I SA/Łd 904/13

Dnia 13 listopada 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Sędzia WSA Joanna Tarno po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2013 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku Przedsiębiorstwa A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] roku Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego oraz odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier za poszczególne miesiące 2010 roku postanawia: odmówić przyznania skarżącej – Przedsiębiorstwu A Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Przedsiębiorstwo A Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] roku w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego oraz odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier za poszczególne miesiące 2010 roku. W skardze został zawarty wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W nadesłanym następnie, na wezwanie Przewodniczącego Wydziału, wniosku o przyznanie prawa pomocy, złożonym na urzędowym formularzu (PPPr), skarżąca podała, że przedmiotem działalności Spółki jest działalność związana z grami losowymi i zakładami wzajemnymi z wyłączeniem prowadzenia działalności w zakresie gier liczbowych, loterii pieniężnych, wideo loterii i gry telebingo, która to działalność stanowi monopol Państwa, pozostała działalność rozrywkowa i rekreacyjna, a ponadto pozostała działalność usługowa, gdzie indziej niesklasyfikowana. Wysokość jej kapitału zakładowego wynosi 1.000.000 zł. Wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok wynosi 300.155,92 zł. W ostatnim roku obrotowym Spółka osiągnęła zysk w kwocie 713.731,90 zł. Stan jej konta bankowego w A Bank na koniec miesiąca poprzedzającego złożenia wniosku wynosi 180.334,29 zł. Skarżąca wskazała przy tym, że posiada w swoim majątku automaty o niskich wygranych, które ze względu na przewidziane w ustawie o grach hazardowych i realizowane przez organy celne stopniowe eliminowanie z rynku działalności podmiotów urządzających tego rodzaju gry nie przedstawiają obecnie realnej wartości. W uzasadnieniu wniosku skarżąca stwierdziła, że nie posiada środków na poniesienie wpisu od skargi. Skarga ta dotyczy jednej z wielu analogicznych decyzji Dyrektorów Izb Celnych na terenie całej Polski. Łączne zatem obciążenie skarżącej nie ogranicza się do kwoty wpisu w niniejszej sprawie, ale do sumy wpisów w wielu sprawach przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi w całym kraju. Skarżąca wskazała przy tym, że podobnych postępowań, jak również postępowań w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania w podatku od gier, prowadzi kilkaset, niektóre z nich zakończyły się już decyzjami ostatecznymi, co wiąże się z koniecznością uiszczenia wpisów stosunkowych, niejednokrotnie o znacznej wysokości. Jednocześnie skarżąca podkreśliła, że nie była w stanie przewidzieć kosztów, jakie będzie ponosiła w związku z koniecznością uiszczenia wpisów od skarg. Wniosek inicjujący postępowaniem przed Naczelnikiem Urzędu Celnego, a później Dyrektorem Izby Celnej, stał się zasadny i konieczny dopiero w lipcu 2012 roku, kiedy to Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał wyrok przesądzający o technicznym charakterze przepisów ustawy o grach hazardowych. Dopiero to orzeczenie dało asumpt do składania przez skarżącą wniosków o stwierdzenie nadpłaty w podatku od gier za poprzedni okres ponad dwóch lat (obecnie trzech) obowiązywania tej ustawy. Z uwagi na fakt, że zawarte w powyższym wniosku oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, zarządzeniem z dnia 14 sierpnia 2013 roku wezwano skarżącą do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie wyciągów z posiadanych przez nią rachunków i lokat bankowych z okresu ostatnich 3 miesięcy, złożenie odpisu aktualnego bilansu oraz rachunku zysków i strat Spółki, określenie miesięcznej kwoty dochodu osiąganego z tytułu prowadzonej działalności związanej z grami losowymi i zakładami wzajemnymi oraz przedstawienie odpisu (kserokopii) zeznania podatkowego skarżącej za 2012 rok, w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca w drodze pisma z dnia 4 września 2013 roku nadesłała dodatkowe dokumenty objęte zarządzeniem Referendarza sądowego z dnia 14 sierpnia 2013 roku. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 17 września 2013 r. odmówiono spółce przyznania prawa pomocy. W dniu 9 października 2013 r. spółka wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia. Podkreśliła, że posiadane przez nią zasoby obrotowe tylko pozornie wydają się znaczne. Faktycznie musi je wydawać na bieżąco - regulować zobowiązania względem wynajmujących lokale na punkty gier, wypłacać wygrane, opłacać serwis, obsługę urządzeń oraz płacić podatki. Jej zdaniem referendarz sądowy pominął fakt, że spółka przy znacznych przychodach ponosi bardzo wysokie koszty prowadzenia działalności. Zysk po opodatkowaniu jest niski i dodatkowo wypłacana jest z niego dywidenda dla wspólników. Ponadto bilansowa wartość aktywów – wskazywana w ww. postanowieniu – odzwierciedla jedynie wartość księgową, a wartość rynkowa środków trwałych jest znikoma. Na rynku brak potencjalnych nabywców na automaty do gier. Zbycie środków trwałych w celu pozyskania środków na setki postępowań sądowoadministracyjnych oznaczałoby zakończenie działalności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Stosownie do art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej: "P.p.s.a.", prawo pomocy w zakresie częściowym (poprzez zwolnienie od kosztów sądowych) obejmować może zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Z kolei w myśl art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. osobie prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy może nastąpić gdy strona wykaże, że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej jej poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przy czym dla oceny istnienia przesłanki do przyznania prawa pomocy ma znaczenie nie tylko sytuacja finansowa podmiotu na dzień wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, czy nawet skargi do sądu, ale także sytuacja we wcześniejszym okresie i na moment rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 236/08 oraz z dnia 9 kwietnia 2009 r. sygn. akt I FZ 66/99; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Ze złożonego oświadczenia o majątku i dochodach wynikało, że kapitał zakładowy spółki wynosi 1.000.000 zł. Wartość środków trwałych spółki według bilansu za ostatni rok wynosi 300.155,92 zł. W 2012 r. spółka osiągnęła zysk netto na poziomie 713.731,90 zł. Na koniec 2012 roku posiadała środki pieniężne w kasie i na rachunku bankowym w łącznej kwocie 196.161,50 zł, a także inne środki pieniężne w wysokości 49.500 zł. W ocenie Sądu, sytuacja majątkowa i finansowa spółki wynikająca z przedłożonych dokumentów pozwala uznać, że spółka nie wykazała zasadności złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Nie przekonuje Sądu także argumentacja podniesiona w sprzeciwie. Zestawienie kosztów sądowych (nawet przy uwzględnieniu ilości prowadzonych postępowań) ze stanem majątkowym, wskazuje, że dysponuje ona środkami na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Dokumenty złożone przez spółkę w szerszej perspektywie czasowej przeczą argumentacji zawartej we wniosku. Spółka nie zaprzestała bowiem prowadzenia działalności gospodarczej, generuje milionowe przychody i na bieżąco reguluje wszystkie wymagalne należności. Co ważne, spółka nie posiada zadłużenia z tytułu zobowiązań publicznoprawnych i wobec kontrahentów. Nie jest również obciążona kredytami bankowymi oraz pożyczkami. Przeciwko spółce nie toczy się jakiekolwiek postępowanie egzekucyjne. Spółka dysponuje znacznymi środkami pieniężnymi zdeponowanymi na rachunkach bankowych. Spółka nie przedstawiła dokumentów, które wskazywałyby, że jej rachunki bankowe zostały w jakikolwiek sposób zablokowane czy zabezpieczone. Oznacza to, że spółka nie ma przeszkód aby dysponować posiadanymi środkami finansowymi, które mogą być przeznaczone m.in. na koszty zainicjowanych postępowań sądowoadministracyjnych. Konieczność opłacenia kosztów sądowych nie powinno w żaden sposób zachwiać sytuacją majątkową i dochodową spółki (obecnie wymagane koszty w niniejszej sprawie to wpis w wysokości 480 zł). Tym samym spółka nie spełnia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Co warto podkreślić stan rachunku bankowego należącego do spółki wynosił w dniu 31 lipca 2013 r. – 54.642,95 zł. Odnosząc się do treści sprzeciwu należy podkreślić, że koszty są normalną konsekwencją prowadzenia działalności gospodarczej. W przypadku spółki są one pokrywane na bieżąco, a nawet generowany był zysk. Sąd przychyla się do poglądu wyrażonego w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2013 r. sygn. akt I OZ 61/13, że udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (LEX nr 1282776). Zatem przyznanie prawa w niniejszej sprawie stanowiłoby nieusprawiedliwione dofinansowaniem spółki. W tych okolicznościach, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia, odmawiając przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. AK.