I SA/Łd 94/08

Dnia 4 lipca 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Klimowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 lipca 2008 roku wniosku J. G. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o wznowienie postępowania p o s t a n a w i a: przyznać J. G. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W dniu 27 grudnia 2007 roku J.G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia[...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku o wznowienie postępowania. Zarządzeniem z dnia 29 stycznia 2008 roku skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 złotych. W dniu 4 marca 2008 roku skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Podał, że w 2007 roku poniósł stratę w prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 179 634 złote. Obecnie wyprzedaje stan magazynowy poniżej cen zakupu, zatrudnia na pół etatu jedną osobę. Nie może zakończyć działalności gospodarczej, gdyż musiałby uiścić podatek VAT od stanu magazynowego. Nie posiada żadnych oszczędności, nie osiąga żadnych dochodów. W 2007 roku Sąd przyznał skarżącemu prawo pomocy i ustanowił adwokata. Ponadto oświadczył, że znajduje się w złym stanie zdrowia, wymagającym leczenia szpitalnego. Na utrzymaniu posiada dwie córki w wieku 9 i 19 lat. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 29 kwietnia 2008 roku odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie do przedmiotowego postanowienia J.G. podniósł, że posiada poważne zadłużenie w regulowaniu należności za towar, alimentów oraz opłat związanych z utrzymaniem mieszkania. Nie prowadził dotychczas sporów sądowych związanych ze swą działalnością gospodarczą, a niniejsza sprawa jest wynikiem niezgodnego z prawem działania organu. Od ośmiu lat nie wydaje pieniędzy na inne cele niż utrzymanie konieczne. W zakresie zadeklarowanych dochodów wyjaśnił, że jego deklaracje podatkowe stanowiły przedmiot kontroli organu podatkowego, które to postępowanie potwierdziło prawidłowość złożonych deklaracji. Źródłem pokrycia strat oraz kosztów prowadzenia działalności jest zmniejszanie stanu magazynowego będące skutkiem wyprzedaży zatowarowanych trzech sklepów. Zakup towarów o wartości około 30 tysięcy złotych został zrealizowany na zasadzie odroczonego terminu płatności w formule komisowej w celu wymieszkania starego, zalegającego towaru z nowościami dla stworzenia wrażenia różnorodności oferty. Skarżący nie jest w stanie jeszcze zakończyć działalności, ponieważ potrzebuje na ten cel środki, by uiścić podatek VAT od stanu magazynowego. Zaznaczył, że nie ma zdolności kredytowej, przynajmniej raz w miesiącu ma dodatni bilans na koncie, ponieważ w przeciwnym razie zostałby cofnięty przyznany mu debet. Środki na ten cel pożycza, wpłaca na konto, a następnie wypłaca i zwraca wierzycielom. Obroty na kontach nie zapewniają pokrycia strat, a dokonywanie przelewów między własnymi kontami zaciemnia rzeczywisty obraz przepływów finansowych. Wpłata na konto osobiste jest wolna od opłat, a przelew między kontami to koszt 50 groszy. Rachunek w Banku A na którym nie odnotowano transakcji jest zajęty przez komornika. Przypomniał, że w 2007 roku korzystał z prawa pomocy przyznanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi. Podał nadto, że w 2008 roku sytuacja jego pogorszyła się w stosunku do roku 2007. Absencja spowodowana chorobą niekorzystnie wpłynęła na kondycję jego przedsiębiorstwa. Obecnie jest stroną sześciu postępowań przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Wniosek J.G. zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w całości – poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. A zatem, wniosek ten należało ocenić w świetle przesłanki wymienionej w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p. p. s. a. Zgodnie z tą regulacją prawo pomocy przyznane być może jedynie takiej stronie postępowania, która nie jest w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. Okoliczności mające przemawiać za uwzględnieniem wniosku winny zostać wykazane przez stronę. Stwierdzić należy, iż J.G. uczynił zadość temu wymaganiu, a to z poniższych względów. Skarżący prowadzi działalność gospodarczą, która przynosi znaczne straty. Na uwagę zasługuje fakt, iż rzetelność złożonej deklaracji podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 roku stanowiła przedmiot kontroli organów podatkowych, które nie zakwestionowały podanych przez skarżącego danych. Obecnie wnioskodawca podejmuje czynności zmierzające do zakończenia działalności, wyprzedaje stan magazynowy. Zlikwidował już trzy spośród czterech sklepów. Okoliczności te nie budzą wątpliwości Sądu, a wyjaśnienia strony odnoszące się do zakupu nowej partii towaru w 2008 roku są spójne i logiczne. Nie można odmówić wiary twierdzeniom strony w tym zakresie. Niewątpliwie zróżnicowanie oferty handlowej może się przyczynić do zwiększenia sprzedaży zalegającego towaru. Z przedłożonych wyciągów bankowych za miesiące styczeń – marzec 2008 roku (k. 24 – 42) wynika, że J.G. dysponuje niewielkimi środkami, zupełnie nie wystarczającymi na pokrycie jakichkolwiek kosztów postępowania. Poziom wpłat na konta oraz suma wypłat są zbliżone, z tym że bilans za miesiące luty i styczeń 2008 roku w B Banku oraz za miesiące styczeń – marzec w A Millenium był ujemny. Dodatni stan konta skarżący posiadał jedynie w B Banku w marcu 2008 roku, w kwocie 582,19 złote. Jeden z rachunków bankowych uległ zajęciu w postępowaniu egzekucyjnym. Skarżący korzysta z kredytów odnawialnych na kartach kredytowych. Twierdzenia zawarte w sprzeciwie o doraźnym pokrywaniu debetu wpłatami własnymi i operacjami między własnymi rachunkami znajdują potwierdzenie w dokumentach bankowych. Nadto J.G. posiada zadłużenie w rozliczeniach z kontrahentami; nie reguluje na bieżąco powstałych zobowiązań. Ponadto, Sądowi z urzędu znany jest fakt, iż obecnie J.G. jest stroną sześciu postępowań przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi, w których to sprawach wezwano stronę do uiszczenia wpisu od skargi. Jeżeli chodzi o wydatki związane z utrzymaniem siebie i rodziny, to J.G. podał, iż posiada na utrzymaniu dwoje dzieci, jest obciążony alimentami na ich rzecz, ma trudności z opłacaniem stałych kosztów mieszkania. W tym zakresie Sąd zauważa, że starsza córka skarżącego jest pełnoletnia, a zatem winna już samodzielnie dbać o własne utrzymanie. Nie zmienia to jednak faktu, że bieżące, miesięczne koszty, jakie skarżący ponosi w związku z utrzymaniem rodziny są wysokie. Na uwadze trzeba mieć bowiem zły stan zdrowia J.G. i związane z tym systematyczne wydatki, a także okresy niezdolności do pracy. Z przedstawionej obszernej dokumentacji lekarskiej (k. 43 – 146) wynika, że wnioskodawca kontynuuje długotrwałe leczenie, związane z doznanym w 2003 roku urazem głowy, depresją, a nadto ze schorzeniami narządów wewnętrznych. Ostatnio, w dniu 15 lutego 2008 roku skarżący uległ wypadkowi przy pracy. Po tym zdarzeniu występowały u skarżącego częste okresy niezdolności do pracy, w miesiącach luty – kwiecień 2008 roku czterokrotnie (zwolnienia lekarskie - k. 143 – 148). Przebywanie na zwolnieniu lekarskim niewątpliwie znacznie ogranicza osiąganie przychodów z prowadzonej działalności gospodarczej, zwłaszcza że J.G. prowadzi swe przedsiębiorstwo niemal samodzielnie (zatrudnia jednego pracownika w niepełnym wymiarze czasu pracy). Nawet, jeżeli skarżący korzystał ze świadczeń zasiłkowych, to trudno oczekiwać, by z tych środków poczynił oszczędności na poczet pokrycia czekających go kosztów postępowania, nawet jeżeli miał świadomość, iż koszty te wystąpią, ponieważ skargę wniesiono w dniu 28 grudnia 2007 roku. Kwoty te są przecież niewielkie, z trudem starczające na utrzymanie i leczenie chorego. Z akt sprawy płynie wniosek, że skarżący utrzymuje się samodzielnie, nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z innymi osobami, osiągającymi przychody wystarczającymi na pokrycie kosztów utrzymania wnioskodawcy. Rację należy przyznać J.G., który podnosi w sprzeciwie, iż nie ciążył na nim obowiązek czynienia oszczędności w celu zaspokojenia kosztów ewentualnych sporów sądowych w przyszłości. Ustawodawca takiego wymagania nie stawia. Co więcej - osoba prowadząca działalność gospodarczą nie jest zobowiązana do czynienia systematycznych oszczędności na poczet kosztów postępowań sądowych. Pogląd ten znajduje akceptację w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 17 października 2006 roku, sygn. akt II OZ 1028/06, publ. ONSAiWSA 2007/1/9), a także Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (por. wyrok ETPCz z dnia 26 lipca 2005 roku, sygn. akt 73547/01, wydanym w sprawie Jedamski i Jedamska vs. Polska). Co więcej, trudno wymagać od skarżącego, by każde uzyskane środki finansowe w pierwszej kolejności przeznaczał na prowadzenie postępowania sądowego, rezygnując tym samym z zaspokojenia swych podstawowych potrzeb. Podobne stanowisko prezentuje Europejski Trybunał Praw Człowieka w wyroku z dnia 26 lipca 2005 roku, sygn. akt 39199/98, wydany w sprawie Podbielski i PPU POLPURE vs. Polska. Reasumując, Sąd ocenił, że skarżący nie jest w stanie pokryć kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie i zwolnił skarżącego do obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. W konsekwencji, mając na uwadze, że wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika przewyższa znacznie wysokość wpisu od skargi, Sąd uznał, że skarżący nie jest również w stanie pokryć także kosztów działania pełnomocnika procesowego. Z tych przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił przyznać J.G. prawo pomocy w całości poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. P.Pie.