnej sprawy, nie tworzy nowej sytuacji prawnej, ani nie kształtuje bezpośrednio stosunku prawnego. Zaświadczeniem organ potwierdza jedynie istnienie określonego stanu na podstawie posiadanych już danych (posiadanych przez sam organ lub wykazanych we wniosku przez stronę). W sytuacji, gdy dane stanowiące podstawę wystawienia zaświadczenia nie wynikają z prowadzonych przez organ ewidencji czy rejestrów strona jest obowiązana do ich przedłożenia. Zgodnie bowiem z art. 306a § 1 O.p. organ podatkowy wydaje zaświadczenia na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. Zaświadczenie wydaje się, jeżeli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa lub gdy osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego (art. 306a § 2 O.p.). Zaświadczenie potwierdza stan faktyczny lub prawny istniejący w dniu jego wydania i wydaje się je w granicach żądania wnioskodawcy (art. 306a § 3-4 O.p.). Z art. 306b § 1 i art. 306c O.p. wynika, że rozstrzygnięcie przez organ administracyjny sprawy, której istotą jest żądanie wydania zaświadczenia, może nastąpić w dwojaki sposób: po pierwsze – przez wydanie zaświadczenia o żądanej treści, a więc potwierdzającego, zgodnie z żądaniem osoby ubiegającej się o zaświadczenie, istnienie określonego stanu faktycznego lub stanu prawnego, po drugie – przez odmowę wydania zaświadczenia. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organ odwoławczy zbyt uprościł swój ustawowy obowiązek wynikający z zasady dwuinstancyjności i pobieżnie podjął się analizy przedłożonych przez stronę dokumentów oraz wyjaśnień. Świadczy o tym już brak ustosunkowania się do argumentów zażalenia, przede wszystkim do wyjaśnień strony w kwestii charakteru schorzeń, które występują u zatrudnionych pracowników legitymujących się orzeczeniem o umiarkowanym i znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ odwoławczy nie przeanalizował sprawy przez pryzmat jej indywidualnych cech, do czego ustawowo jest zobligowany. Jak wynika z ustalonego stanu faktycznego, strona skarżąca prowadzi "A" - hotel z restauracją, w którym to Zakładzie zatrudnia osoby z różnego rodzaju schorzeniami na stanowiskach pracowników recepcji, restauracji i kuchni oraz pracowników biura. Wszyscy pracownicy legitymują się orzeczeniem o określonym stopniu niepełnosprawności, przy czym - na co zupełnie nie zwrócił uwagi organ - nie jest to niepełnosprawność wyłącznie ruchowa. U części z pracowników orzeczenie o niepełnosprawności zostało wydane w związku z ustaleniem, iż pracownik leczy się psychicznie lub psychiatrycznie, choruje na padaczkę, przeszedł porażenie mózgowe lub ma wszczepiony rozrusznik serca. Uwzględniając rodzaj schorzeń niepełnosprawnych pracowników należałoby ponownie przeanalizować, czy faktycznie usprawnienie/modernizacja systemu komputerowego nie przyczyni się do zmniejszenia ograniczeń zawodowych pracowników zatrudnionych przez stronę. Organ winien uwzględnić, iż pracownicy skarżącej w swej codziennej pracy wykorzystują nowoczesne technologie, fakt, że system działa bez zastrzeżeń, system nie ulega zawieszeniu, powoduje, iż pracownicy, dla których praca już jest ogromnym wyznaniem, nie zostaną narażeni na dodatkowy stres, co przy wymienionych schorzeniach jest istotną okolicznością. Pamiętać trzeba, iż przepis art. 8 ustawy stanowi, iż rehabilitacja zawodowa ma na celu ułatwienie osobie niepełnosprawnej uzyskanie i utrzymanie odpowiedniego zatrudnienia i awansu zawodowego. Jednocześnie przepis ten w ust. 2 stanowi, że dla realizacji celu rehabilitacji zawodowej niezbędny jest między innymi dobór odpowiedniego miejsca pracy i jego wyposażenie, przy czym nie chodzi tutaj koniecznie o sprzęt specjalistyczny. Zdaniem Sądu, wydatek poniesiony w niniejszej sprawie jawi się jako celowy, oszczędny i racjonalny, spowodował podniesienie komfortu pracy niepełnosprawnych pracowników i przyczyni się do utrzymania przez nich dotychczasowych miejsc pracy. Pracownicy, którym zostanie umożliwione wykonywanie swych obowiązków na systemie dostosowanym do ich potrzeb będą w stanie wykonywać swe obowiązki w pełnym zakresie z jak najmniejszym uszczerbkiem dla zdrowia, a nade wszystko zmniejszy to ich ograniczenia zawodowe. W świetle powyższego Sąd nie podziela wyjaśnienia organu, iż strona skarżąca nie uzasadniła przedmiotowego zakupu infrastruktury sieciowej, wręcz przeciwnie, strona przedłożyła materiał dowodowy, lecz organ odwoławczy odstąpił od jego wnikliwej analizy. Z tych wszystkich względów zaskarżone postanowienie uznać należy za nieprawidłowe. Istota przedmiotowej sprawy z punktu widzenia słuszności podjętych postanowień omówiona została powyżej. Oznacza to, iż nie ma potrzeby odnoszenia się do wszystkich zarzutów sformułowanych w skardze, gdyż ze wskazanych powyżej powodów zaskarżona decyzja nie może ostać się w obrocie prawnym. Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy uwzględni rozważania Sądu w zakresie prawidłowego rozumienia i stosowania omawianych przepisów prawa materialnego. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. k.ż.